ಸಂಬಳ ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟ ಪತಿಗೆ ಶಾಕ್: ಜೀವನಾಂಶ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಹೆಂಡ್ತಿ ಪರವಾಗಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪು

ಪತಿಯು ತನ್ನ ₹1.5 ಲಕ್ಷ ಮಾಸಿಕ ಆದಾಯದ ದಾಖಲೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ವಿಫಲವಾದರೂ, ಪತ್ನಿಗೆ ಕೇವಲ ₹30,000 ಜೀವನಾಂಶ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ್ದ ಕುಟುಂಬ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶವನ್ನು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದೆ.

Family Court

Image Credit: ‍‍X

ಭೋಪಾಲ್‌ (ಸೆ.14): ಪತಿಯು ತನ್ನ ಮಾಸಿಕ ಆದಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ಯಾಲರಿ ಸ್ಲಿಪ್‌ ಸಲ್ಲಿಸಲು ವಿಫಲವಾಗಿದ್ದರೂ ಹಾಗೂ ಆತನ ಮಾಸಿಕ ಆದಾಯ ₹1.5 ಲಕ್ಷ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿದ್ದರೂ ಕುಟುಂಬ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಹೆಂಡತಿಗೆ ಕೇವಲ ₹30,000 ಜೀವನಾಂಶ (Maintenance) ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ್ದನ್ನು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ (MP High Court) ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶವನ್ನು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದೆ. ಪತಿಯ ಆದಾಯವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡದೆ ಮತ್ತು ಆತ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸದಿರುವುದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸದೆ ಕುಟುಂಬ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಈ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಪೀಠ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.

ಹೆಚ್ಚಿನ ಜೀವನಾಂಶ ಕೋರಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿದ್ದ ಪತ್ನಿ

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 8 ರಂದು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ದ್ವಾರಕಾ ಧೀಶ್ ಬನ್ಸಲ್ (Justice Dwarka Dhish Bansal) ಅವರಿದ್ದ ಪೀಠವು ಪತ್ನಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಅರ್ಜಿಯ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿತು. ಕುಟುಂಬ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು 2025 ಜೂನ್ 1 ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬರುವಂತೆ ತಮಗೆ ಮಾಸಿಕ ₹30,000 ಜೀವನಾಂಶ ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿ ಆದೇಶಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ, ತಮಗೆ ಇನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತ ಸಿಗಬೇಕು ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ಮೂಲ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾದ 2021 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6 ರಿಂದಲೇ ಈ ಜೀವನಾಂಶ ಅನ್ವಯವಾಗಬೇಕು ಎಂದು ಕೋರಿ ಪತ್ನಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.

ವಿಚಾರಣೆ ವೇಳೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್, 'ಗಂಡನಿಗೆ ತನ್ನ ಸ್ಯಾಲರಿ ಸ್ಲಿಪ್‌ ಸಲ್ಲಿಸಲು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವ ಬದಲು ಕುಟುಂಬ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಮಧ್ಯಂತರ ಜೀವನಾಂಶ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸುವತ್ತ ಸಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ, ಅಗತ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಪತಿಯು ವಿಫಲವಾಗಿರುವುದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹಾಗೂ ಆತನ ವಿರುದ್ಧ ಸೂಕ್ತವಾದ ತೀರ್ಮಾನ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ವಿಫಲವಾಗಿದೆ' ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.

"ಕುಟುಂಬ ನ್ಯಾಯಾಲಯವೇ ಪತಿಯ ಮಾಸಿಕ ಆದಾಯ ₹1.50 ಲಕ್ಷ ಎಂದು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ, ಸ್ಥಾಪಿತ ಕಾನೂನು ತತ್ವಗಳ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಜೀವನಾಂಶದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಸಂಬಳದ ಶೇಕಡಾ 25 ರಷ್ಟು (1/4th) ಮೊತ್ತವನ್ನು ನೀಡುವ ಬದಲು ಕೇವಲ ₹30,000 ನಿಗದಿಪಡಿಸಲು ಸೂಕ್ತ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತನ್ನ ಆದೇಶದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ.

ಪ್ರಕರಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಸುದೀರ್ಘ ಕಾನೂನು ಸಮರ

ದಂಪತಿಯು 2019 ಜೂನ್ 17 ರಂದು ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದು, 2020 ಜನವರಿ 16 ರಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪತ್ನಿಯು ಜೀವನಾಂಶ ಕೋರಿ 2021 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6 ರಂದು ಕುಟುಂಬ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.

ವಿಚಾರಣೆ ವೇಳೆ, ಗೃಹಹಿಂಸೆ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ (Domestic Violence Act) ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪತ್ನಿಯು ಈಗಾಗಲೇ ಮಾಸಿಕ ₹10,000 ಜೀವನಾಂಶ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕುಟುಂಬ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಗಮನಿಸಿತ್ತು. ಅಲ್ಲದೆ, ಆಕೆ ಬಿಎಸ್‌ಸಿ (BSc) ಮತ್ತು ಎಂ‌ಬಿಎ (MBA) ಪದವೀಧರೆಯಾಗಿದ್ದು, ತನಗೆ ಈಗಾಗಲೇ ಸಿಗುತ್ತಿರುವ ಜೀವನಾಂಶದ ವಿಚಾರವನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ 2024 ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಕೆಯ ಮಧ್ಯಂತರ ಜೀವನಾಂಶ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಕುಟುಂಬ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತ್ತು.

ಬಳಿಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯಧಾರಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದಾಗಿ ಪ್ರಕರಣ ವಿಳಂಬವಾಯಿತು. 2024 ಮೇ 25 ರಂದು ಆಕೆಯ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಸಲ್ಲಿಕೆಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಲಾಯಿತಾದರೂ, ಪತ್ನಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ರಿವಿಷನ್ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದ ಹೈಕೋರ್ಟ್ 2025 ಆಗಸ್ಟ್ 1 ರಂದು ಆಕೆಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು. ಆಕೆ 2025 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 22 ರಂದು ಸಾಕ್ಷ್ಯ ನೀಡಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರೆ, ಪತಿಯು 2026 ಮೇ 13 ರಂದು ತನ್ನ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿದ್ದ.

ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಈ ವರ್ಷದ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿದ್ದ ಕುಟುಂಬ ನ್ಯಾಯಾಲಯ, ಪತಿಯ ಮಾಸಿಕ ಆದಾಯ ₹1.5 ಲಕ್ಷ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿ, 2025 ಜೂನ್ 1 ರಿಂದ ಅನ್ವಯವಾಗುವಂತೆ ಪತ್ನಿಗೆ ಮಾಸಿಕ ₹30,000 ಜೀವನಾಂಶ ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿತ್ತು. ಈ ಮೊತ್ತ ಮತ್ತು ಜೀವನಾಂಶ ಅನ್ವಯಿಸಿದ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಪತ್ನಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.

ಪತಿಯ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಖಂಡಿಸಿದ ಹೈಕೋರ್ಟ್

ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಪತ್ನಿಯು ತನಗೆ ಈಗಾಗಲೇ ₹10,000 ಸಿಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟಿದ್ದ ವಿಚಾರ ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹವಾಗಿದ್ದರೂ, ನಂತರ ಆಕೆ ತನ್ನ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರದಲ್ಲಿ (Affidavit) ಅದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಆ ಸಂಗತಿ ತನ್ನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಹೇಳಿದೆ.

"ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ವಂಚನೆಯು ಫ್ರಾಡ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಗದಿರಬಹುದು" ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಹೈಕೋರ್ಟ್, ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತತೆಯ ತತ್ವಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಇರುವ ವಂಚನೆಯನ್ನು 'ರೆಸ್ ಜುಡಿಕಾಟಾ' (ಅಂದರೆ ಈಗಾಗಲೇ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಿಂದ ತೀರ್ಮಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಿಷಯ) ಸೇರಿದಂತೆ ಯಾವುದೇ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತತೆಯ ನಿಯಮಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದಿದೆ.

ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಪತಿಯ ನಡವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಲೋಪವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಿತು. ಕುಟುಂಬ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಪತಿಗೆ ತನ್ನ ಸ್ಯಾಲರಿ ಸ್ಲಿಪ್‌ ಸಲ್ಲಿಸಲು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದರೂ ಆತ ಅದನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಮಧ್ಯಂತರ ಜೀವನಾಂಶದ ಹಂತದಲ್ಲೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಇಂತಹ ಮಾಹಿತಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಿಕೆಗಳನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಪಾಲಿಸುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದೆ.

ಅಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು ನಿಯಮಗಳ ಪಾಲನೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನಿರ್ದೇಶನದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಪಕ್ಷಕಾರರು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲು ವಿಫಲವಾದರೆ, ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಕೂಲ ತೀರ್ಮಾನ ಮಾಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಅವರ ಪ್ರತಿವಾದದ ಹಕ್ಕನ್ನೇ (Defence) ವಜಾಗೊಳಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ.