ಲೀಟರ್‌ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಯಾಕೆ ಮದ್ಯ ಮಾರಾಟ ಆಗೋದಿಲ್ಲ, ಫುಲ್‌ ಬಾಟಲ್‌ 750ML ಇರೋದರ ಹಿಂದಿನ ಕಾರಣವೇನು?

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮದ್ಯದ 'ಫುಲ್' ಬಾಟಲಿ 1000 ಎಂಎಲ್ ಬದಲಿಗೆ 750 ಎಂಎಲ್ ಆಗಿರುವುದರ ಹಿಂದೆ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲದ ಪದ್ಧತಿ ಇದೆ. 'ಪೆಗ್' ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ 180 ಎಂಎಲ್ (ಕ್ವಾರ್ಟರ್), 375 ಎಂಎಲ್ (ಹಾಫ್) ಮತ್ತು 750 ಎಂಎಲ್ (ಫುಲ್) ಎಂದು ಬಾಟಲಿಗಳ ಗಾತ್ರವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು.

Image Credit: Gemini AI

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಲವು ಬಗೆಯ ದ್ರವ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು (Liquids) ಲೀಟರ್ ಅಥವಾ ಮಿಲಿ ಲೀಟರ್‌ಗಳಲ್ಲೇ (mL) ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನದಂಡಗಳ ಪ್ರಕಾರ 1000 ಮಿಲಿಲೀಟರ್ ಎಂದರೆ 1 ಲೀಟರ್. ಹೀಗಿರುವಾಗ, ಮದ್ಯದ (Liquor) ವಿಚಾರದಲ್ಲೂ 1000 ಎಂಎಲ್‌ನ ಬಾಟಲ್‌ ಎಂದರೆ 'ಫುಲ್' ಹಾಗೂ 500 ಎಂಎಲ್‌ನ ಬಾಟಲ್‌ ಎಂದರೆ 'ಹಾಫ್' ಇರಬೇಕಿತ್ತು. ಆದರೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮದ್ಯದ 'ಫುಲ್ ಬಾಟಲಿ' ಎಂದರೆ 750 ಮಿಲಿಲೀಟರ್!

ಹಾಗಿದ್ದರೆ, 750 ಎಂಎಲ್ 'ಫುಲ್', 375 ಎಂಎಲ್ 'ಹಾಫ್' ಹಾಗೂ 180 ಎಂಎಲ್ 'ಕ್ವಾರ್ಟರ್' ಆಗಿ ಅಳೆಯಲು ಕಾರಣವೇನು? ಮದ್ಯದ ಬಾಟಲ್‌ಗಳ ಈ ವಿಭಿನ್ನ ಅಳತೆಯ ಹಿಂದಿರುವ ರೋಚಕ ಇತಿಹಾಸ ಇಲ್ಲಿದೆ.

ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತ ಕಾಲದ ಪದ್ಧತಿಯೇ ಮೂಲ ಕಾರಣ

ಮದ್ಯದ ಬಾಟಲ್‌ ಅಳತೆ ಲೀಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದರ ಹಿಂದಿನ ರಹಸ್ಯ ಅಡಗಿರುವುದು ಪಾರಂಪರಿಕ ಮದ್ಯ ವಿತರಣಾ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ (Traditional Serving Measurement). ಹಿಂದೆ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮದ್ಯದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು 'ಔನ್ಸ್' (Ounce) ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಒಂದು ದ್ರವ ಆನ್ಸ್ ಎಂದರೆ ಸುಮಾರು 29.57 ಮಿಲಿಲೀಟರ್ (ಸುಮಾರು 30 ಎಂಎಲ್).

ಭಾರತೀಯ ಮದ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಮದ್ಯದ ಉದ್ಯಮದ ಮೇಲೆ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತದ ಭಾರಿ ಪ್ರಭಾವವಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮದ್ಯವನ್ನು ಪೂರೈಸಲು 30 ಎಂಎಲ್‌ನ 'ಸ್ಮಾಲ್ ಪೆಗ್' (Small Peg) ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ 60 ಎಂಎಲ್ ಹಾಗೂ 90 ಎಂಎಲ್‌ನ 'ಲಾರ್ಜ್ ಪೆಗ್' (Large Peg) ಪದ್ಧತಿಯೂ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು.

30 ಮತ್ತು 60 ಎಂಎಲ್ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ

ಈ ಪೆಗ್‌ಗಳ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿಯೇ ಮದ್ಯದ ಬಾಟಲ್‌ಗಳ (Liquor Bottles) ಗಾತ್ರವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು.

ಕ್ವಾರ್ಟರ್ (Quarter): 30 ಮತ್ತು 60 ಎಂಎಲ್‌ನ ಗುಣಾಕಾರದಂತೆ 180 ಮಿಲಿಲೀಟರ್‌ಗಳ ಬಾಟಲ್‌ಅನ್ನು 'ಕ್ವಾರ್ಟರ್' (ಕಾಲು ಭಾಗ) ಎನ್ನಲಾಯಿತು.

ಹಾಫ್ (Half): ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ನ ಎರಡರಷ್ಟು ಅಂದರೆ 375 ಮಿಲಿಲೀಟರ್‌ಗಳ ಬಾಟಲ್‌ಅನ್ನು 'ಹಾಫ್' (ಅರ್ಧ ಭಾಗ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು.

ಫುಲ್ (Full): ಹಾಫ್‌ನ ಎರಡರಷ್ಟು ಅಂದರೆ 750 ಮಿಲಿಲೀಟರ್‌ಗಳ ಬಾಟಲ್‌ಅನ್ನು 'ಫುಲ್' (ಪೂರ್ಣ ಭಾಗ) ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು.

ಹೀಗಾಗಿ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮದ್ಯದ 'ಫುಲ್ ಬಾಟಲಿ' ಎಂದರೆ 1 ಲೀಟರ್ (1000 ಎಂಎಲ್) ಆಗಿರದೆ, 750 ಎಂಎಲ್ ಆಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ.

ಇಂದಿಗೂ ಮುಂದುವರಿದಿರುವ ಹಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯ

ದಶಕಗಳು ಕಳೆದರೂ ಈ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾಲದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೇ ಭಾರತೀಯ ಮದ್ಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಮುಂದುವರಿದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಯಾರೂ ಕೂಡ ವೈನ್‌ಶಾಪ್ ಅಥವಾ ಬಾರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ "ಒಂದು ಲೀಟರ್ ಮದ್ಯ ಕೊಡಿ" ಎಂದು ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ "ಒಂದು ಕ್ವಾರ್ಟರ್, ಹಾಫ್ ಅಥವಾ 'ಫುಲ್‌' (750 ಎಂಎಲ್ ಫುಲ್ ಬಾಟಲಿ)" ಎಂದೇ ಆರ್ಡರ್ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.