- Home
- Business
- ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬಂಕ್ನ ರೋಚಕ ಇತಿಹಾಸ, ಅಂದು ಇಂಧನ ಕೈನಲ್ಲೇ ಹಾಕಲಾಗ್ತಿತ್ತು! ಡ್ರಮ್ ನಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗ್ತಿತ್ತು
ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬಂಕ್ನ ರೋಚಕ ಇತಿಹಾಸ, ಅಂದು ಇಂಧನ ಕೈನಲ್ಲೇ ಹಾಕಲಾಗ್ತಿತ್ತು! ಡ್ರಮ್ ನಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗ್ತಿತ್ತು
ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬಂಕ್ 1928ರಲ್ಲಿ ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ 'ಬರ್ಮಾ ಶೆಲ್' ಕಂಪನಿಯಿಂದ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಅಂದು ಡ್ರಮ್ಗಳಿಂದ ಇಂಧನ ತುಂಬುವ ಕಷ್ಟಕರ ಪದ್ಧತಿಯಿಂದ, ಹಸ್ತಚಾಲಿತ ಪಂಪ್ಗಳ ಮೂಲಕ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಲಾಯಿತು.
ದೇಶದ ಮೊದಲ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬಂಕ್ ಎಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು?
ಇಂದು ನಾವು ರಸ್ತೆಗೆ ಇಳಿದರೆ ಸಾಕು, ಪ್ರತಿ ಕೆಲವು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ಗಳಿಗೆ ಒಂದರಂತೆ ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬಂಕ್ಗಳು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ವಾಹನ ಸವಾರರು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪರದೆಯತ್ತ ಕಣ್ಣಾಡಿಸುತ್ತಾ ಇಂಧನ ತುಂಬಿಸಿಕೊಂಡು ಹೊರಟುಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಇಂದಿನ ಈ ಸರಳ ಹಾಗೂ ಸುಲಭ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಹಿಂದೆ ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ರೋಚಕ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ. ಅಂದಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇಂದಿನಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇಂಧನ ಮಾರಾಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹೇಗೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು? ದೇಶದ ಮೊದಲ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬಂಕ್ ಎಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು? ಅಂದು ವಾಹನಗಳಿಗೆ ಇಂಧನ ತುಂಬಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬಗೆ ಹೇಗೆ? ಎಂಬ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಸಂಗತಿಗಳ ಇತಿಹಾಸದ ಪಯಣ ಇಲ್ಲಿದೆ.
ಮುಂಬೈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿದ ಮೊದಲ ಭರವಸೆ
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಾಹನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ತೀರಾ ವಿರಳವಾಗಿದ್ದ ಕಾಲವದು. ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರುಗಳು ಕಾಣಸಿಗುವುದೇ ಅಪರೂಪವಾಗಿತ್ತು. ಅಂತಹ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ 1928 ರಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬಂಕ್ ಮುಂಬೈ (ಅಂದಿನ ಬಾಂಬೆ) ನಗರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ‘ಬರ್ಮಾ ಶೆಲ್’ (Burmah Shell) ಎಂಬ ಹೆಸರಾಂತ ಕಂಪನಿಯು ದೇಶದ ಈ ಮೊದಲ ಇಂಧನ ತುಂಬುವ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಂಧನ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ತೆರೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಷಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಅದೊಂದು ಅತ್ಯಂತ ಸಾಹಸದ ಹಾಗೂ ಬೃಹತ್ ಯೋಜನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅಂದು ಇತಿಹಾಸ ಬರೆದ ಅದೇ ಬರ್ಮಾ ಶೆಲ್ ಕಂಪನಿಯು ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣಗೊಂಡು, ಇಂದು ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ತೈಲ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ‘ಭಾರತ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್’ (BPCL) ಆಗಿ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.
ಡ್ರಮ್ಗಳಿಂದ ಕಾರುಗಳವರೆಗೆ: ಅಂದಿನ ಇಂಧನ ಸರಬರಾಜಿನ ಸವಾಲುಗಳು
ಈ ಮೊದಲ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬಂಕ್ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗುವುದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ ಅಥವಾ ವಾಹನ ಹೊಂದಿದ್ದ ಶ್ರೀಮಂತರಿಗೆ ಇಂಧನ ಖರೀದಿಸುವುದು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸಾಹಸದ ಕೆಲಸವಾಗಿತ್ತು.
ದೊಡ್ಡ ಡ್ರಮ್ಗಳ ಬಳಕೆ: ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಮತ್ತು ಡೀಸೆಲ್ ಅನ್ನು ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಡ್ರಮ್ಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಟಿನ್ ಡಬ್ಬಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಅನನುಕೂಲಕರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ: ವಾಹನ ಚಾಲಕರು ಇಂಧನ ಬೇಕಾದಾಗ ಈ ಭಾರಿ ಗಾತ್ರದ ಡ್ರಮ್ಗಳಿಂದ ತಾವೇ ಸ್ವತಃ ಇಂಧನವನ್ನು ಎತ್ತಿ ವಾಹನಗಳಿಗೆ ತುಂಬಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ಸುರಕ್ಷಿತವೂ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟದಾಯಕವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಅನನುಕೂಲತೆಯನ್ನು ನೀಗಿಸಲು ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಇಂಧನ ಒದಗಿಸಲು ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬಂಕ್ಗಳ ಅಗತ್ಯ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಿತು.
ಯಾಂತ್ರಿಕ ಮೀಟರ್ ಮತ್ತು ಹಸ್ತಚಾಲಿತ ಪಂಪ್ಗಳ ಜಮಾನಾ
ಇಂದಿನಂತೆ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಯಂತ್ರಗಳು ಅಂದು ಇರಲಿಲ್ಲ. ಮೊದಲ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬಂಕ್ ಆರಂಭವಾದಾಗ, ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಕೈಬಲದಿಂದಲೇ ಇಂಧನವನ್ನು ಪಂಪ್ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು.
ಅಂದು ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಕೈಯಿಂದ (Manual) ಪಂಪ್ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಇಂಧನವನ್ನು ವಾಹನಗಳಿಗೆ ತುಂಬಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ವಾಹನಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಲೀಟರ್ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಸರಬರಾಜಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಲು ಕೇವಲ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಮೀಟರ್ಗಳನ್ನು (Mechanical Meters) ಆಶ್ರಯಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ನಂಬಿಕೆಯ ಸವಾಲು: ಗ್ರಾಹಕರ ಕಣ್ಣೆದುರೇ ಇಂಧನ ಅಳೆಯುವ ತಂತ್ರ
ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಜನರ ವಿಶ್ವಾಸ ಗಳಿಸುವುದು ಬರ್ಮಾ ಶೆಲ್ ಕಂಪನಿಗೆ ಅಷ್ಟು ಸುಲಭದ ಮಾತಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಇಂದು ನಾವು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಮೇಲೆ ಬೆಲೆ, ಲೀಟರ್ ಮತ್ತು ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು (Density) ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡು ನಿಶ್ಚಿಂತರಾಗುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ, ಆರಂಭದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇಷ್ಟು ಮುಂದುವರಿದಿರಲಿಲ್ಲ.
ತಾವು ನೀಡಿದ ಹಣಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾದ ಪ್ರಮಾಣದ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಸಿಗುತ್ತಿದೆಯೇ ಇಲ್ಲವೇ ಎಂಬ ಅನುಮಾನ ಗ್ರಾಹಕರಲ್ಲಿ ಸದಾ ಇರುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಅಪನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಕಂಪನಿಯು ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಸಾಧನವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಇದರ ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಹಕರು ತಮ್ಮ ಕಣ್ಣೆದುರೇ ಇಂಧನವು ಎಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವಾಹನಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ನೋಡಬಹುದಿತ್ತು. ಈ ಸಣ್ಣ ಆದರೆ ಪಾರದರ್ಶಕ ಬದಲಾವಣೆಯು ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬಂಕ್ಗಳ ಮೇಲೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಲು ಭದ್ರವಾದ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿತು.
ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿಯ ಇಂಧನ: ಅಂದಿನಿಂದ ಇಂದಿನ ಇವಿ (EV) ಯುಗದವರೆಗೆ
1928 ರಲ್ಲಿ ಮುಂಬೈನ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ದೇಶದ ಮೊದಲ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬಂಕ್, ಇಂದು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಇಂಧನ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿ ಹೆಮ್ಮರಾಗಿ ಬೆಳೆದು ನಿಂತಿದೆ. ಇವು ಕೇವಲ ಇಂಧನ ತುಂಬುವ ತಾಣಗಳಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿಯ ಜೀವಾಳವಾಗಿವೆ.
ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಹರಿವು: ಕೈಯಿಂದ ತಿರುಗಿಸುವ ಪಂಪ್ಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಪ್ರಯಾಣ, ಇಂದು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ಆಧಾರಿತ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಡಿಜಿಟಲೀಕೃತ ಡಿಸ್ಪೆನ್ಸರ್ಗಳವರೆಗೆ ಬಂದು ತಲುಪಿದೆ.
ಬದಲಾದ ಜೀವನಶೈಲಿ: ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಾರು ಅಥವಾ ವಾಹನಗಳು ಕೇವಲ ಐಷಾರಾಮಿ ಸಂಕೇತವಾಗಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಇಂದು ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದಾಗಿ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕುಟುಂಬವೂ ವಾಹನ ಹೊಂದುವಂತಾಗಿದೆ.
ಭವಿಷ್ಯದ ಹೆಜ್ಜೆ: ಅಂದು ಪೆಟ್ರೋಲ್ನಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಇಂಧನ ಅಗತ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ, ಇಂದು ಪರಿಸರಸ್ನೇಹಿ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನಗಳ (Electric Vehicles) ಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ಸ್ಟೇಷನ್ಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯತ್ತ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುತ್ತಿದೆ.
ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ಬರ್ಮಾ ಶೆಲ್ ಬಿತ್ತಿದ ಆ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಇಂಧನದ ಕಿಡಿ, ಇಂದು ಇಡೀ ಭಾರತದ ಪ್ರಗತಿಯ ರಥವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವ ಹೆದ್ದಾರಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿರುವುದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಸಂಗತಿ.
ವ್ಯವಹಾರ (business ideas in kannada) , ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ (Banking News), ಹಣಕಾಸು, ಭಾರತೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆ, ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ, ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ, ಹೂಡಿಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಇನ್ನಿತರ ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚಿನ ಹಣಕಾಸಿನ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಸುವರ್ಣ ನ್ಯೂಸ್ನಲ್ಲಿ ಓದಿರಿ.
