1995ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಮೊಬೈಲ್ ಕರೆಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ, 5G ಯುಗದವರೆಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್‌ಗಳ ಪಯಣವನ್ನು ಈ ಲೇಖನ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ದುಬಾರಿ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಸೆಟ್‌ಗಳಿಂದ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್‌ಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ಬಳಕೆಯವರೆಗೆ, ಪ್ರಮುಖ ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳು ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಇದು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಬುದ್ಧ ಸಾವಿಲ್ಲದ ಮನೆಯಿಂದ ಸಾಸಿವೆ ಕಾಳು ತಾ ಎಂದನಂತೆ. ಆದರೆ ಇಂದೇನಾದರೂ ಇದ್ದರೆ ಮೊಬೈಲ್​ ಇಲ್ಲದ ಮನೆಯಿಂದ ತರಲು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದನೋ ಎನ್ನುವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಮೊಬೈಲ್​ ಫೋನ್​ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿದೆ. ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚೇ ಮೊಬೈಲ್​ ಫೋನ್​, ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಮಾರ್ಟ್​ಫೋನ್​ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ. 2-3 ದಶಕಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಕಂಡರಿಯದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣೆದುರೇ ಟೆಕ್ನಾಲಾಜಿ ಆ ಪರಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗಿಬಿಟ್ಟಿದೆ. ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊಬೈಲ್​ ಫೋನ್​ ಮೂಲಕ ಕರೆ ಮಾಡಿದವರು ಯಾರು? ಯಾರು ಯಾರಿಗೆ ಮಾಡಿದ್ರು? ಮುಂದೆ ಅದು ಹೇಗೆ ಬೆಳೆಯಿತು ಎನ್ನುವ ಬಗ್ಗೆ ಕುತೂಹಲ ಇದದ್ದೇ.

1995, ಜುಲೈ 31 ಮೊದಲ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ಕರೆ

ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ಕರೆಯನ್ನು 1995, ಜುಲೈ 31ರಂದು ಅಂದಿನ ಕೇಂದ್ರ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಸಚಿವ ಸುಖ್ ರಾಮ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಜ್ಯೋತಿ ಬಸು ನಡುವೆ ಕೋಲ್ಕತಾದಲ್ಲಿ (ಅಂದಿನ ಕಲ್ಕತ್ತಾ) ನಡೆಯಿತು. ಅಂದು ಬಸು ರಾಮ್ ಅವರನ್ನು ಕಲ್ಕತ್ತಾದ ರೈಟರ್ಸ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ನಿಂದ ದೆಹಲಿಯ ಸಂಚಾರ್ ಭವನದವರೆಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಸೆಲ್ಯುಲಾರ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಇದು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೊಬೈಲ್ ಟೆಲಿಫೋನಿಯ ಆರಂಭವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು.

1996–1999: ಆರಂಭಿಕ ವಿಸ್ತರಣೆ

ಮೆಟ್ರೋ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಆಯ್ದ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮೊಬೈಲ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳು ದುಬಾರಿ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಸೆಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕರೆ ದರಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು, ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಐಷಾರಾಮಿ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು. ಒಳಬರುವ ಕರೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಶುಲ್ಕಗಳು ಇದ್ದವು, ಇದು ಚಂದಾದಾರರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ವಿಚಲಿತಗೊಳಿಸಿತು. ಬೃಹತ್ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಸೆಟ್‌ಗಳು ಸಹ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಬೃಹತ್ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮೊಬೈಲ್ ಆಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದವು.

2000–2003: ಖಾಸಗಿ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಎಂಟ್ರಿ

ಕರೆಯ ದರಗಳು ತುಸು ಕಡಿಮೆಯಾದ ಕಾರಣ, ಚಂದಾದಾರರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿತು. ಖಾಸಗಿ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು, ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದರು.

2004–2008: ಫೀಚರ್ ಫೋನ್ ಬೂಮ್

ಕೈಗೆಟುಕುವ ಫೀಚರ್ ಫೋನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಿಪೇಯ್ಡ್ ಯೋಜನೆಗಳು ನಗರ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಸಾಮೂಹಿಕ ಅಳವಡಿಕೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿತು. SMS ಮತ್ತು ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್ ಸೇವೆಗಳು ಜನಪ್ರಿಯವಾದವು. ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ನುಗ್ಗುವಿಕೆ 200 ಮಿಲಿಯನ್ ದಾಟಿತು.

2008: 3G ಪರಿಚಯ

3G ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಮ್ ಹರಾಜುಗಳು ಹೈ-ಸ್ಪೀಡ್ ಮೊಬೈಲ್ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟವು. ಮಲ್ಟಿಮೀಡಿಯಾ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸುವಿಕೆ, ವೀಡಿಯೊ ಕರೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಆಧಾರಿತ ಸೇವೆಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಂಡವು.

2010–2012: ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು 4G ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಪ್ರವೇಶ

ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್‌ಗಳು ಭಾರತೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. 2012 ರಲ್ಲಿ, 4G ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಡೇಟಾ-ಚಾಲಿತ ಬಳಕೆಯತ್ತ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು.

2014: ಡಿಜಿಟಲ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಪ್ರಾರಂಭ

ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಭಾರತವನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಬಲೀಕೃತ ಸಮಾಜವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಡಿಜಿಟಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಟೆಲಿಕಾಂ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆದ್ಯತೆಯಾಯಿತು.

2015–2016: ಮೊಬೈಲ್ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸ್ಫೋಟ

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೊಸ ಆಪರೇಟರ್‌ಗಳ ಪ್ರವೇಶದ ನಂತರ ಅಗ್ಗದ ಡೇಟಾ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್ ಲಭ್ಯತೆಯು ಮೊಬೈಲ್ ಡೇಟಾ ಉತ್ಕರ್ಷಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಭಾರತವು ಪ್ರತಿ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಮೊಬೈಲ್ ಡೇಟಾದ ವಿಶ್ವದ ಅಗ್ರ ಗ್ರಾಹಕವಾಯಿತು.

2017–2019: ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು VAS ಬೆಳವಣಿಗೆ

ಟೆಲಿಕಾಂ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ಗಳು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಮೊಬೈಲ್ ಪಾವತಿಗಳು, ಕಾಲರ್ ಟ್ಯೂನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಷಯಗಳಂತಹ ಮೌಲ್ಯವರ್ಧಿತ ಸೇವೆಗಳು (VAS) ಜನಪ್ರಿಯವಾದವು.

2020: COVID-19 ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ಲೈಫ್‌ಲೈನ್

ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೂರಸ್ಥ ಕೆಲಸ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಟೆಲಿಹೆಲ್ತ್‌ಗೆ ಮೊಬೈಲ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ಗಳು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾದವು. ಡೇಟಾ ಬಳಕೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು.

2022: ಭಾರತದಲ್ಲಿ 5G ಪ್ರಾರಂಭ

ಭಾರತವು ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ 5G ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಹೊರತಂದಿತು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ-ಖಾಸಗಿ ಸಹಯೋಗದಿಂದ ಚಾಲನೆಯು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಯಿತು.

2023–2025: 5G ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ

2025 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಭಾರತದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇಕಡಾ 85 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮತ್ತು ಶೇಕಡಾ 99 ಜಿಲ್ಲೆಗಳು 5G ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್ ಮಾಲೀಕತ್ವವು ಭಾರತೀಯ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 85.5 ರಷ್ಟು ತಲುಪಿದೆ. ಟೆಲಿಕಾಂ ವಲಯವು AI, IoT, ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಸಿಟಿಗಳು, ರಿಮೋಟ್ ಹೆಲ್ತ್‌ಕೇರ್ ಮತ್ತು ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುತ್ತದೆ.