ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಕೇವಲ 64 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದರೂ, ಬಂಗಾಳಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಕರ್ನಾಟಕ, ತೆಲಂಗಾಣ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಕ 1400 ಕಿ.ಮೀ ಕ್ರಮಿಸಿ ಬಂಗಾಳಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ.
ಬೆಂಗಳೂರು: ಯಾವುದೇ ನದಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಜಾಗದ ಹತ್ತಿರವೇ ಸಮುದ್ರವಿದ್ದರೆ, ಸಹಜವಾಗಿ ಅದು ಆ ಸಮುದ್ರವನ್ನೇ ಸೇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಾವು ಅಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿ ಬೇರೆಯದೇ ಕಥೆ ಬರೆದಿದೆ. ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಕೇವಲ 64 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿ, ಆ ಕಡೆಗೆ ಹರಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ 1,400 ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ದೂರ ಪೂರ್ವದ ಕಡೆಗೆ ಹರಿದು ಬಂಗಾಳಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಇಷ್ಟು ದೂರ ಈ ನದಿ ಏಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ? ಹತ್ತಿರದ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಏಕೆ ಸೇರುವುದಿಲ್ಲ? ಇದರ ಹಿಂದಿನ ಅಸಲಿ ಕಾರಣ ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಭೌಗೋಳಿಕ ರಚನೆಯಲ್ಲಿದೆ.
ಕೃಷ್ಣೆ ಹುಟ್ಟುವ ಜಾಗ ಯಾವುದು?
ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಸತಾರಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಹಾಬಲೇಶ್ವರದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಇರುವ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿ ಜನ್ಮತಾಳುತ್ತದೆ. ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 1,337 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಈ ನದಿಯ ಹರಿವು ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ. ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಕೇವಲ 64 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿ ಈ ನದಿ ಹುಟ್ಟಿದರೂ, ಪಶ್ಚಿಮದ ಕಡೆಗೆ ಹರಿಯದೆ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನತ್ತ ತನ್ನ ಪಯಣ ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ.
ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಶುರುವಾಗುವ ಈ ನದಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ತೆಲಂಗಾಣದ ಮೂಲಕ ಹರಿದು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ. ವಿಜಯವಾಡದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇದು ಬಂಗಾಳಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಒಟ್ಟು ಪಯಣದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿ ಸುಮಾರು 1,400 ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ದೂರ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.
Related Articles
ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಕೃಷ್ಣೆ ಏಕೆ ಸೇರುವುದಿಲ್ಲ?
ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಇದೇ ಅತ್ಯಂತ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ವಿಚಾರ. ನದಿಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶದ ಕಡೆಗೆ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ನೀರು ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾನೇ ಎತ್ತರದಿಂದ ಇಳಿಜಾರಿನತ್ತ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ನದಿ ಯಾವ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದು ಮಾತ್ರ ಅದರ ಹರಿಯುವ ದಿಕ್ಕನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿ ಹುಟ್ಟುವ ಜಾಗ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಅದರ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವ ಡೆಕ್ಕನ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಭೌಗೋಳಿಕ ರಚನೆಯಿಂದಾಗಿ ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನತ್ತ ವಾಲಿದೆ. ಅಂದರೆ ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಗೆ ನೀರು ಸೇರುವ ವಿಶಾಲವಾದ ಭೂಪ್ರದೇಶವು ಪೂರ್ವದ ಕಡೆಗೆ ಇಳಿಜಾರಾಗಿದೆ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಮಳೆನೀರು, ಸಣ್ಣ ತೊರೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಪನದಿಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕೃಷ್ಣೆಯನ್ನು ಸೇರಿ, ಕೊನೆಗೆ ಪೂರ್ವದತ್ತ ಹರಿಯುವ ಬೃಹತ್ ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಇಲ್ಲಿ ನಾವು 'ವಾಟರ್ ಡಿವೈಡ್' ಅಥವಾ ಜಲವಿಭಜಕ ರೇಖೆ ಎಂಬ ಭೌಗೋಳಿಕ ಅಂಶವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಭಾರತದ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಅನೇಕ ನದಿಗಳ ದಿಕ್ಕನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶದ ಒಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಬೀಳುವ ಮಳೆನೀರು ಪಶ್ಚಿಮದತ್ತ ಹರಿದು ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಬೀಳುವ ನೀರು ಪೂರ್ವದತ್ತ ಹರಿಯುವ ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿ ಪೂರ್ವದತ್ತ ಹರಿಯುವ ಪ್ರಮುಖ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಇದು ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸೇರುವುದಿಲ್ಲ.
ತನ್ನ ಸುದೀರ್ಘ ಪಯಣದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಕರ್ನಾಟಕ, ತೆಲಂಗಾಣ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಈ ನದಿಯ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶ ಕೂಡ ಬಹಳ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಜಲ ಆಯೋಗದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಸುಮಾರು 2.59 ಲಕ್ಷ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು, ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಂತಹ ಅನೇಕ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ನದಿ ನೀರು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಾ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವೂ ಒಂದು.
ಕೃಷ್ಣೆಗೆ ಇಷ್ಟೊಂದು ಉಪನದಿಗಳಿವೆಯಾ?
ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿ ಮಾತ್ರವೇ ಇಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಜಲವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿಲ್ಲ. ಹರಿಯುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಉಪನದಿಗಳು ಇದನ್ನು ಸೇರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಭೀಮಾ, ತುಂಗಭದ್ರಾ, ಘಟಪ್ರಭಾ, ಮಲಪ್ರಭಾ, ಮೂಸಿ ಮತ್ತು ಮುನ್ನೇರು ನದಿಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಭೀಮಾ ಮತ್ತು ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಗಳು ಕೃಷ್ಣಾ ಜಲವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಪಡೆದಿವೆ. ತುಂಗಾ ಮತ್ತು ಭದ್ರಾ ನದಿಗಳು ಒಂದಾಗಿ ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡು ನಂತರ ಕೃಷ್ಣೆಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತವೆ. ಭೀಮಾ ನದಿ ಕೂಡ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ದಾಟಿ ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ಒಡಲು ಸೇರುತ್ತದೆ.
ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ನೈಋತ್ಯ ಮುಂಗಾರು ಮಳೆಯೇ ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರ. ಕೇಂದ್ರ ಜಲ ಆಯೋಗದ ಮಾಹಿತಿಯಂತೆ, ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆಯ ಬಹುಪಾಲು ಜೂನ್‌ನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳ ನಡುವೆ ಸುರಿಯುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ಜುಲೈ, ಆಗಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ಹರಿವಿನ ಮೇಲೆ ಮುಂಗಾರಿನ ಪ್ರಭಾವ ಬಹಳ ದಟ್ಟವಾಗಿದೆ. ಭಾರಿ ಮಳೆಯಾಗುವ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಹದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಕೂಡ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ.
ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಬೃಹತ್ ಯೋಜನೆಗಳು
ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿ ಕೇವಲ ಪ್ರಕೃತಿಯ ವಿಸ್ಮಯವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲೂ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಕೃಷ್ಣಾ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೊಯ್ನಾ, ಆಲಮಟ್ಟಿ, ನಾರಾಯಣಪುರ, ಶ್ರೀಶೈಲಂ, ನಾಗಾರ್ಜುನಸಾಗರ, ಪುಲಿಚಿಂತಲ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಂ ಬ್ಯಾರೇಜ್‌ನಂತಹ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ನೀರಾವರಿ ಹಾಗೂ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳಿವೆ. ಈ ಯೋಜನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕೃಷಿ, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯಂತಹ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ನೀರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ಸಮುದ್ರವಿದ್ದರೂ ಸಾವಿರಾರು ತಿರುವುಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಪಯಣ
ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ಕಥೆ ನಮಗೆ ಒಂದು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ನದಿಯ ಪಯಣವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಸಮುದ್ರಕ್ಕಿರುವ ದೂರ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಭೂಮಿಯ ಇಳಿಜಾರು, ಪರ್ವತಗಳು, ಭೌಗೋಳಿಕ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶ ಕೂಡ ಹೌದು. ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಕೇವಲ 64 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಕೃಷ್ಣೆ, ಆ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸೇರದೆ ಡೆಕ್ಕನ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಮೂಲಕ ಪೂರ್ವದತ್ತ ಸಾಗಿದೆ. ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಅನೇಕ ಉಪನದಿಗಳನ್ನು ತನ್ನೊಡಲಿಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ಸಾವಿರಾರು ಹಳ್ಳಿಗಳು, ಪಟ್ಟಣಗಳು ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಗೆ ನೀರುಣಿಸುತ್ತಾ ಕೊನೆಗೆ ಬಂಗಾಳಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪಯಣವನ್ನು ಮುಗಿಸುತ್ತದೆ.
