ಕೇಂದ್ರ ವಿಸ್ಟಾ ಪುನರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಯಡಿ ದೆಹಲಿಯ ಕೃಷಿ ಭವನದಲ್ಲಿರುವ 100 ವರ್ಷಗಳ ಹಳೆಯ ಖಾದೀಮಿ ಮಸೀದಿಯನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಧಾರ್ಮಿಕ ರಚನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದು ಆಸ್ತಿಯ ಜಾತ್ಯತೀತ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ವಾದಿಸಿದೆ.

ದೆಹಲಿ: ಕೇಂದ್ರ ವಿಸ್ಟಾ ಪುನರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ದೆಹಲಿಯ ಕೃಷಿ ಭವನದೊಳಗಿನ 100 ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹಳೆಯದಾದ ಖಾದೀಮಿ ಮಸೀದಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಬೇಕು ಎಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿ ಸಂಕೀರ್ಣದೊಳಗೆ ಶಾಶ್ವತ ಧಾರ್ಮಿಕ ರಚನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ತಿಯ ಜಾತ್ಯತೀತ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ವಾದಿಸಿದೆ. ಇದು ಕೃಷಿ ಭವನದ ಜಾಗ. ಇಲ್ಲಿ 1940ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ 1970 ರಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ವಕ್ಫ್ ಮಂಡಳಿಯು ಈ ರಚನೆಯನ್ನು ವಕ್ಫ್ ಆಸ್ತಿ ಎಂದು ಅಧಿಸೂಚನೆ ಹೊರಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ, ಆದರೆ, ಕಾನೂನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಮಸೀದಿ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಇಲ್ಲಿ ಎಂದಿದೆ.

ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಅಫಿಡವಿಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು, ಕೃಷಿ ಭವನ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣವು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕೆಲಸ, ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. "ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಧಾರ್ಮಿಕ ರಚನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಥವಾ ಅದರ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಆಸ್ತಿಯ ಜಾತ್ಯತೀತ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಕೇಂದ್ರದ ವಕೀಲ ನಿಶಾಂತ್ ಗೌತಮ್ ಹೇಳಿದರು. ಮಸೀದಿಯು ಭೂ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಚೇರಿ (ಎಲ್ & ಡಿಒ) ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದೆ ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಶಾಶ್ವತ ಕಾನೂನು ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ಗಮನಸೆಳೆದಿದೆ.

ಕೇಂದ್ರದ ಪ್ರಕಾರ, ಮಸೀದಿಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಮಿತಿಗೆ ನವೆಂಬರ್ 8, 1940 ರ ಒಪ್ಪಂದದಡಿಯಲ್ಲಿ ಆವರಣವನ್ನು ಬಳಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸಮಿತಿಗೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಅಥವಾ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಮಸೀದಿಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಅಥವಾ ಅದರ ಸ್ಥಳಾಂತರಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಸಮಿತಿಯ ವಿನಂತಿಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಮಸೀದಿ ಕೃಷಿ ಭವನದ ಎರಡು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಬಯಸುವವರು ಅದನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು ಎಂದು ಕೇಂದ್ರ ಹೇಳಿದೆ.

ಪುನರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಯು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಭವನ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಭವನವನ್ನು ಹೊಸ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವಾಲಯದ ಕಟ್ಟಡಗಳೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತದೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಡಗಳು 4 ಮತ್ತು 5 ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮಸೀದಿ ಸಮಿತಿಯು ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಹೇಳಿದ್ದೇನು

ಪುನರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಚನೆಯನ್ನು ಕೆಡವಬಹುದೆಂಬ ಕಳವಳದ ಮೇಲೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ್ದ ಖಾದೀಮಿ ಮಸೀದಿಯ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಸಮಿತಿಯ ಅರ್ಜಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಅಫಿಡವಿಟ್ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ನವೆಂಬರ್ 2 ರ ವಿಚಾರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಅನೀಶ್ ದಯಾಳ್ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಕೇಳಿದರು, ಸರ್ಕಾರವು ತನ್ನ ಆವರಣದೊಳಗೆ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದನ್ನು ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಿಯಮಗಳು ತಡೆಯುತ್ತವೆಯೇ ಎಂದು. ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಕೇಂದ್ರದ ವಕೀಲರಿಗೆ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಾಲಿಸಿಟರ್ ಜನರಲ್‌ಗೆ ತಿಳಿಸುವಂತೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿತು.

ಮಸೀದಿ ಸಮಿತಿಯು ಸೆಂಟ್ರಲ್ ವಿಸ್ಟಾ ಯೋಜನೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಬದಲಾಗಿ, ಹೊಸದಾಗಿ ಯೋಜಿಸಲಾದ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಬೇಕೆಂದು ಅದು ಬಯಸುತ್ತದೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 17 ರಂದು ನಡೆದ ಹಿಂದಿನ ವಿಚಾರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿದಾರರ ಪರವಾಗಿ ಹಾಜರಾದ ಹಿರಿಯ ವಕೀಲ ಸಲ್ಮಾನ್ ಖುರ್ಷಿದ್, ಸಂವಿಧಾನದ 25 ನೇ ವಿಧಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, ಸಮುದಾಯದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹಕ್ಕನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೇಂದ್ರವು 25 ನೇ ವಿಧಿಯು ಅನುಮತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುವ ಸರ್ಕಾರಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಯಾರಿಗೂ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಾದಿಸಿತು.

ಖದೀಮಿ ಮಸೀದಿ ವಿವಾದದ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಏಕೆ ಇದೆ

ಖದೀಮಿ ಮಸೀದಿ ಒಂದು ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಳೆಯದು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಡಾ. ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕೃಷಿ ಭವನ ಕಾಂಪೌಂಡ್ ಒಳಗೆ ಇದೆ. ಮಸೀದಿಯು ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಕೀರ್ಣದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆಯೇ ಇತ್ತು ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಭವನ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಮುಸ್ಲಿಂ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. 1970 ರಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ವಕ್ಫ್ ಮಂಡಳಿಯು ಈ ರಚನೆಯನ್ನು ವಕ್ಫ್ ಆಸ್ತಿ ಎಂದು ಅಧಿಸೂಚನೆ ಹೊರಡಿಸಿತು, ಇದು ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ಆಯಾಮವನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು.

ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನವೆಂಬರ್ 23 ರಂದು ಈ ಪ್ರಕರಣದ ಮುಂದಿನ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಿದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳದ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರದ ವಾದಗಳು ಮತ್ತು ಮಸೀದಿ ಸಮಿತಿಯ ಕೋರಿಕೆಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಪರಿಗಣಿಸುವುದು ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಸರ್ಕಾರದ ಜಾಗ, ಇಲ್ಲಿ ಅನಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮಸೀದಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಆಗಿರುವುದು ಸಾಬೀತಾದರೆ, ಅದನ್ನು ಕೆಡವಲು ಕೋರ್ಟ್​ ಆದೇಶಿಸಬಹುದು, ಇಲ್ಲವೇ ಇದು ಸರ್ಕಾರದ ಜಾಗ ಎಂದು ಸಾಕಷ್ಟು ಪುರಾವೆ ತೋರಿಸದೇ ಹೋದರೆ, ಮಸೀದಿ ಮುಂದುವರೆಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಬಹುದು.