ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕೊನೆಯುಸಿರೆಳೆದ ಜಾನಕಿ ಅಮ್ಮ ಅವರು, ಎಸ್ಪಿಬಿ ನಂತರ ಸಂಗೀತ ಲೋಕದ ಮತ್ತೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಕಂಬವನ್ನು ಉರುಳಿಸಿದಂತಾಗಿದೆ. ರಾಜಶೇಖರನ್ ಮತ್ತು ರೋಹಿಣಿ ಅಭಿನಯದ ಸಿನಿಮಾದ ಆ ಹಾಡು ಹೇಗೆ ಇತಿಹಾಸ ಸೃಷ್ಟಿಸಿತೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಜಾನಕಮ್ಮನವರ ಜೀವನ ಕೂಡ ಒಂದು ಸುದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸ.
ಅದೊಂದು ಹಾಡಿಗೆ 14 ಟೇಕ್!
ಸಂಗೀತ ಲೋಕದಲ್ಲಿ 'ಅಮ್ಮ' ಎಂದೇ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಗಾನ ಕೋಗಿಲೆ ಎಸ್ ಜಾನಕಿ (S Janaki) ಅವರು ಇಂದು ದೈಹಿಕವಾಗಿ ನಮ್ಮನ್ನಗಲಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ಅವರು ಉಳಿಸಿ ಹೋಗಿರುವ 48,000 ಹಾಡುಗಳ ಮಹಾ ಭಂಡಾರ ಎಂದಿಗೂ ಅಜರಾಮರ. ಒಬ್ಬ ಗಾಯಕಿ 22 ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುವುದು ಎಂದರೆ ಅದು ಕೇವಲ ಪ್ರತಿಭೆಯಲ್ಲ, ಅದೊಂದು ದೈವದತ್ತ ವರ. ಆದರೆ, ಇಂತಹ ಮೇರು ಗಾಯಕಿಯ ಯಶಸ್ಸಿನ ಹಿಂದೆ ಅಪ್ರತಿಮ ಪರಿಶ್ರಮವಿತ್ತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಉದಾಹರಣೆಯೇ ಈ '14 ರೀಟೇಕ್'ಗಳ ಕಥೆ!
ಸಂಗೀತ ಮಾಂತ್ರಿಕನೇ ಬೆರಗಾದ ಆ ಕ್ಷಣ:
ಅದು 1980ರ ಸಮಯ. ತಮಿಳಿನ 'ನಿಜಲಗಳು' (Nizhalgal) ಎಂಬ ಸಿನಿಮಾ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಗೀತ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದವರು ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಮೇಸ್ಟ್ರೋ ಇಳಯರಾಜ. ಆ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ 'ದೂರತಿಲ್ ನಾನ್ ಕಂಡ ಮುಗಂ' (Doorthil Naan Kanda Mugam) ಎಂಬ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರವಾದ ಹಾಡೊಂದಿತ್ತು. ಈ ಹಾಡಿನ ವಿಶೇಷತೆಯೆಂದರೆ, ಅದರ ಅಂತ್ಯವು ಅತ್ಯಂತ ಹೈ-ಪಿಚ್ (High Pitch) ನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳಬೇಕಿತ್ತು.
ಜಾನಕಿ ಅಮ್ಮ ಮೈಕ್ ಮುಂದೆ ನಿಂತು ಹಾಡಲು ಶುರು ಮಾಡಿದರು. ಇಳಯರಾಜ ಅವರಿಗೆ ಮೊದಲ ಅಥವಾ ಎರಡನೇ ಟೇಕ್ನಲ್ಲೇ ಹಾಡು ಇಷ್ಟವಾಯಿತು. "ಜಾನಕಮ್ಮ, ಸಾಂಗ್ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಬಂದಿದೆ, ಓಕೆ ಮಾಡೋಣ" ಎಂದರು ಇಳಯರಾಜ. ಆದರೆ ಜಾನಕಮ್ಮನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಮಾಧಾನವಾಗಲಿಲ್ಲ!
ಛಲ ಬಿಡದ ಗಾನ ಕೋಗಿಲೆ:
"ಇಲ್ಲ ರಾಜಾ, ಆ ಹೈ-ಪಿಚ್ ಸ್ವರ ಇನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಬರಬೇಕು, ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಜಾನಕಿ ಅಮ್ಮ ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದರು. ಒಮ್ಮೆ ಅಲ್ಲ, ಎರಡಲ್ಲ.. ಬರೋಬ್ಬರಿ 14 ಬಾರಿ ಆ ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಿದರು! ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ ಹಾಡಿದಾಗಲೂ ಅವರು ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಗಾಗಿ ಹುಡುಕಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಇಳಯರಾಜ ಅವರೇ ಈ ಬಗ್ಗೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು, "ಅವರು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಟೇಕ್ನಲ್ಲೂ ಹೊಸತನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ಆತುರವಿಲ್ಲದ, ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಯ ಹಸಿವು ನನ್ನನ್ನೇ ಬೆರಗುಗೊಳಿಸಿತ್ತು" ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಕೊನೆಗೆ 14ನೇ ಟೇಕ್ನಲ್ಲಿ ಬಂದ ಆ ಸ್ವರ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗಿ, ಇಂದಿಗೂ ಅದು ಸಂಗೀತ ಪ್ರೇಮಿಗಳ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಜೇನಿನಂತೆ ಸವಿಯಾಗಿದೆ.
ದಾಖಲೆಗಳ ಸರದಾರಿಣಿ
ಜಾನಕಿ ಅಮ್ಮ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲ. ಅವರು 4 ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ 30ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಮುಡಿಗೇರಿಸಿಕೊಂಡವರು. ತಮ್ಮ ಪಾಲಿಗೆ ಬಂದ ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನಯವಾಗಿಯೇ ನಿರಾಕರಿಸಿ 'ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಗಾಯಕರಿಗೂ ಉತ್ತರ ಭಾರತೀಯರಂತೆ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡಬೇಕು' ಎಂದು ವಿನಯದಿಂದಲೇ ಆಗ್ರಹಿಸಿದವರು. ಕನ್ನಡ, ತೆಲುಗು, ತಮಿಳು, ಮಲಯಾಳಂ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಹಿಂದಿ, ಒಡಿಯಾ, ಬಂಗಾಳಿ, ಮರಾಠಿ, ತುಳು ಮತ್ತು ಕೊಂಕಣಿ ಸೇರಿದಂತೆ 17ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಧ್ವನಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಗಾಯನದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಸತತವಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಅವರ ಶಿಸ್ತು ಇಂದಿನ ಯುವ ಗಾಯಕರಿಗೆ ಮಾದರಿ.
ಸಂಗೀತ ಲೋಕಕ್ಕೆ ತುಂಬಲಾರದ ನಷ್ಟ:
ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕೊನೆಯುಸಿರೆಳೆದ ಜಾನಕಿ ಅಮ್ಮ ಅವರು, ಎಸ್ಪಿಬಿ ನಂತರ ಸಂಗೀತ ಲೋಕದ ಮತ್ತೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಕಂಬವನ್ನು ಉರುಳಿಸಿದಂತಾಗಿದೆ. ರಾಜಶೇಖರನ್ ಮತ್ತು ರೋಹಿಣಿ ಅಭಿನಯದ ಸಿನಿಮಾದ ಆ ಹಾಡು ಹೇಗೆ ಇತಿಹಾಸ ಸೃಷ್ಟಿಸಿತೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಜಾನಕಮ್ಮನವರ ಜೀವನ ಕೂಡ ಒಂದು ಸುದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸ. ಅವರು ಹಾಡಿದ ಪ್ರತಿ ಹಾಡು ಕೂಡ ನಮಗೆ ಪಾಠ. ಅವರ ಛಲ, ಪರಿಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಆ ಮಧುರ ಧ್ವನಿ ಸದಾ ಕಾಲ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಅಂತರಾಳದಲ್ಲಿ ಮೊಳಗುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ.
ಶತಮಾನಕ್ಕೊಬ್ಬರು ಹುಟ್ಟಿಬರುವ ಇಂತಹ ಮಹಾನ್ ಚೇತನಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡಿಗರ ಪರವಾಗಿ ಕೋಟಿ ಕೋಟಿ ನಮನಗಳು. ಜಾನಕಿ ಅಮ್ಮ, ನಿಮ್ಮ ಹಾಡುಗಳ ಮೂಲಕ ನೀವು ಸದಾ ಕಾಲ ನಮ್ಮೊಂದಿಗಿರುತ್ತೀರಿ.

