Wildlife: ಇರಾನ್, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಅಪರೂಪದ ಹಾವು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಎಂಟ್ರಿ! ರಾಜಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆ

Rare Snake Found in India for the First Time 3 Sistan Sand Boas Spotted in Rajasthan

Image Credit: Our own

ಇರಾನ್ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಈ ಹಿಂದೆ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದ ಅಪರೂಪದ ಹಾವಿನ ಪ್ರಭೇದವೊಂದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಸಿಕಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧಕರು ಮೂರು ಸಿಸ್ತಾನ್ ಸ್ಯಾಂಡ್ ಬೋವಾ ಹಾವುಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರದಿಂದ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿರುವ ಹಾವುಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಭೇದ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದೆ. ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ Erikx sistanensis ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಸಿಸ್ತಾನ್ ಸ್ಯಾಂಡ್ ಬೋವಾ ವಿಷಕಾರಿಯಲ್ಲದ, ದಪ್ಪ ದೇಹ ಹೊಂದಿರುವ ಹಾವು. ಶುಷ್ಕ ಮತ್ತು ಒಣ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಬದುಕಲು ಈ ಹಾವು ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಜಬಲ್ಪುರದ ಸಂಶೋಧಕ ವಿವೇಕ್ ಶರ್ಮಾ ಮತ್ತು ರಣಥಂಬೋರ್ ಮೂಲದ ಟೈಗರ್ ವಾಚ್‌ನ ವನ್ಯಜೀವಿ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಧರ್ಮೇಂದ್ರ ಖಂಡಲ್ ಅವರು 2025ರಲ್ಲಿ ಸಿಕಾರ್‌ನ ರಾಮಗಢ-ಶೇಖಾವತಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ವೇಳೆ ಮೂರು ಹಾವುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದರು. ಇವರ ಸಂಶೋಧನಾ ವರದಿ 2026ರ ಮೇ 26ರಂದು Journal of Threatened Taxaಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.

ಸಿಕಾರ್‌ನ ಮೂರು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆ

ಸಂಶೋಧಕರು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ ಮೂರು ಹಾವುಗಳು ಸಿಕಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂರು ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿವೆ.

ಆಗಸ್ಟ್ 19, 2025: ಗೋಶಾಲೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಹಾವು ಪತ್ತೆ

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 12, 2025: ಸುಂದಾ ಕಿ ಧಾನಿಯ ಮನೆಯ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಹಾವು ಪತ್ತೆ

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 21, 2025: ರುಕನ್ಸಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದ ಮನೆಯ ಬಳಿ ಮೂರನೇ ಹಾವು ಪತ್ತೆ ಹಾವುಗಳ ದೇಹದ ಆಕಾರ, ಬಣ್ಣ, ಮಾಪಕಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ದೈಹಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಅವು ಸಿಸ್ತಾನ್ ಸ್ಯಾಂಡ್ ಬೋವಾ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂಶೋಧಕರು ದೃಢಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.

‘ಹಾವು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದಿತ್ತು’

ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಹಾವುಗಳಿಗಿಂತ ಪತ್ತೆಯಾದ ಹಾವುಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವುದು ಸಂಶೋಧಕರ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಆತುರದ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬಾರದೆ, ಹಾವುಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ ಬಳಿಕವೇ ಸಂಶೋಧನಾ ವರದಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರು. ಸಂಶೋಧಕ ಧರ್ಮೇಂದ್ರ ಖಂಡಲ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಹಾವು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ, ಅದರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಗುರುತನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಲಾಗಿತ್ತು.

ಕೆಂಪು ಮರಳು ಬೋವಾಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಕೆ

ಸಿಸ್ತಾನ್ ಸ್ಯಾಂಡ್ ಬೋವಾ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಕಂಡುಬರುವ ಕೆಂಪು ಮರಳು ಬೋವಾವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಎರಡೂ ಪ್ರಭೇದಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಗುರುತಿಸುವುದು ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಾವಿನ ಬಾಲದ ಆಕಾರ ಪ್ರಮುಖ ಗುರುತಿನ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ಸಿಸ್ತಾನ್ ಸ್ಯಾಂಡ್ ಬೋವಾದ ಬಾಲವು ತುದಿಯತ್ತ ಸಾಗಿದಂತೆ ಕ್ರಮೇಣ ತೆಳುವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕೆಂಪು ಮರಳು ಬೋವಾದ ಬಾಲವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಉದ್ದದವರೆಗೆ ದಪ್ಪವಾಗಿದ್ದು, ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಿರಿದಾಗುತ್ತದೆ.

ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಹಲವು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಹಾವುಗಳ ಫೋಟೋ

ರಾಜಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಹಾವುಗಳು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ಸಂಶೋಧಕರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಧರ್ಮೇಂದ್ರ ಖಂಡಲ್ ಅವರು 2003 ಮತ್ತು 2006ರಲ್ಲಿ ಚುರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಹಾವುಗಳನ್ನು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದರು. ನಂತರ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಕನಿಷ್ಠ 40 ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಹಾವುಗಳ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗಿವೆ. ಬಿಕಾನೇರ್, ಹನುಮಾನ್‌ಗಢ ಮತ್ತು ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಂದಲೂ ಇಂತಹ ವರದಿಗಳು ಬಂದಿವೆ.

ಆದರೆ ಕೇವಲ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭೇದದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಗುರುತನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಹಿಂದಿನ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಇದೀಗ ಸಿಕಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುರಾವೆಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬೇಕಿದೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧಕರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

2020ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿತ್ತು

ಸಿಸ್ತಾನ್ ಸ್ಯಾಂಡ್ ಬೋವಾವನ್ನು 2020ರಲ್ಲಿ ಇರಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ವರ್ಗೀಕರಣ ಅಧ್ಯಯನದ ಮೂಲಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಹಾವಿನ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿ ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಸಂಬಂಧಿತ ಹಾವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ ನಡೆಸಿ ರೂಪವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಆನುವಂಶಿಕ ಪುರಾವೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಈ ಪ್ರಭೇದವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದೀಗ ರಾಜಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಮೂರು ಮಾದರಿಗಳು ಈ ಹಾವು ಭಾರತದಲ್ಲೂ ಇರುವುದಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದಾಖಲೆ ಒದಗಿಸಿವೆ.

ಮರಳು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಲ್ಲವೇ?

ಸಿಕಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾವುಗಳು ಪತ್ತೆಯಾದ ಸ್ಥಳಗಳು ಈ ಪ್ರಭೇದದ ವಾಸಸ್ಥಾನದ ಕುರಿತು ಹೊಸ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿವೆ. ಸಿಸ್ತಾನ್ ಸ್ಯಾಂಡ್ ಬೋವಾ ಕೇವಲ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮರಳು ದಿಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ವಾಸಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಈ ದಾಖಲೆಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ, ತೋಟಗಳು ಹಾಗೂ ಮಾನವ ವಸಾಹತುಗಳ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಹಾವುಗಳು ಕಂಡುಬರಬಹುದು ಎಂದು ಸಂಶೋಧಕರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಇನ್ನಷ್ಟು ಅಧ್ಯಯನ ಅಗತ್ಯ

ರಾಜಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸಿಸ್ತಾನ್ ಸ್ಯಾಂಡ್ ಬೋವಾದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವ್ಯಾಪ್ತಿ, ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಇನ್ನಷ್ಟು ಕ್ಷೇತ್ರ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಇತರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಂದ ಈಗಾಗಲೇ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಹಾವುಗಳ ಫೋಟೋ ದಾಖಲೆಗಳು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಈ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನೂ ಮುಂದಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಬೇಕಿದೆ.