ರೈಲು ಟಿಕೆಟ್ ಅಂಚಿನ ರಂಧ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ? ಇದರ ಹಿಂದಿದೆ ರೋಚಕ ರಹಸ್ಯ!
ಇಂದಿನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ರೈಲು ಟಿಕೆಟ್ಗಳು ಮೊಬೈಲ್ನಲ್ಲೇ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ವರ್ಷದ ಹಿಂದೆ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಗದದ ಟಿಕೆಟ್ಗಳನ್ನು ನೀವು ಗಮನಿಸಿದ್ದರೆ, ಅವುಗಳ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ರಂಧ್ರಗಳು ಇರುವುದನ್ನು ನೋಡಿರಬಹುದು. ಅದರ ಹಿಂದೆ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಕಾರಣ ಇದೆ.
ರೈಲ್ವೆಯ ಹಳೆಯ ಟಿಕೆಟ್ಗಳ ವಿಶೇಷತೆ
ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯ ಆರಂಭಿಕ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಟಿಕೆಟ್ಗಳನ್ನು ದಪ್ಪ ಕಾರ್ಡ್ಬೋರ್ಡ್ನಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಟಿಕೆಟ್ಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಬಾಳಿಕೆ ಬರುವಂತೆಯೂ ಹಾಗೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹಾಳಾಗದಂತೆಯೂ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಟಿಕೆಟ್ನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಸಣ್ಣ ರಂಧ್ರಗಳು ಕೇವಲ ಅಲಂಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಇರಲಿಲ್ಲ.
ರಂಧ್ರಗಳ ಹಿಂದಿನ ನಿಜವಾದ ಕಾರಣ
ಹಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರೈಲ್ವೆ ಟಿಕೆಟ್ಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷ ಯಂತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಮುದ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ಯಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಟಿಕೆಟ್ಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದು ಸಾಗಿಸಲು ಅಂಚಿನಲ್ಲಿನ ರಂಧ್ರಗಳು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ರಂಧ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಟಿಕೆಟ್ಗಳು ಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಜಾರದೇ ನಿಖರವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಮಾಹಿತಿ ಮುದ್ರಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸುಲಭವಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಟಿಕೆಟ್ ಪರಿಶೀಲನೆಗೂ ನೆರವಾಗುತ್ತಿತ್ತು
ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಟಿಕೆಟ್ ಪರಿಶೀಲಕರು ಟಿಕೆಟ್ಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪಂಚ್ ಗುರುತು ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದರಿಂದ ಟಿಕೆಟ್ ಈಗಾಗಲೇ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ನಕಲಿ ಟಿಕೆಟ್ಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಸಹ ಇದು ನೆರವಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಇಂದಿನ ಟಿಕೆಟ್ಗಳಲ್ಲಿ ಯಾಕೆ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ?
ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಡ್ಬೋರ್ಡ್ ಟಿಕೆಟ್ಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪ್ರಿಂಟ್ ಟಿಕೆಟ್ಗಳು ಮತ್ತು ಇ-ಟಿಕೆಟ್ಗಳು ಬಂದವು. ಹೊಸ ಮುದ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಚಿನ ರಂಧ್ರಗಳ ಅಗತ್ಯವೇ ಇಲ್ಲದಂತಾಯಿತು. ಹೀಗಾಗಿ ಆ ವಿಶೇಷ ವಿನ್ಯಾಸವೂ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟ ಸೇರಿತು.
ನೆನಪುಗಳ ಭಾಗವಾದ ಹಳೆಯ ಟಿಕೆಟ್ಗಳು
ಇಂದಿನ ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಆ ಹಳೆಯ ಟಿಕೆಟ್ಗಳು ಕೇವಲ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಟ್ಟ ವಸ್ತುವಿನಂತೆ ಕಾಣಬಹುದು. ಆದರೆ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯ ಗುರುತಾಗಿದ್ದ ಈ ಟಿಕೆಟ್ಗಳ ಸಣ್ಣ ರಂಧ್ರಗಳು ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವು ಕೇವಲ ವಿನ್ಯಾಸವಲ್ಲ, ಆ ಕಾಲದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಹಳೆಯ ರೈಲು ಟಿಕೆಟ್ಗಳ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಸಣ್ಣ ರಂಧ್ರಗಳು ಅಲಂಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ಮುದ್ರಣ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ತಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು ಎಂಬುದು ಹಲವರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿರದ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಸಂಗತಿ.