ಬೆಂಗಳೂರು ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗ ಯೋಜನೆಗೆ ಅದಾನಿ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ‘ಮಹಾ’ ಬಿಡ್!; ಮೂಲ ಅಂದಾಜು ದರಕ್ಕಿಂತ ಶೇ. 96 ರಷ್ಟು ದುಬಾರಿ!

ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಸುರಂಗ ರಸ್ತೆ ಯೋಜನೆಗೆ ಅದಾನಿ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್ ಸಲ್ಲಿಸಿರುವ ಬಿಡ್ ಮೊತ್ತವು ಮೂಲ ಅಂದಾಜಿಗಿಂತ ಶೇ. 96ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿದೆ. ಈ ಭಾರೀ ವೆಚ್ಚದಿಂದಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮೇಲೆ 40 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಟೋಲ್ ಹೊರೆ ಬೀಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.

Image Credit: DK Shivakuamar

ಬೆಂಗಳೂರು (ಜೂ.25): ಸಿಲಿಕಾನ್ ಸಿಟಿಯ ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಮುಕ್ತಿ ನೀಡಲು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿರುವ ಬಹುಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗ (Tunnel Road) ಯೋಜನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಭಾರಿ ಆಘಾತಕಾರಿ ಮಾಹಿತಿಯೊಂದು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಸುರಂಗ ರಸ್ತೆ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ 'ಅದಾನಿ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್' (Adani Enterprises) ಕಂಪನಿಯು ಸರ್ಕಾರ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದ್ದ ಅಂದಾಜು ದರಕ್ಕಿಂತ ಕೇವಲ ಶೇ. 25 ರಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ (Quote) ಎಂಬ ವಾದಗಳು ಕೇಳಿಬಂದಿದ್ದವು. ಆದರೆ, ಡೆಕ್ಕನ್‌ ಹೆರಾಲ್ಡ್‌ (DH) ಪರಿಶೀಲಿಸಿರುವ ಸರ್ಕಾರದ ಆಂತರಿಕ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಅಂತಿಮಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಬಿಡ್‌ ಮೊತ್ತವು ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಮೂಲ ಅಂದಾಜು ದರಕ್ಕಿಂತ ಬರೋಬ್ಬರಿ ಶೇ. 95.77 ರಷ್ಟು (ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಶೇ. 96) ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.

ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಮೇಲೆ 40 ವರ್ಷಗಳ ಟೋಲ್ ಬರೆ!

ಯೋಜನೆಯ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೌಲ್ಯ (Concession Value) ಹೆಚ್ಚಾದಷ್ಟೂ, ಅದರಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವ ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಯು ಅದನ್ನು ವಸೂಲಿ ಮಾಡಲು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯವರೆಗೆ ಟೋಲ್ ಸಂಗ್ರಹಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸದ್ಯದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಟೋಲ್ ಅವಧಿಯು ಬರೋಬ್ಬರಿ 40 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅದಾನಿ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಹಾಗೂ ದುಬಾರಿ ಬೆಲೆಯ 5 ಪ್ರೈಮ್ ಲೋಕೇಷನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ (Commercial Development) ನಡೆಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಸಹ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಿದೆ.

ಆದರೆ ಸರ್ಕಾರದ ಮೂಲಗಳು ಈ ಆರೋಪವನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ದರಗಳು ಮತ್ತು ನವೀಕರಿಸಲಾದ ಯೋಜನಾ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿದಾಗ, ಅದಾನಿ ಕಂಪನಿ ಕೇಳಿರುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಮೊತ್ತವು ಕೇವಲ ಶೇ. 35 ರಿಂದ 40 ರಷ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ವಾದಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಡಿಕೆಶಿ ನೇತೃತ್ವದ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರ

ಈ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಬಿಡ್‌ ಅನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಬೇಕೇ ಅಥವಾ ಬೇಡವೇ ಎಂಬ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಉಪಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ನೇತೃತ್ವದ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ (Cabinet) ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಸಭೆಯ ಮುಂದೆ ಇಡುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ, ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ಅವರು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗುವ ಮುನ್ನ ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದ ತಮ್ಮ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಬ್ಬಾಳದಿಂದ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಸಿಲ್ಕ್ ಬೋರ್ಡ್‌ವರೆಗಿನ ಈ 16.75 ಕಿಮೀ ಉದ್ದದ ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣ ಸುರಂಗ ಕಾರಿಡಾರ್ (North-South Tunnel Corridor) ಯೋಜನೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದರು.

ಏನಿದು ರೂ. 17,780 ಕೋಟಿಯ ಬೂಟ್ (BOOT) ಮಾದರಿ?

ಒಟ್ಟು 17,780 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ವೆಚ್ಚದ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ 'ಬಿಲ್ಡ್-ಓನ್ಡ್‌-ಆಪರೇಟ್-ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್' (BOOT) ಮಾದರಿಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌ಗಳಾಗಿ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ, ಒಟ್ಟು ವೆಚ್ಚದ ಶೇಕಡಾ 40 ರಷ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ಸರ್ಕಾರವು 'ವಯಾಬಿಲಿಟಿ ಗ್ಯಾಪ್ ಫಂಡಿಂಗ್' (VGF) ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಿದೆ. ಇನ್ನುಳಿದ ಶೇ. 60 ರಷ್ಟು ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರರೇ (ಅದಾನಿ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್) ಭರಿಸಿ, ಸುರಂಗ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಕಳೆದ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡ್‌ಗಳನ್ನು ತೆರೆದಾಗ, ಅದಾನಿ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್ ಎರಡೂ ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌ಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ದರ ನಮೂದಿಸಿದ (L1) ಕಂಪನಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತ್ತು. ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌-1ಕ್ಕೆ ಅದಾನಿ ಕಂಪನಿ ರೂ. 10,867.50 ಕೋಟಿ ಒಟ್ಟು ಒಪ್ಪಂದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು (TCV) ಕೇಳಿತ್ತು. (ಇದು ಮೂಲ ಅಂದಾಜಿಗಿಂತ ಶೇ. 98.16 ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು).ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌-2ಕ್ಕೆ ರೂ. 11,400.40 ಕೋಟಿ ಕೋಟ್ ಮಾಡಿತ್ತು. (ಇದು ಮೂಲ ಅಂದಾಜಿಗಿಂತ ಶೇ. 74.33 ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು).

ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಇಳಿಕೆಯಾದ ಮೊತ್ತ

ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗಿನ ಸಂಧಾನ ಮತ್ತು ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ, ಅದಾನಿ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್ ಪ್ಯಾಕೇಜ್-1 ರ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ರೂ. 10,737 ಕೋಟಿಗೆ ಹಾಗೂ ಪ್ಯಾಕೇಜ್-2 ರ ಮೊತ್ತವನ್ನು ರೂ. 11,263.50 ಕೋಟಿಗೆ ಇಳಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದರ ಒಟ್ಟು ಕಡಿತ ಕೇವಲ 267.40 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳಾಗಿದೆ. ಯೋಜನಾ ವೆಚ್ಚ 17,780 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಆಗಿದ್ದರೂ, ಅದಾನಿ ಕೇಳಿರುವ ಒಟ್ಟು ಒಪ್ಪಂದದ ಮೌಲ್ಯ (TCV) ಸುಮಾರು 22,000 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ದಾಟುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ವೆಚ್ಚ, ಹಣಕಾಸು ವೆಚ್ಚ, ರಿಸ್ಕ್ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಮತ್ತು ಟೋಲ್ ಆದಾಯದ ಮೇಲಿನ ಲಾಭಾಂಶಗಳು ಸೇರಿವೆ.

ಬಿಡ್ ಮೊತ್ತ ಅಧಿಕವಾಗಿದ್ದರೂ, ಇದರಿಂದ ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆ ಬೀಳುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಎರಡೂ ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌ಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರ ನೀಡಬೇಕಾದ ರೂ. 7,079 ಕೋಟಿಯ ವಿಜಿಎಫ್ (VGF) ಬದ್ಧತೆಯು ಸ್ಥಿರವಾಗಿದ್ದು, ಕಂಪನಿಯ ಬಿಡ್ ಹೆಚ್ಚಾದ ತಕ್ಷಣ ಸರ್ಕಾರದ ಪಾಲು ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಅಲ್ಲದೆ, ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ವೆಚ್ಚ, ಕರೆನ್ಸಿ ಏರಿಳಿತಗಳು ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಗಳ (Geopolitical uncertainties) ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಯೋಜನೆಗೆ ಮರು-ಟೆಂಡರ್ ಕರೆಯಲು ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಿದ್ಧರಿಲ್ಲ. "ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಟೆಂಡರ್ ಕರೆದರೆ ಯೋಜನಾ ವೆಚ್ಚವು ಶೇ. 40-45 ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು, ಆಗ ಸರ್ಕಾರವೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಜಿಎಫ್ ಹಣವನ್ನು ನೀಡಬೇಕಾಗಬಹುದು" ಎಂಬ ಆತಂಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳದ್ದಾಗಿದೆ. ಕಂಪನಿಯು ಅತಿಯಾದ ಲಾಭ ಗಳಿಸದಂತೆ ತಡೆಯಲು, ಅನುಮೋದಿತ ಟಿಸಿವಿ (TCV) ಮೊತ್ತದಷ್ಟು ಟೋಲ್ ವಸೂಲಿಯಾದ ತಕ್ಷಣ ಒಪ್ಪಂದದ ಅವಧಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ನಿಯಮ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

"ಇದು ಸಂಚಾರ ಸುಧಾರಣೆಯಲ್ಲ, ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ ಯೋಜನೆ!" - ತಜ್ಞರ ಕಿಡಿ

ನಗರ ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಚಲನಶೀಲತೆ ತಜ್ಞರಾದ (Urban Mobility Expert) ಸತ್ಯ ಅರಿಕೂತಾರಂ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ. "ಇದು ಸಂಚಾರ ದಟ್ಟಣೆ ನಿವಾರಿಸುವ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲ, ಇದೊಂದು ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಯೋಜನೆ. ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರವು ಮತ್ತಷ್ಟು ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಅನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಲು ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಖರ್ಚು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಸುರಂಗದ ಶಾಫ್ಟ್ ಸೈಟ್‌ಗಳ (Shaft Sites) ಸುತ್ತಲೂ ನಡೆಯುವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದಾಗಿ ರಸ್ತೆಗಿಳಿಯುವ ಹೊಸ ವಾಹನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ, ಈ ಸುರಂಗ ರಸ್ತೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಟ್ರಾಫಿಕ್‌ಗಿಂತ ಕನಿಷ್ಠ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿರಲಿದೆ. ಮುಕ್ತ ಹಸಿರು ಜಾಗಗಳಾಗಿ ಉಳಿಯಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಐದು ದೊಡ್ಡ ಟೆಕ್ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಮಾಲ್‌ಗಳು ತಲೆಎತ್ತಲಿವೆ" ಎಂದು ಅವರು ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.