ಒಂದು ಮರ ಓಡಿಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವೇ? ಅಪರಾಧ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವೇ? ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಹಾಜರಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವೇ? ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಖೈಬರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಆಲದ ಮರ ಮಾತ್ರ ಕಳೆದ ಒಂದು ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ‘ಬಂಧನದಲ್ಲಿದೆ’!
ಒಂದು ಮರ ಓಡಿಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವೇ? ಅಪರಾಧ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವೇ? ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಹಾಜರಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವೇ? ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಖೈಬರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಆಲದ ಮರ ಮಾತ್ರ ಕಳೆದ ಒಂದು ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ‘ಬಂಧನದಲ್ಲಿದೆ’! ಮರಕ್ಕೆ ಭಾರವಾದ ಸರಪಳಿಗಳನ್ನು ಹಾಕಲಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಬಳಿ ‘ನಾನು ಬಂಧನದಲ್ಲಿದ್ದೇನೆ’ ಎಂಬ ಅರ್ಥದ ಫಲಕವನ್ನೂ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಚಿತ್ರ ದೃಶ್ಯದ ಹಿಂದೆ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಕಥೆಯೊಂದು ಇದೆ.
1898ರಲ್ಲಿ ಶುರುವಾಯಿತಂತೆ ಈ ವಿಚಿತ್ರ ಬಂಧನ!
ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಖೈಬರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಲ್ಯಾಂಡಿ ಕೋಟಲ್ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಈ ಆಲದ ಮರವಿದೆ. ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ ಗಡಿಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಲ್ಯಾಂಡಿ ಕೋಟಲ್, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಖೈಬರ್ ಪಾಸ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ತುದಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಹೇಳಿಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಘಟನೆ 1898ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಜೇಮ್ಸ್ ಸ್ಕ್ವಿಡ್ ಎಂಬ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೇನಾ ಅಧಿಕಾರಿ ಒಂದು ಸಂಜೆ ಮದ್ಯದ ಅಮಲಿನಲ್ಲಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದ ಆಲದ ಮರವೊಂದು ತಮ್ಮ ಕಡೆಗೆ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಂಡಿತಂತೆ. ಮರವೇನಾದರೂ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಓಡಿಹೋಗಬಹುದು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ ಅಧಿಕಾರಿ, ಅದನ್ನು ‘ಬಂಧಿಸುವಂತೆ’ ಮೆಸ್ ಸಾರ್ಜೆಂಟ್‌ಗೆ ಆದೇಶಿಸಿದರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.
ಅಧಿಕಾರಿಯ ಆದೇಶಕ್ಕೆ ಮರಕ್ಕೆ ಬಿತ್ತು ಸರಪಳಿ!
ಮೇಲಧಿಕಾರಿಯ ಆದೇಶವನ್ನು ಪಾಲಿಸಿದ ಸಿಬ್ಬಂದಿ, ಆಲದ ಮರಕ್ಕೆ ಭಾರವಾದ ಸರಪಳಿಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಕಟ್ಟಿದರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ವಿಚಿತ್ರವೆಂದರೆ, ನಂತರ ಆ ಸರಪಳಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಿಲ್ಲ. ಅಂದಿನಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಮರವು ಸರಪಳಿಗಳಲ್ಲೇ ಉಳಿದಿದೆ ಎಂಬುದು ಈ ಕಥೆಯ ವಿಶೇಷ. ಮರದ ಬಳಿ ಹಾಕಿರುವ ಫಲಕದಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಘಟನೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ‘ನಾನು ಬಂಧನದಲ್ಲಿದ್ದೇನೆ’ ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
‘ಇದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನಡೆದಿತ್ತೇ?’
ಈ ಕಥೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಅಂಶವೆಂದರೆ, ಮರವನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ದಾಖಲೆ ಅಥವಾ ಅಧಿಕೃತ ಬಂಧನ ಆದೇಶದ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಹೇಳಿಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಕಾಲದ ಒಂದು ಉಪಾಖ್ಯಾನ ಎಂದು ವರದಿಗಳು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ. ನಂತರ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಹಾಗೂ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲೂ ಈ ವಿಚಿತ್ರ ಮರದ ಕಥೆ ಹಲವು ಬಾರಿ ವರದಿಯಾಗಿದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ, 1898ರಲ್ಲಿ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಘಟನೆ ನಡೆದಿತ್ತೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ದೃಢಪಡಿಸುವ ದಾಖಲೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ಮರಕ್ಕೆ ಸರಪಳಿ ಹಾಕಿರುವುದು ಮತ್ತು ಅದರ ಬಳಿಯಿರುವ ಫಲಕ ಮಾತ್ರ ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಕುತೂಹಲಕಾರಿಯಾಗಿಸಿದೆ.
ಖೈಬರ್ ಪಾಸ್‌ನ ಮಿಲಿಟರಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಲ್ಯಾಂಡಿ ಕೋಟಲ್ ಇರುವ ಖೈಬರ್ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮಿಲಿಟರಿ ಮಹತ್ವವಿತ್ತು. ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡವನ್ನು ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಖೈಬರ್ ಪಾಸ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಸಂಘರ್ಷಗಳು ನಡೆದಿದ್ದವು. 1897ರಲ್ಲಿ ಅಫ್ರಿದಿ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದ ದಂಗೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಘಟನೆಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮಿಲಿಟರಿ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದ್ದರು.
ಖೈಬರ್ ರೈಫಲ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ವಿವಿಧ ಪೋಸ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಸರಪಳಿಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮರದ ಕಥೆಯೂ ಆ ಕಾಲದ ಮಿಲಿಟರೀಕೃತ ಗಡಿಭಾಗದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.
‘ನಾನು ಬಂಧನದಲ್ಲಿದ್ದೇನೆ’ ಎಂಬ ಫಲಕವೇ ಹೈಲೈಟ್
ಈ ಮರವನ್ನು ನೋಡಲು ಬರುವವರಿಗೆ ಅದರ ಮೇಲಿರುವ ಸರಪಳಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ‘ನಾನು ಬಂಧನದಲ್ಲಿದ್ದೇನೆ’ ಎಂಬ ಸಂದೇಶವಿರುವ ಫಲಕವೇ ಹೆಚ್ಚು ಕುತೂಹಲ ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಫಲಕದಲ್ಲಿರುವ ಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮದ್ಯದ ಅಮಲಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗೆ ಮರ ತನ್ನ ಮೂಲ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಂಡಿತು. ಅದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವರು ಮರವನ್ನು ಬಂಧಿಸುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಿದರು. ಇಂದು ಆ ಮರವೇನೂ ಮಾತನಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ತನ್ನ ಮೇಲೆ ಏಕೆ ಸರಪಳಿ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಒಂದು ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲದ ನಂತರವೂ ಆ ಸರಪಳಿಗಳು ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಲೇ ಇವೆ.
ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಸಾಹತುಶಾಹಿಯ ಸಂಕೇತವೇ?
ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಈ ವಿಚಿತ್ರ ಘಟನೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಹಾಸ್ಯಮಯ ಕಥೆಯಾಗಿ ನೋಡುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಥೈಸಲಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಸ್ಥಳೀಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸರಪಳಿಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮರವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಅಧಿಕಾರದ ಸಂಕೇತವಾಗಿಯೂ ನೋಡಲಾಗಿದೆ. ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಣಿ ಅಥವಾ ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲದ ಮರದ ಮೇಲೂ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಆದೇಶವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸದೆ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿರುವುದು, ಆ ಕಾಲದ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರತೀಕ ಎಂದು ಕೆಲವರು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಳ್ವಿಕೆ 1947ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡರೂ, ಮರದ ‘ಶಿಕ್ಷೆ’ ಮಾತ್ರ ಮುಂದುವರಿಯಿತು.
ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಉಳಿದ ‘ಬಂಧನ’
ಈ ಕಥೆಯ ಅತ್ಯಂತ ವಿಚಿತ್ರ ಅಂಶವೆಂದರೆ—ಮರ ಯಾವುದೇ ಅಪರಾಧ ಮಾಡಿಲ್ಲ. ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಿಲ್ಲ. ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನೂ ಎದುರಿಸಿಲ್ಲ. ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಒಂದು ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಅದು ಸರಪಳಿಗಳಲ್ಲಿದೆ. ಇಂದು ಲ್ಯಾಂಡಿ ಕೋಟಲ್‌ನ ಈ ಸರಪಳಿಯಿಂದ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆಲದ ಮರವು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯರ ಕುತೂಹಲ ಕೆರಳಿಸುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿದೆ. ಅದು ನಿಜವಾದ ಇತಿಹಾಸದ ಘಟನೆಯಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ದಂತಕಥೆಯಾಗಿರಲಿ, ‘ಅಪರಾಧ ಮಾಡದ ಮರಕ್ಕೆ ಶಿಕ್ಷೆ’ ಎಂಬ ಈ ವಿಚಿತ್ರ ಕಥೆ ಇಂದಿಗೂ ಜನರನ್ನು ಅಚ್ಚರಿಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ.
