50 ವರ್ಷದ ಬಳಿಕ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಅತ್ಯಂತ ರುಚಿಕರ 'ಹಿಲ್ಸಾ ಮೀನು': ಫಲ ಕೊಟ್ಟ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ 'ಫಿಶ್ ಪಾಸ್' ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

50 ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ಗಂಗಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿದ್ದ ಹಿಲ್ಸಾ ಮೀನುಗಳು ಮತ್ತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಫರಾಕ್ಕಾ ಬ್ಯಾರೇಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾದ 'ಫಿಶ್ ಪಾಸ್' ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಿಂದಾಗಿ ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಗಾಜಿಪುರದ ಬಳಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಈ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಮೀನುಗಾರರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಭರವಸೆ ಮೂಡಿಸಿದೆ.

hilsa fish

Image Credit: Asianet News

ಹಿಂದೂಗಳ ಪವಿತ್ರ ನದಿಯಾದ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಗಂಗಾ ನದಿ (Ganga River) ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಕಾಣೆಯಾಗಿದ್ದ ಅತ್ಯಂತ ರುಚಿಕರ ಹಾಗೂ ಅಪರೂಪದ 'ಹಿಲ್ಸಾ' (Hilsa Fish) ಮೀನುಗಳು ಮತ್ತೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿವೆ! ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ಶತಮಾನದ (50 ವರ್ಷಗಳು) ಸುದೀರ್ಘ ಕಾಯುವಿಕೆಯ ನಂತರ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಗಾಜಿಪುರ (Ghazipur) ಬಳಿ ಗಂಗಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಲ್ಸಾ ಮೀನುಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದು, ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಮೀನುಗಾರರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಆಶಾದಾಯಕ ವಾತಾವರಣ ಮೂಡಿಸಿದೆ.

ಫರಾಕ್ಕಾ ಬ್ಯಾರೇಜ್ ಮತ್ತು ಹಿಲ್ಸಾ ಕಣ್ಮರೆ:

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಿಲ್ಸಾ ಮೀನುಗಳು ಸಮುದ್ರದ ಉಪ್ಪು ನೀರಿನಲ್ಲಿ (Salt Water) ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಜನನಕ್ಕಾಗಿ (Breeding/Spawning) ನದಿಗಳ ಸಿಹಿ ನೀರಿಗೆ ಎದುರಾಗಿ ಸಾವಿರಾರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಈಜಿಕೊಂಡು ಬರುವ ಅಭ್ಯಾಸ (Migration) ಹೊಂದಿವೆ. 1970 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ 'ಫರಾಕ್ಕಾ ಬ್ಯಾರೇಜ್' (Farakka Barrage) ನಿರ್ಮಿಸಿದಾಗ, ಹಿಲ್ಸಾ ಮೀನುಗಳು ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗಕ್ಕೆ ಅಂದರೆ ಪ್ರಯಾಗ್‌ರಾಜ್, ಆಗ್ರಾ ಮತ್ತು ಗಾಜಿಪುರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಈಜಿಕೊಂಡು ಬರುವುದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಈ ಭಾಗದ ಸಾವಿರಾರು ಮೀನುಗಾರರ ಜೀವನಾಧಾರವೇ ಹರಿದುಹೋಗಿತ್ತು.

'ಫಿಶ್ ಪಾಸ್' ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಚಮತ್ಕಾರ:

ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಬೃಹತ್ 'ನಮಾಮಿ ಗಂಗೆ' (Namami Gange) ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಈ ವರ್ಷದ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಫರಾಕ್ಕಾ ಬ್ಯಾರೇಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ 'ಫಿಶ್ ಪಾಸ್' (Fish Pass / Fish Lock Gate) ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ನದಿಯ ನೀರಿನ ಹರಿವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ಮೀನುಗಳು ಬ್ಯಾರೇಜ್‌ನ ತಡೆಗೋಡೆಯನ್ನು ದಾಟಿ ನದಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಚಲಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಯೋಗವೀಗ ಅದ್ಭುತ ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡಿದೆ.

ಗಾಜಿಪುರದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಸಪ್ರೈಸ್:

ಐಸಿಎಆರ್ - ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಇನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಫಿಶರೀಸ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ನ (ICAR-CIFRI) ನಿರ್ದೇಶಕ ಡಾ. ಬಸಂತ ಕುಮಾರ್ ದಾಸ್ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ತಂಡವು ಫಿಶ್ ಪಾಸ್‌ನ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಗಾಜಿಪುರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಾಗ ಈ ವಿಷಯ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಮೀನುಗಾರರು ಹಿಡಿದಿದ್ದ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 450 ಗ್ರಾಂ ಮತ್ತು 510 ಗ್ರಾಂ ತೂಕದ ಎರಡು ಹಿಲ್ಸಾ ಮೀನುಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ! ಫರಾಕ್ಕಾ ಬ್ಯಾರೇಜ್‌ನಿಂದ ಗಾಜಿಪುರವು ಬರೋಬ್ಬರಿ 700 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇಷ್ಟೊಂದು ಸುದೀರ್ಘ ದೂರವನ್ನು ಹಿಲ್ಸಾ ಮೀನುಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಈಜಿ ಬಂದಿರುವುದು 'ಫಿಶ್ ಪಾಸ್' ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.

ಮೀನುಗಾರರ ಮೊಗದಲ್ಲಿ ಮಂದಹಾಸ:

ಹಿಲ್ಸಾ ಮೀನುಗಳ ಈ ಮರಳುವಿಕೆಯು ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ (Ecological Balance) ಹೊಸ ಜೀವ ನೀಡಿದಂತಾಗಿದೆ. ಮುಂಬರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹಿಲ್ಸಾ ಮೀನುಗಳು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಬಿಹಾರದ ಗಂಗಾ ನದಿ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ತಲುಪುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದ್ದು, ಸ್ಥಳೀಯ ಮೀನುಗಾರರ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕೆ (Livelihood) ಭಾರಿ ಬಲ ಸಿಕ್ಕಂತಾಗಿದೆ.