ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಟಾರ್ಟಪ್ ಕಂಪೆನಿ ಸಂಸ್ಥಾಪಕನಿಗೆ ಸಿಂಗಾಪುರ ಕೋರ್ಟಿಂದ 6 ತಿಂಗಳು ಜೈಲು, 90,000 ಡಾಲರ್ ದಂಡ!

ಮಾಹಿತಿ ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ಸಿಂಗಾಪುರ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಬೈಜೂಸ್ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಬೈಜು ರವೀಂದ್ರನ್‌ಗೆ 6 ತಿಂಗಳ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಿದೆ.  ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ನಂ.1 ಸ್ಟಾರ್ಟಪ್ ಆಗಿದ್ದ ಬೈಜೂಸ್‌ನ ಉತ್ತುಂಗದ ಏರಿಕೆ,   ಪತನ, ಬಿಸಿಸಿಐ ಜೊತೆಗಿನ ವಿವಾದ ಮತ್ತು ದಿವಾಳಿತನದ ಹಾದಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.

Image Credit : X

ಬೈಜೂಸ್‌ ರವೀಂದ್ರನ್‌ಗೆ 6 ತಿಂಗಳು ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ

ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಉದ್ಯಮ ಹಾಗೂ ಜಾಗತಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ (EdTech) ದೈತ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ 'ಬೈಜೂಸ್' (Byju's) ಪೋಷಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಥಿಂಕ್ ಅಂಡ್ ಲರ್ನ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್' ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಬೈಜು ರವೀಂದ್ರನ್‌ಗೆ ಭಾರಿ ಕಾನೂನು ಹಿನ್ನಡೆಯಾಗಿದೆ. ಮಾಹಿತಿ ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟ ಹಾಗೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಂಗಾಪುರದ ನ್ಯಾಯಾಲಯವೊಂದು ಬೈಜು ರವೀಂದ್ರನ್‌ಗೆ 6 ತಿಂಗಳ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ ಹಾಗೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವೆಚ್ಚವಾಗಿ 90,000 ಸಿಂಗಾಪುರ ಡಾಲರ್ (ಸುಮಾರು 45 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ) ದಂಡ ವಿಧಿಸಿ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿದೆ.

Image Credit : X

ಬೈಜು ರವೀಂದ್ರನ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ

ಆದರೆ, ಈ ತೀರ್ಪಿನ ಕುರಿತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿರುವ ಬೈಜು ರವೀಂದ್ರನ್, "ಇದು ಯಾವುದೇ ಹಣಕಾಸು ವಂಚನೆ ಅಥವಾ ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತೀರ್ಪಲ್ಲ. ಇದೊಂದು ಕೇವಲ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ (Procedural Contempt) ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಏಕಪಕ್ಷೀಯ ನಿರೂಪಣೆಗಳನ್ನು ಹರಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಇದರ ವಿರುದ್ಧ ನಮಗೆ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಕಾನೂನು ಅವಕಾಶವಿದೆ" ಎಂದು ತೀರ್ಪನ್ನು ನಿರಾಶಾದಾಯಕ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.

Image Credit : X

ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಅಸಲಿ ಕಾರಣವೇನು?

ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕತಾರ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಅಥಾರಿಟಿಯ (QIA) ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯು ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಿಂಗಾಪುರದಲ್ಲಿ ಹೂಡಿದ್ದ ಕಾನೂನು ಸಮರದಲ್ಲಿ ಈ ಆದೇಶ ಹೊರಬಿದ್ದಿದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ 2024 ರಿಂದ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಸ್ತಿಪಾಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿದ್ದ ಹಲವು ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಲು ರವೀಂದ್ರನ್ ವಿಫಲರಾಗಿದ್ದರು.

ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಬೈಜೂಸ್‌ನ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ 'ಬೀಯರ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟ್‌ಕೋ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್' (Beeaar Investco) ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವ ಅಗತ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಮುಂದೆ ಶರಣಾಗಲು ಸಿಂಗಾಪುರ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಬೈಜು ರವೀಂದ್ರನ್ ಸಿಂಗಾಪುರದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆಯೇ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆಯೇ ಎಂಬುದು ಇನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ.

Image Credit : X

ಬೈಜೂಸ್‌ನ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಏರಿಕೆ

11 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಸಾಧನೆ2011 ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಲರ್ನಿಂಗ್ ಆ್ಯಪ್ ಮೂಲಕ ಆರಂಭವಾದ ಬೈಜೂಸ್, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್ ಕ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ತಯಾರಿಯ ಭಾರಿ ಬೇಡಿಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು.

ಕೋವಿಡ್ ಅವಧಿಯ ಸುವರ್ಣ ಕಾಲ: ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗದ (Covid-19) ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಶಿಕ್ಷಣವೇ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯಾದಾಗ ಬೈಜೂಸ್ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಅತಿರೇಕಕ್ಕೆ ತಲುಪಿತು.

ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ವಿಸ್ತರಣೆ: ಆಕಾಶ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ (Aakash), ಗ್ರೇಟ್ ಲರ್ನಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಎಪಿಕ್‌ನಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ದುಬಾರಿ ಬೆಲೆಗೆ ಖರೀದಿಸಿತು.

ಜಾಗತಿಕ ಮೌಲ್ಯ: ಕೋವಿಡ್‌ಗೂ ಮುನ್ನ 45,000 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದ ಬೈಜೂಸ್, ತನ್ನ ಉತ್ತುಂಗದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬರೋಬ್ಬರಿ 22 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ (ಸುಮಾರು $1.75\text{ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ}$ ರೂ.) ಮೌಲ್ಯದೊಂದಿಗೆ ದೇಶದ ನಂ.1 ಸ್ಟಾರ್ಟಪ್ ಯಶಸ್ಸಿನ ಕಥೆಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತ್ತು. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆ ರವೀಂದ್ರನ್ ಅವರನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಬಿಲಿಯನೇರ್ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಿತ್ತು.

Image Credit : Social media

ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ತಂತ್ರವೇ ಮುಳುವಾಯ್ತು!

ಯಾವ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಉದ್ಯಮ ತಂತ್ರ ಬೈಜೂಸ್‌ನನ್ನು ಯಶಸ್ಸಿನ ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕೆ ಏರಿಸಿತೋ, ಅದೇ ತಂತ್ರವೇ ಅದರ ಪತನಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಕೋವಿಡ್ ತಣ್ಣಗಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಆಫ್‌ಲೈನ್ ಶಿಕ್ಷಣದತ್ತ ಮುಖ ಮಾಡಿದರು. ಇದರಿಂದ ಬೈಜೂಸ್‌ನ ಆದಾಯ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕುಸಿಯಿತು.

ಲಾಭದ ಕಡೆಗೆ ಗಮನ ಕೊಡದೆ ಕೇವಲ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್, ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿಗಳ ಪ್ರಚಾರ ಮತ್ತು ದುಬಾರಿ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೂಪಾಯಿ ವೆಚ್ಚ ಮಾಡಿದ್ದು ಕಂಪನಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆಯಾಯಿತು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧಿತ (Audited) ಹಣಕಾಸು ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಪದೇ ಪದೇ ವಿಳಂಬ ಮಾಡಿದ್ದು ಹೂಡಿಕೇದಾರರಲ್ಲಿ ಅಪನಂಬಿಕೆ ಮೂಡಿಸಿತು. ಸಾಲದ ಸುಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿದ ಕಂಪನಿಯು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕುಗ್ಗಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿತು.

Image Credit : Social media

ಬಿಸಿಸಿಐ 159 ಕೋಟಿ ರೂ. ವಿವಾದ ಮತ್ತು ದಿವಾಳಿತನದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ

ಬೈಜೂಸ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮರೆಯಾಗಲು ಮತ್ತು ದಿವಾಳಿತನದ ಹಾದಿ ಹಿಡಿಯಲು ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿ (BCCI) ಜೊತೆಗಿನ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವದ (Sponsorship) ಒಪ್ಪಂದದ ವಿವಾದವೇ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಯಿತು.

ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡದ ಜರ್ಸಿ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವದ ಬಾಕಿಯಾಗಿದ್ದ ಕೇವಲ 159 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಪಾವತಿಸಲು ಬೈಜೂಸ್ ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಇದರ ವಿರುದ್ಧ ಬಿಸಿಸಿಐ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪನಿ ಕಾನೂನು ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿ (NCLT) ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿತು. ಈ ಸಣ್ಣ ಮೊತ್ತವೇ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಬೈಜೂಸ್‌ನ ಪೋಷಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಥಿಂಕ್ ಅಂಡ್ ಲರ್ನ್' ಅನ್ನು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ದಿವಾಳಿತನ ಪರಿಹಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ (CIRP) ತಳ್ಳಿತು. ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಇಷ್ಟೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಯೂನಿಕಾರ್ನ್ ಸ್ಟಾರ್ಟಪ್ ದಿವಾಳಿತನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದು ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಯಾಗಿತ್ತು.

Image Credit : SOCIAL MEDIA

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಸಾಲದ ಯುದ್ಧ

ಬೈಜೂಸ್ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ದಿವಾಳಿತನದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಿಸಿಸಿಐ ಜೊತೆ ಸಂಧಾನ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಿ ಇತ್ಯರ್ಥಕ್ಕೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ಆದರೆ, ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಬೈಜೂಸ್ ಪಡೆದಿದ್ದ 1.2 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ (ಸುಮಾರು 10,000 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು) ಬೃಹತ್ ಸಾಲದಾತರು (GLAS Trust) ಈ ಸಂಧಾನವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಅಮೆರಿಕದ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಮೊರೆ ಹೋದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬೈಜೂಸ್ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದ ಸಾಲದ ಯುದ್ಧವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.

ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಜಾಗತಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ರಂಗವನ್ನೇ ಆಳಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಭಾರತದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಸ್ಟಾರ್ಟಪ್ ಬೈಜೂಸ್, ತಪ್ಪು ನಿರ್ವಹಣೆ, ದುಬಾರಿ ಸಾಲ ಹಾಗೂ ಕಾನೂನು ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಇಂದು ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಜೈಲು ಪಾಲಾಗುವ ಹಂತಕ್ಕೆ ಬಂದು ನಿಂತಿದೆ.