ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಸೀತೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ರಾವಣನ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ ಜಟಾಯು ಬಿದ್ದ ಸ್ಥಳ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಲೇಪಾಕ್ಷಿ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಶ್ರೀರಾಮನು 'ಲೇ ಪಕ್ಷಿ' ಎಂದಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಹೆಸರು ಬಂತು ಎಂಬ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಯ ಜೊತೆಗೆ, ಕೇರಳದ ಜಟಾಯುಪಾರ ಕೂಡ ಇದೇ ರೀತಿಯ ನಂಬಿಕೆ ಹೊಂದಿದೆ.
ಬೆಂಗಳೂರು(ನ.06): ಯಶ್, ರಣಬೀರ್ ಕಪೂರ್, ಸಾಯಿ ಪಲ್ಲವಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ತಾರಾ ನಟ-ನಟಿಯರು ಅಭಿನಯಿಸಿರುವ ‘ರಾಮಾಯಣ’ ಸಿನಿಮಾ ಭಾರತ ಸೇರಿದಂತೆ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಭಾರಿ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಮೂಡಿಸಿದೆ. ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿನ ರಾವಣ ಮತ್ತು ಜಟಾಯು ನಡುವಿನ ಭೀಕರ ಕಾಳಗದ ದೃಶ್ಯ ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ. ಸೀತಾಮಾತೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ತನ್ನ ಪ್ರಾಣವನ್ನೇ ಪಣಕ್ಕಿಟ್ಟು ರಾವಣನ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ ಜಟಾಯುವಿನ ಸಾಹಸಗಾಥೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಚರ್ಚೆಗೆ ಬಂದಿದೆ.
ರಾಮಾಯಣದ ಈ ಪ್ರಸಂಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಭಾರತದ ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪೌರಾಣಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳಿವೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಲೇಪಾಕ್ಷಿ ಎಂಬ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣ ಜಟಾಯುವಿನ ಕಥೆಯೊಂದಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ರಾವಣನಿಂದ ರೆಕ್ಕೆ ಕತ್ತರಿಸಿಕೊಂಡು ಜಟಾಯು ಬಿದ್ದ ಸ್ಥಳವೇ ಲೇಪಾಕ್ಷಿ ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರತೀತಿ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಈ ಊರಿಗೆ ‘ಲೇಪಾಕ್ಷಿ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿರುವುದರ ಹಿಂದೆಯೂ ರಾಮಾಯಣದ ಒಂದು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಕಥೆಯಿದೆ. ಲೇಪಾಕ್ಷಿಯು ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಕೇವಲ 125 ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯೂ ಇದೆ.
ಸೀತೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ರಾವಣನ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ ಜಟಾಯು
ರಾಮಾಯಣದ ಪ್ರಕಾರ, ಲಂಕಾಧಿಪತಿ ರಾವಣನು ಸೀತಾಮಾತೆಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿ ತನ್ನ ಪುಷ್ಪಕ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಲಂಕೆಯತ್ತ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದನು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ ರಾವಣನನ್ನು ಪಕ್ಷಿರಾಜ ಜಟಾಯು ತಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಜಟಾಯು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪಕ್ಷಿಯಲ್ಲ. ಆತ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಪಕ್ಷಿಗಳ ರಾಜನಾಗಿದ್ದು, ಶ್ರೀರಾಮನ ತಂದೆ ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ರಾಜ ದಶರಥನ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತನೂ ಆಗಿದ್ದನೆಂದು ರಾಮಾಯಣದ ಕಥನಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.
Related Articles
ಸೀತೆಯನ್ನು ರಾವಣನಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಜಟಾಯು ಆಕಾಶದಲ್ಲೇ ಆತನೊಂದಿಗೆ ಭೀಕರ ಕಾಳಗಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತಾನೆ. ರಾವಣನಂತಹ ಬಲಶಾಲಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಹಿಂಜರಿಯದೆ ಆತನ ಪುಷ್ಪಕ ವಿಮಾನವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸೀತೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಮೀರಿ ಹೋರಾಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ, ಕೊನೆಗೆ ರಾವಣ ಜಟಾಯುವನ್ನು ಮಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಆಯುಧದಿಂದ ಜಟಾಯುವಿನ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ. ರೆಕ್ಕೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಜಟಾಯು ಆಕಾಶದಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಸೀತೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ನಡೆಸಿದ ಈ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಜಟಾಯು ತನ್ನ ಪ್ರಾಣವನ್ನೇ ಪಣಕ್ಕಿಟ್ಟಿರುತ್ತಾನೆ.
ಜಟಾಯು ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಸ್ಥಳವೇ ಲೇಪಾಕ್ಷಿ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ
ಸ್ಥಳೀಯ ಪೌರಾಣಿಕ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ರಾವಣನಿಂದ ರೆಕ್ಕೆ ಕತ್ತರಿಸಿಕೊಂಡು ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದ ಜಟಾಯು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಇಂದಿನ ಲೇಪಾಕ್ಷಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದನು. ಸೀತೆಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ರಾಮ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರು ಆ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಗಾಯಗೊಂಡು ಸಾವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಜಟಾಯುವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಜಟಾಯು ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ರಾಮಾಯಣದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಈ ನಂಬಿಕೆಯೇ ಲೇಪಾಕ್ಷಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಪೌರಾಣಿಕ ಮಹತ್ವ ನೀಡಿದೆ. ಈ ಊರಿನ ಹೆಸರಿನ ಮೂಲದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಇದೇ ಕಥೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.
‘ಲೇ ಪಕ್ಷಿ’ ಎಂದಿದ್ದರಂತೆ ಶ್ರೀರಾಮ! ಹೀಗಿದೆ ಲೇಪಾಕ್ಷಿ ಹೆಸರಿನ ಹಿಂದಿನ ಕಥೆ
ರಾಮ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರು ಗಾಯಗೊಂಡು ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಜಟಾಯುವನ್ನು ಕಂಡಾಗ, ರಾಮನು ಆತನನ್ನು ಕರುಣೆಯಿಂದ ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ‘ಲೇ ಪಕ್ಷಿ’ ಎಂದು ಹೇಳಿದನೆಂಬ ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ. ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ‘ಲೇ’ ಎಂದರೆ ಮೇಲೇಳು ಅಥವಾ ಏಳು ಎಂದರ್ಥ. ‘ಪಕ್ಷಿ’ ಎಂದರೆ ಹಕ್ಕಿ. ಅಂದರೆ, ‘ಏಳು ಪಕ್ಷಿಯೇ’ ಅಥವಾ ‘ಮೇಲೇಳು ಹಕ್ಕಿಯೇ’ ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ರಾಮನು ಹೇಳಿದ ಮಾತಿನಿಂದಲೇ ‘ಲೇಪಾಕ್ಷಿ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.
ಜಟಾಯುವಿನ ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ರಾಮನ ಕರುಣೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಈ ಕಥೆ ಲೇಪಾಕ್ಷಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಪೌರಾಣಿಕ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ಹೆಸರಿನ ಮೂಲದ ಕುರಿತು ಹೇಳಲಾಗುವ ಕಥೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಪದ ಪರಂಪರೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
ಸಾಯುವ ಮುನ್ನ ರಾಮನಿಗೆ ಸೀತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಹತ್ವದ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದ ಜಟಾಯು
ರಾವಣನ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದ ಜಟಾಯು, ರಾಮ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರನ್ನು ಕಂಡ ಬಳಿಕ ತನ್ನ ಕೊನೆಯ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸೀತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ರಾವಣನು ಸೀತೆಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿಕೊಂಡು ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನತ್ತ, ಲಂಕೆಯ ಕಡೆಗೆ ತೆರಳಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ವಿಷಯವನ್ನು ರಾಮನಿಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸೀತೆಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದ ರಾಮನಿಗೆ ಜಟಾಯು ನೀಡಿದ ಈ ಮಾಹಿತಿ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿತ್ತು. ತನ್ನಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಸೀತೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಹೋರಾಡಿದ ಜಟಾಯುವಿನ ತ್ಯಾಗವನ್ನು ಕಂಡ ರಾಮನು ಆತನಿಗೆ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಕರುಣಿಸಿದನೆಂದು ರಾಮಾಯಣದ ಕಥನದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ಸೀತಾಮಾತೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ರಾವಣನ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿ, ತನ್ನ ಕೊನೆಯ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ ರಾಮನಿಗೆ ನೆರವಾದ ಜಟಾಯು ಧೈರ್ಯ, ನಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಗದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.
ಲೇಪಾಕ್ಷಿ: ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣ
ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಲೇಪಾಕ್ಷಿ ರಾಮಾಯಣದ ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದಾಗಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಸಿ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿದೆ. ಜಟಾಯು ರಾವಣನಿಂದ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಬಿದ್ದ ಸ್ಥಳವೆಂಬ ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆ ಈ ಊರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಗುರುತನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಆದರೆ ಲೇಪಾಕ್ಷಿಯ ಆಕರ್ಷಣೆ ಕೇವಲ ರಾಮಾಯಣದ ಕಥೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಈ ಊರು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕಾಲದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಕಲಾ ಪರಂಪರೆಗೂ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ವೀರಭದ್ರ ದೇವಾಲಯ, ಸುಂದರ ಶಿಲ್ಪಕಲೆ, ಕಲ್ಲಿನ ಕೆತ್ತನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ.
ರಾಮಾಯಣದ ಕಥೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಇರುವವರು, ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಇಷ್ಟಪಡುವವರು ಹಾಗೂ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದೇವಾಲಯಗಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸುವವರಿಗೆ ಲೇಪಾಕ್ಷಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರು ಒಂದೆಡೆ ಜಟಾಯುವಿನ ತ್ಯಾಗದ ಕಥೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು; ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದ ಕಲಾ ವೈಭವವನ್ನೂ ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
ಜಟಾಯು ಬಿದ್ದ ಸ್ಥಳದ ಬಗ್ಗೆ ಕೇರಳದಲ್ಲೂ ಇದೆ ಮತ್ತೊಂದು ನಂಬಿಕೆ!
ಜಟಾಯು ರಾವಣನಿಂದ ರೆಕ್ಕೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಬಿದ್ದ ಸ್ಥಳ ಲೇಪಾಕ್ಷಿ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಜಟಾಯುವಿನ ಪತನದ ಸ್ಥಳದ ಕುರಿತು ಭಾರತದ ಬೇರೆ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವಿಭಿನ್ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಂಪರೆಗಳಿವೆ. ಕೇರಳದ ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚಡಯಮಂಗಲಂನಲ್ಲಿರುವ ‘ಜಟಾಯುಪಾರ’ (Jatayupara) ಅಥವಾ ‘ಜಟಾಯು ಅರ್ಥ್ ಸೆಂಟರ್’ (Jatayu Earth Center) ಕೂಡ ಜಟಾಯುವಿನ ಕಥೆಯೊಂದಿಗೆ ತನ್ನನ್ನು ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ರಾವಣನ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ ಜಟಾಯು ಬಿದ್ದ ಸ್ಥಳ ಇದಾಗಿದೆ.
ಜಟಾಯುವಿನ ಬೃಹತ್ ಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಜಟಾಯು ಅರ್ಥ್ ಸೆಂಟರ್ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಲೇಪಾಕ್ಷಿಯಂತೆ ಕೇರಳದ ಜಟಾಯುಪಾರ ಕೂಡ ಜಟಾಯುವಿನ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಜಟಾಯು ನಿಖರವಾಗಿ ಎಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಗಳಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಲೇಪಾಕ್ಷಿ ಮತ್ತು ಜಟಾಯುಪಾರ ಎರಡನ್ನೂ ಆಯಾ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪೌರಾಣಿಕ ಪರಂಪರೆ ಹಾಗೂ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನೋಡಬೇಕು.
