“ಆ ರಸ್ತೆ ಯಾರದ್ದೂ ಅಲ್ಲ… ‘ನಮ್ಮದು’ ಎಂದುಕೊಂಡು ಬದಲಿಸಿದ್ರು; ಕೊರಮಂಗಲದ L Street ಕಥೆ ಸ್ಪೂರ್ತಿದಾಯಕ

garbage dump to vibrant street How Koramangala residents transformed L Street

Image Credit: Our own

ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ 500 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ ರಸ್ತೆ ಎಂದರೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕಸದ ಚೀಲಗಳು, ದುರ್ವಾಸನೆ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಜ್ಯದ ರಾಶಿ. ಆದರೆ ಇಂದು ಅದೇ ರಸ್ತೆ ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ಮ್ಯೂರಲ್‌ಗಳು, ಹಸಿರು ಗಿಡಗಳು, ಪುಟ್ಟ ಗ್ರಂಥಾಲಯ, ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಬೆಂಚುಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕೊರಮಂಗಲ 3ನೇ ಬ್ಲಾಕ್‌ನ ‘L Street’ ಬದಲಾದ ಕಥೆ 2011ರಲ್ಲಿ ಕಸದ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಈ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿನ ನಿವಾಸಿಗಳೇ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಂದು ಇದು ಕೇವಲ ಸ್ವಚ್ಛ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಕಲೆ, ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಸುಂದರ ತಾಣವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ.

ಕಸದ ಪತ್ತೆದಾರರಾದ ನಿವಾಸಿಗಳು!

ಕೊರಮಂಗಲದ 3ನೇ ಬ್ಲಾಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಈ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಲೇನ್‌ಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸೇರುತ್ತವೆ. ಮೂರು ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು 30ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ವತಂತ್ರ ಮನೆಗಳು ಈ ರಸ್ತೆಯ ಸುತ್ತಲಿವೆ. 2012ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 75 ನಿವಾಸಿಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕಸವನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಲು ಮುಂದಾದರು. ಆದರೆ ಕಸ ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಸಮಸ್ಯೆ ಬಗೆಹರಿಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅವರಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಯಿತು.

ಹೀಗಾಗಿ ನಿವಾಸಿಗಳು ಕೋರ್ ಕಮಿಟಿ ರಚಿಸಿ, ಯಾರು ಕಸ ಎಸೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಸರದಿ ಪ್ರಕಾರ ಕಾವಲು ಕಾಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಕಸದ ರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕ ಬಿಲ್‌ಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಕಸ ಎಸೆದವರ ವಿಳಾಸವನ್ನೂ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದರು.

ಸುಮಾರು 14 ಮನೆಗಳಿಂದ ಕಸ ರಸ್ತೆಗೆ ಬರುತ್ತಿರುವುದು ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕಸ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವವರು ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಬರುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿವಾಸಿಗಳು ಹೇಳಿದರೆ, ಮನೆಗಳಿಂದ ಕಸ ನೀಡುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕಸ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವವರು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು.

10 ಮೀಟರ್‌ಗೊಂದು ಡಸ್ಟ್‌ಬಿನ್!

ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ನಿವಾಸಿಗಳೇ ತಮ್ಮ ಹಣವನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದರು. ರಸ್ತೆಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಸುಮಾರು 10 ಮೀಟರ್‌ಗೊಂದು ಕಸದ ಬುಟ್ಟಿ ಅಳವಡಿಸಿದರು. ಒಳಗಿನ ರಸ್ತೆಗಳ ಸ್ವಚ್ಛತೆಗೆ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಪೌರಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆ ಸಾಕಾಗದ ಕಾರಣ, ನಿವಾಸಿಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಹಣದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನೂ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು.

95 ವರ್ಷದ ಪದ್ಮಾ ಎಂಬ ನಿವಾಸಿ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದರು. ಕಸ ಎಸೆಯುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ರಸ್ತೆಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಗಿಡಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದರು. ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾದ ಇತರ ನಿವಾಸಿಗಳು ಗಿಡಗಳಿಗೆ ನೀರು ಹಾಕಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಬೌಗನ್‌ವಿಲ್ಲಿಯಾ ಗಿಡದ ಬಗ್ಗೆ ಒಬ್ಬ ನಿವಾಸಿ ಕವಿತೆಯನ್ನೂ ಬರೆದು ಅದರ ಕೊಂಬೆಗೆ ನೇತುಹಾಕಿದರು.

ಕಸದ ರಸ್ತೆಗೆ ಬಂತು ಕಲೆಯ ಸ್ಪರ್ಶ

ರಸ್ತೆ ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ಬಳಿಕ ನಿವಾಸಿಗಳ ಗಮನ ಕಲೆಯತ್ತ ತಿರುಗಿತು. ಕಲಾಸಕ್ತರಾದ ಕ್ಯಾರಲ್ ಪಿಂಟೊ ಮತ್ತು ರಿತು ರೈ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ನಿವಾಸಿಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮ್ಯೂರಲ್‌ಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. 2022ರಲ್ಲಿ ಬುಲ್ಬುಲ್‌ಗಳು, ಬೆಕ್ಕುಗಳು, ಗುಲಾಬಿ ಹೂಗಳು ಮತ್ತು ನಾಯಿಯನ್ನು ವಾಕಿಂಗ್‌ಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಂತಹ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಈ ಕಲಾ ಪಯಣ ಶುರುವಾಯಿತು. ಈಗ ವೃತ್ತಿಪರ ಕಲಾವಿದರನ್ನೂ ಕರೆಸಿ ಹೊಸ ಮ್ಯೂರಲ್‌ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

‘The Street Is Alive’ ಹೇಳುವ ಕಥೆ

L Street‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ‘The Street Is Alive’ ಎಂಬ ಮ್ಯೂರಲ್ ಕೂಡ ಒಂದು. ಇದರಲ್ಲಿ ತರಕಾರಿ ಮಾರಾಟಗಾರರು, ಪೌರಕಾರ್ಮಿಕರು, ಡೆಲಿವರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿ, ಮನೆ ಕೆಲಸಗಾರರು ಮತ್ತು ಕಚೇರಿ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಂತಹ ಪ್ರತಿದಿನ ಕಾಣಸಿಗುವ ಜನರ ಬದುಕನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ‘Cow Corner’ನಲ್ಲಿ ಹಸುಗಳ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ, ನಿಜವಾದ ಹಸುಗಳು ತಮ್ಮ ಚಿತ್ರಿತ ರೂಪಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಗೊಂದಲಕ್ಕೊಳಗಾದ ವಿಡಿಯೋವನ್ನೂ ನಿವಾಸಿಗಳು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಯುಟಿಲಿಟಿ ಬಾಕ್ಸ್‌ಗಳಿಗೂ ಬಣ್ಣ ಹಚ್ಚಿ ಕಲಾಕೃತಿಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ‘L Corner’!

ರಸ್ತೆಯಲ್ಲೊಂದು ಜಾಗವನ್ನು ‘L Corner’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣ ಬಳಿಯಲಾಗಿದ್ದು, ಬಿದ್ದ ಮರಗಳ ಕಾಂಡಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಬೆಂಚುಗಳನ್ನು ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಿವಾಸಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಹಬ್ಬಗಳನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಹಳದಿ, ನೀಲಿ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಪುಟ್ಟ ಮನೆ ಆಕಾರದ ಗ್ರಂಥಾಲಯವಿದೆ. ನಿವಾಸಿ ಉದಯ್ ಪ್ರಭು ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಈ ಗ್ರಂಥಾಲಯಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯರೇ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.

ಇಲ್ಲೊಂದು ವಿಶೇಷ ನೋಟ್‌ಬುಕ್ ಕೂಡ ಇದೆ. ಅದನ್ನು ‘L Street Storybook’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಾರಿಹೋಕರು ತಮ್ಮದೇ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲಿ ಎಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಇದನ್ನು ಇಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ ಜನರು ತಮ್ಮ ಮನದ ಮಾತು, ಬೇಸರವನ್ನೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ! ಕೊರಮಂಗಲದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಥೆ ಒಂದೇ ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿ L Street‌ನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮ್ಯೂರಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ‘Spirit of Koramangala’ ಕೂಡ ಒಂದು. ಇದು ರಸ್ತೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.

ಕೊರಮಂಗಲದ BDA ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್, ಮಡಿವಾಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಹೂ ಮಾರಾಟಗಾರರು, ಇಲ್ಲಿನ ಪಾರ್ಟಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಆಹಾರ ಮಳಿಗೆಗಳು, ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳು, ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಪರ್‌ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಈ ಮ್ಯೂರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಅಂದರೆ, ಒಂದೇ ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಕೊರಮಂಗಲದ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಇದಾಗಿದೆ.

ರಸ್ತೆಯೇ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ‘ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ’

L Street‌ನ ವಿಶೇಷತೆ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಮುಗಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮರಗಳ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಮೂಲ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷತೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಫಲಕಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. QR ಕೋಡ್‌ಗಳಿದ್ದು, ಮೊಬೈಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮಾಡಿದರೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಟೇಲರ್‌ಬರ್ಡ್‌ಗಳು, ಕಾಟನ್ ಸ್ಟೇನರ್ ಕೀಟಗಳು ಮತ್ತು ಗಿಳಿಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಮಾಹಿತಿ ಫಲಕಗಳಿವೆ.