ತಂದೆ ರಿಕ್ಷಾ ಓಡಿಸಿ ಓದಿದರು, ರೈಲ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡರು; ಈಗ ಸಾವಿರಾರು ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಕ್ಕಳ ಭವಿಷ್ಯ ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಈ ಮಹಿಳೆ!

Rickshaw Pullers Daughter to an Education Changemaker Archana Jaisal Helping Rural Children Dream Bigger

Image Credit: Our own

ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕೈಗೆಟುಕುವ ದರದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ, ಹಳ್ಳಿಯ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶ! ತಂದೆಯ ಹೋರಾಟದಿಂದ ಪ್ರೇರಣೆ ಪಡೆದ ಅರ್ಚನಾ ಜೈಸಲ್ ಆರಂಭಿಸಿದ ‘ಶಿಕ್ಷಾ ಸಾಥಿ’ ಇಂದು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಸಾವಿರಾರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಕೆಲವು ಸಾಧನೆಗಳ ಹಿಂದೆ ದೊಡ್ಡ ಕನಸುಗಳಿರುತ್ತವೆ; ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಸಾಧನೆಗಳ ಹಿಂದೆ ನೋವು, ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ತ್ಯಾಗದ ಕಥೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಅರ್ಚನಾ ಜೈಸಲ್ ಅವರ ಕಥೆಯೂ ಇಂಥದ್ದೇ. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ತಂದೆ ಎದುರಿಸಿದ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಕಂಡ ಅವರು, ಇಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣ ದೊರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಹಳ್ಳಿಯ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಸ್ವಾವಲಂಬಿಗಳಾಗಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಅರ್ಚನಾ ಆರಂಭಿಸಿದ ‘ಶಿಕ್ಷಾ ಸಾಥಿ’ (Shiksha Saathi) ಸಂಸ್ಥೆ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಶುಲ್ಕದಲ್ಲಿ ಪಾಠದ ನೆರವು ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ದಿ ಬೆಟರ್ ಇಂಡಿಯಾ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಆರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ 78ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಲಿಕಾ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದು, 7,650ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ 67 ಶಿಕ್ಷಕರು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ರಿಕ್ಷಾ ಓಡಿಸುತ್ತಲೇ ಓದಿದ ತಂದೆ!

ಅರ್ಚನಾ ಅವರ ತಂದೆ ಜಗದೀಶ್ ರಾಮ್ ಅವರ ಜೀವನವೇ ಹೋರಾಟದ ಪಾಠ. ಕುಟುಂಬದ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟದ ಕಾರಣ ಅವರು ತಮ್ಮ 17ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ರಿಕ್ಷಾ ಓಡಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ದುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರೂ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೇಲಿನ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಿಲ್ಲ. ರಿಕ್ಷಾ ಓಡಿಸುವ ಕೆಲಸದ ನಡುವೆಯೇ ಓದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ ಪದವಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು.

ಒಮ್ಮೆ ಅವರ ಓದಿನ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ರಿಕ್ಷಾ ಚಾಲಕ, ರೈಲ್ವೆ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಆ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದ ಜಗದೀಶ್ ರಾಮ್ ರೈಲ್ವೆ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಉದ್ಯೋಗ ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡರು. ಬಳಿಕ ವಾರಾಣಸಿಗೆ ತೆರಳಿ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಭವಿಷ್ಯ ಕಲ್ಪಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಿದರು.

ತಂದೆಯ ಈ ಹೋರಾಟ ಅರ್ಚನಾ ಅವರ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಆಳವಾದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತ್ತು. ಆದರೆ ತಂದೆ ನಿಧನರಾದ ಬಳಿಕ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿತು. ಐವರು ಸಹೋದರಿಯರು ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಸಹೋದರನಿದ್ದ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಸುವುದೇ ಸವಾಲಾಗಿತ್ತು. ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿಯ ನೆರವಿನಿಂದ ಅರ್ಚನಾ ತಮ್ಮ ಓದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ, ಬನಾರಸ್ ಹಿಂದೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಹಾಗೂ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆದರು.

ಹಳ್ಳಿಯ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಶಿಕ್ಷಣದ ಕನಸು

ಅರ್ಚನಾ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕಿಯಾಗುವ ಆಸೆಯಿತ್ತು. ಆದರೆ ಸರಿಯಾದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಆ ಕನಸು ನನಸಾಗಲಿಲ್ಲ. ಮುಂದೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದ ಮಕ್ಕಳ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ, ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಗಂಭೀರ ಸಮಸ್ಯೆ ಅವರ ಅರಿವಿಗೆ ಬಂತು.

ಮಕ್ಕಳು ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರೂ ಪಾಠಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಏಳನೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕೆಲವು ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಿತ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಲು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಕೋಚಿಂಗ್ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಕೊರತೆಯಿತ್ತು. ದೂರದ ನಗರಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿ ಓದಲು ಎಲ್ಲ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.

ಇದೇ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಅರ್ಚನಾ 2022ರಲ್ಲಿ ‘ಯುವರ್ ಕೋಚಿಂಗ್’ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನ ಆರಂಭಿಸಿದರು. 2023ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ‘ಶಿಕ್ಷಾ ಸಾಥಿ’ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ನೋಂದಣಿಯಾಯಿತು.

ಕೇವಲ 100 ರೂ.ನಿಂದ ಕೋಚಿಂಗ್!

ಶಿಕ್ಷಾ ಸಾಥಿ ಮೂಲಕ ಒಂದರಿಂದ 12ನೇ ತರಗತಿಯವರೆಗಿನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಶಾಲೆಯ ನಂತರ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪಾಠಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಿರಿಯ ತರಗತಿಯ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಸುಮಾರು 100 ರೂ.ನಿಂದ ಶುಲ್ಕ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. 12ನೇ ತರಗತಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಇದು ಸುಮಾರು 1,100 ರೂ.ವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ.

ಶುಲ್ಕ ಪಾವತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಕಲಿಕೆಯಿಂದ ವಂಚಿತರಾಗದಂತೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಅವರ ವಯಸ್ಸು ಮತ್ತು ಕಲಿಕಾ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಪಾಠಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಡುವುದಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಹಳ್ಳಿಯ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಉದ್ಯೋಗದ ಅವಕಾಶ

ಶಿಕ್ಷಾ ಸಾಥಿಯ ವಿಶೇಷತೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದು ಆದಾಯ ಗಳಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನೂ ಇದು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೂ ಸೂಕ್ತ ತರಬೇತಿ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಚನಾ ಅರಿತುಕೊಂಡರು. ಹೀಗಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಆರು ತಿಂಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಹೊಸ ತಂಡಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಈವರೆಗೆ 740ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಗ್ರಾಮೀಣ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು ಈ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.

ಇಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ 19 ವರ್ಷದ ನೀತು ಇದಕ್ಕೊಂದು ಉದಾಹರಣೆ. ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ತರಗತಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ನೆರವಿನಿಂದ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಅವರು, ತಿಂಗಳಿಗೆ ಸುಮಾರು 6,000ರಿಂದ 7,000 ರೂ. ಆದಾಯ ಗಳಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದ ತಮ್ಮದೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಕೋಚಿಂಗ್ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಭರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಗಣಿತವೆಂದರೆ ಭಯಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಬಾಲಕಿಗೆ ಈಗ ಅದೇ ನೆಚ್ಚಿನ ವಿಷಯ!

ಶಿಕ್ಷಾ ಸಾಥಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕಲಿಯುತ್ತಿರುವ 10 ವರ್ಷದ ರಿಯಾ, ಹಿಂದೆ ಗಣಿತವೆಂದರೆ ಭಯಪಡುತ್ತಿದ್ದಳು. ಆದರೆ ಶಿಕ್ಷಕರು ತಾಳ್ಮೆಯಿಂದ ಪಾಠಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ, ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದ ಬಳಿಕ ಆಕೆಯ ಕಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಈಗ ಗಣಿತವೇ ಆಕೆಯ ನೆಚ್ಚಿನ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಮುಂದೆ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಬೇಕು ಎಂಬ ಕನಸನ್ನೂ ಆಕೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾಳೆ.

ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಹುಡುಗಿಯರು ಹೊರಗೆ ಹೋಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಕೋಚಿಂಗ್‌ಗೆ ಹಣ ಖರ್ಚು ಮಾಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂಜರಿಕೆ ಇತ್ತು. ಆದರೆ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯದ ಬೆಂಬಲ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.