ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಕಸದಿಂದ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವ ಏಕೈಕ ದೇವರು; ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿಯೇ ಇದೆ ಪವಾಡದ ಊರು!

uttara kannada vadagalajji unique tradition waste offered to goddess

Image Credit: Our own

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕಸ, ಹಳೆಯ ಬಟ್ಟೆ, ಮುರಿದ ವಸ್ತುಗಳು, ಬಳಕೆಯಾಗದ ಸಾಮಾನುಗಳು ಕಂಡರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಹೊರಗೆ ಹಾಕುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಕೆಲವು ಕರಾವಳಿ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ತ್ಯಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಯೊಂದು ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಮನೆ ಹಾಗೂ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ, ಸಂಗ್ರಹವಾದ ಕಸ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ದೇವತೆಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ಶತಮಾನಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯ ಆಚರಣೆ ಇಂದಿಗೂ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ ಹೊನ್ನಾವರ ತಾಲೂಕಿನ ಕಾರ್ಕಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಡೆದ ಈ ಆಚರಣೆ ಇದೀಗ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ-66ರ ಸಮೀಪದ ದೇವಾಲಯವೊಂದರ ಬಳಿ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿ ವಡಗಲಜ್ಜಿಗೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರು.

ಮನೆ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ ಕಸವನ್ನೇ ದೇವರಿಗೆ ಅರ್ಪಣೆ

ವಡಗಲಜ್ಜಿ ಆಚರಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶ ಮನೆ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಬಳಕೆಯಾಗದೆ ಬಿದ್ದಿರುವ ವಸ್ತುಗಳು, ಹಳೆಯ ಬಟ್ಟೆಗಳು, ಚೀಲಗಳು, ಪೊರಕೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದು ದೇವಿಗೆ ಹರಕೆಯಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಹಿಳೆಯರು ಕುಂಕುಮ, ಅರಿಶಿನ ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡು, ಹಸಿರು ಬಳೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಸೀರೆ, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಪೂಜಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ದೇವಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಡುಗೆ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿಯೂ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಕಡೆ ಕೋಳಿ ಮತ್ತು ಉಪ್ಪನ್ನೂ ಅರ್ಪಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ಇದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಬಳಕೆಯಾಗದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ದೇವಿಯ ಮುಂದೆ ರಾಶಿ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ.

‘ತ್ಯಾಜ್ಯದ ಜತೆಗೆ ರೋಗವನ್ನೂ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾಳೆ’

ವಡಗಲಜ್ಜಿ ಊರಿನಿಂದ ಊರಿಗೆ ಸಂಚರಿಸುವ ದೇವತೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಸ್ಥಳೀಯರಲ್ಲಿದೆ. ಜನರು ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರತೆಗೆದ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ದೇವಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದರೆ, ಅವುಗಳ ಜತೆಗೆ ರೋಗ-ರುಜಿನಗಳನ್ನೂ ದೇವತೆ ಊರಿನಿಂದ ದೂರ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಾಳೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ವಡಗಲಜ್ಜಿ ಅಥವಾ ವಡಗಲಮ್ಮ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5ರಂದು ಕಾರ್ಕಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿದ್ದು, ಮಹಾಲಯ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿದ್ದು ಬಳಿಕ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

‘ವಡಗು’ ಎಂದರೆ ಗುಡಿಸುವುದು!

ಈ ಆಚರಣೆಯ ಹೆಸರಿನ ಹಿಂದೆಯೂ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಅರ್ಥವಿದೆ. ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಸ್ಥಳೀಯ ಕನ್ನಡ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ‘ವಡಗು’ ಎಂದರೆ ಗುಡಿಸುವುದು ಎಂಬ ಅರ್ಥವಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಮನೆ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಗುಡಿಸಿ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವ ಆಚರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ವಡಗಲಜ್ಜಿ ಹೆಸರೂ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಯ ಜತೆಗೆ ಆರೋಗ್ಯದ ಕಾಳಜಿಯೂ?

ವಡಗಲಜ್ಜಿ ಆಚರಣೆಯ ಹಿಂದೆ ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಕಾರಣವೂ ಇರಬಹುದು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಸ್ಥಳೀಯರಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಬಳಕೆಯಾಗದೆ ಬಿದ್ದಿರುವ ವಸ್ತುಗಳು ಹಾಗೂ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಮಳೆಗಾಲದ ಬಳಿಕ ಮನೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ, ಹಳೆಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವ ಪದ್ಧತಿ ಕ್ರಮೇಣ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯ ರೂಪ ಪಡೆದಿರಬಹುದು ಎಂದು ಗಣಪತಿ ಭಟ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ಹಿಂದೆ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆಗಾಲದ ಬಳಿಕ ವಿವಿಧ ಜ್ವರಗಳು, ಕಾಲರಾ ಹಾಗೂ ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇಂತಹ ರೋಗಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆಯಲು ವಡಗಲಮ್ಮನಿಗೆ ಹರಕೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ಬೆಳೆದಿರಬಹುದು ಎಂಬುದು ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆ.

ಹಳೆಯ ಪೊರಕೆಯಿಂದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವಸ್ತುಗಳವರೆಗೆ!

ವಡಗಲಜ್ಜಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಲಾಗುವ ವಸ್ತುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಕುತೂಹಲಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಹಳೆಯ ಪೊರಕೆ, ಹರಿದ ಬಟ್ಟೆ, ಚೀಲ, ಕೊಡೆ, ಕೃಷಿ ಉಪಕರಣಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗದ ಹಲವು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ದೇವಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಲ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಈ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವಸ್ತುಗಳೂ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದ ವಸ್ತುಗಳ ಜತೆಗೆ ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದ ಬಳಕೆಯಾಗದ ಸಾಮಾನುಗಳೂ ವಡಗಲಜ್ಜಿಯ ಮುಂದೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ ದೇವಿಯ ಮೆರವಣಿಗೆ

ವಡಗಲಜ್ಜಿಯನ್ನು ಊರಿಗೆ ಬರಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷ ಆಚರಣೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಸದ್ದು-ಗದ್ದಲ, ವಾದ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ದೇವಿಯ ಮೆರವಣಿಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ನಿಗದಿತ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ದೇವಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಕಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಚರಣೆಯ ಕೊನೆಯ ದಿನ ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಶೇಷವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಜಾತಿ, ಧರ್ಮ, ವರ್ಗದ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ದೇವಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಘೋಷಣೆಗಳನ್ನು ಕೂಗುತ್ತಾ, ಪೂಜಾ ಸಾಮಗ್ರಿ ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಜತೆಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ನೆರೆಯ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಾರೆ. ಬಳಿಕ ದೇವಿಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿನ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಊರೂರು ಸಾಗಿದಂತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ ತ್ಯಾಜ್ಯದ ರಾಶಿ

ಅಂಕೋಲಾದ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಶ್ಯಾಮಸುಂದರ ಗೌಡ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ವಡಗಲಜ್ಜಿ ಸಂಚರಿಸಲು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ. ಒಂದು ಮಾರ್ಗ ಮಂಜುಗಿನಿ ಮತ್ತು ಗೋಕರ್ಣದ ಮೂಲಕ ಅಂಕೋಲಾ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ದೇವಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಮುಂದಿನ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ. ಹಿಂದೆ ಈ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಭುಜದ ಮೇಲೆ ಹೊತ್ತು ಸಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈಗ ವಾಹನಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಹೊನ್ನಾವರ ಮತ್ತು ಕುಮಟಾ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಈ ದೇವಿಯನ್ನು ವಡಗಲಮ್ಮ ಅಥವಾ ವಡಗಲಜ್ಜಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಂಕೋಲಾದಲ್ಲಿ ಇದೇ ದೇವಿಗೆ ‘ಮಾರಿಹೋರ್’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿದೆ. ‘ಮಾರಿ’ ಎಂದರೆ ರೋಗ ಮತ್ತು ‘ಹೊರೆ’ ಎಂದರೆ ಹೊರೆ ಅಥವಾ ಮೂಟೆ. ಅಂದರೆ ರೋಗದ ಹೊರೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ದೇವತೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಇದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.