ಬೆಂಗಳೂರು ಎಂದರೆ ವಾಹನಗಳ ಕಿರಿಕಿರಿ ಚಿತ್ರಣ ಸಾಮಾನ್ಯ. ಆದರೆ, ಇದೇ ನಗರದ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಫ್ಲೈಓವರ್‌ಗಳ ಕೆಳಗೆ ಬಳಕೆಯಾಗದೆ ಉಳಿದಿರುವ ಜಾಗವನ್ನು ಜನರಿಗಾಗಿ ಸುಂದರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಇಬ್ಬರು ನಗರ ವಿನ್ಯಾಸಕರು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಬೆಂಗಳೂರು ಎಂದರೆ ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಜಾಮ್, ಫ್ಲೈಓವರ್‌ಗಳು, ವಾಹನಗಳ ಕಿರಿಕಿರಿ ಮತ್ತು ಪಾದಚಾರಿಗಳಿಗೆ ಸಾಲದಷ್ಟು ಜಾಗ ಎಂಬ ಚಿತ್ರಣ ಸಾಮಾನ್ಯ. ಆದರೆ, ಇದೇ ನಗರದ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಫ್ಲೈಓವರ್‌ಗಳ ಕೆಳಗೆ ಬಳಕೆಯಾಗದೆ ಉಳಿದಿರುವ ಜಾಗವನ್ನು ಜನರಿಗಾಗಿ ಸುಂದರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಇಬ್ಬರು ನಗರ ವಿನ್ಯಾಸಕರು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ವಿಂಗ್‌ಗಳು, ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಬೆಂಚ್‌ಗಳು, ಹಸಿರು ಗಿಡಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಾಕೃತಿಗಳ ಮೂಲಕ ನಗರದ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿತ ಜಾಗಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ರೂಪ ನೀಡುವ ಈ ಪ್ರಯತ್ನ ಈಗ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ.
ನಗರ ವಿನ್ಯಾಸಕರಾದ ನಿಶಿತಾ ಪರ್ಮಾರ್ ಮತ್ತು ವೇದಾಂತಿ ಅಗರ್ವಾಲ್, Compartment S4 ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ರಸ್ತೆ ಜಂಕ್ಷನ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಫ್ಲೈಓವರ್ ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಜನಸ್ನೇಹಿಯಾಗಿಸುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ.
ರೇಸ್‌ಕೋರ್ಸ್ ಜಂಕ್ಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾದಚಾರಿಗಳಿಗೆ ಎದುರಾಗಿದ್ದ ಸಮಸ್ಯೆ ಏನು?
ಬೆಂಗಳೂರಿನ ರೇಸ್‌ಕೋರ್ಸ್ ಜಂಕ್ಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆ ದಾಟುವ ಪಾದಚಾರಿಗಳು ವಾಹನಗಳ ನಡುವೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಕಳೆಯಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇತ್ತು. ಕೆಲವು ತಿರುವುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಹನಗಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಾಗಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಜಾಗವಿದ್ದರೂ, ಆ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ವಾಹನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಅದೇ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆ ದಾಟಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪಾದಚಾರಿಗಳು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು.
ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ನಿಶಿತಾ ಪರ್ಮಾರ್ ಮತ್ತು ವೇದಾಂತಿ ಅಗರ್ವಾಲ್ ಅವರ ತಂಡ, ಜಂಕ್ಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಹನಗಳು ಮತ್ತು ಪಾದಚಾರಿಗಳು ಹೇಗೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿತು. ವಾಹನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿ, ಜನರು ರಸ್ತೆ ದಾಟುವ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಎಲ್ಲಿ ಸಂಘರ್ಷ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು.
ಈ ಅಧ್ಯಯನದ ಬಳಿಕ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಿಚಾರ ತಿಳಿಯಿತು. ಕಡಿಮೆ ವಾಹನಗಳು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ತಿರುವಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜಾಗ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಪಾದಚಾರಿಗಳು ರಸ್ತೆ ದಾಟಲು ಹೆಚ್ಚು ದೂರ ಕ್ರಮಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು.
ಇದಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ ತಿರುವಿನ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದು, ವಾಹನಗಳ ಸಂಚಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ಬದಲಾವಣೆ ತರುವುದು ಮತ್ತು ರಸ್ತೆ ದಾಟುವ ಮಧ್ಯೆ ಪಾದಚಾರಿಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ನಿಲ್ಲಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತಹ ಸುರಕ್ಷಿತ ದ್ವೀಪದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
ಇದರಿಂದ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಹೋಗುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಕಚೇರಿಗೆ ತೆರಳುವ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಈ ಮಾರ್ಗ ಬಳಸುವ ಜನರಿಗೆ ರಸ್ತೆ ದಾಟುವುದು ಸುಲಭವಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಇತ್ತು.
ಪಾದಚಾರಿಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಬಿಬಿಎಂಪಿ ಯೋಜನೆ
ಈ ಕೆಲಸವು 'ಆರ್ಬಿಟಲ್' (Orbital) ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಬೃಹತ್ ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ (BBMP) ಇದಕ್ಕೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿತ್ತು. ಸುಸ್ಥಿರ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ Sustainable Mobility Network ಕೂಡ ಯೋಜನೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿತ್ತು.
2023ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ರೇಸ್‌ಕೋರ್ಸ್ ರಸ್ತೆ ಜಂಕ್ಷನ್‌ನ ಪುನರ್‌ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾಮಗಾರಿ ಆರಂಭವಾಗಿತ್ತು. ಪಾದಚಾರಿ ದಾಟುವ ಮಾರ್ಗಗಳು, ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಬೆಂಚ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಯುವ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಯೋಜನೆಯೂ ಇದರಲ್ಲಿತ್ತು.
2025ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಜಂಕ್ಷನ್‌ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದ್ದು, ಪಾದಚಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಚೇರಿ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ ಬೆಂಚ್‌ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. Compartment S4 ಕೂಡ ತನ್ನ ರೇಸ್‌ಕೋರ್ಸ್ ಜಂಕ್ಷನ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಯೋಜನೆ ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಿದೆ.
ಆದರೆ, ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದ ರಸ್ತೆ ದಾಟುವ ಸಮಯ ಎಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು ಅಥವಾ ವಾಹನಗಳೊಂದಿಗಿನ ಸಂಘರ್ಷಗಳು ಎಷ್ಟು ತಗ್ಗಿದವು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುವ ನಿಖರವಾದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಫ್ಲೈಓವರ್ ಕೆಳಗಿನ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಹೊಸ ರೂಪ ನೀಡಿದ 'ಪಾಸ್ ಪಾರ್ಕ್'
ನಗರದ ರಸ್ತೆ ಜಂಕ್ಷನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪಾದಚಾರಿಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದ ತಂಡ, ಬಳಿಕ ಫ್ಲೈಓವರ್‌ಗಳ ಕೆಳಗೆ ಬಳಕೆಯಾಗದೆ ಉಳಿದಿರುವ ಜಾಗಗಳತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸಿತು. ಈ ಪ್ರಯತ್ನದ ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆ ಶಿವಾನಂದ ಫ್ಲೈಓವರ್ ಪ್ರದೇಶ.
ಇಲ್ಲಿ ಫ್ಲೈಓವರ್ ಕೆಳಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಜಾಗ ಬಳಕೆಯಾಗದೆ ಉಳಿದಿತ್ತು. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಪಾದಚಾರಿಗಳಿಗೆ ನಡೆಯಲು ಕೆಲವೆಡೆ ಕೇವಲ 1.5 ಅಡಿ ಅಗಲದ ಫುಟ್‌ಪಾತ್ ಮಾತ್ರ ಇತ್ತು. ವಸತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ರೇಸ್‌ಕೋರ್ಸ್ ನಡುವೆ ಸಂಚರಿಸುವ ಜನರು ಇದೇ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ಹಾಗಾದರೆ, ಫ್ಲೈಓವರ್ ಕೆಳಗೆ ಖಾಲಿ ಬಿದ್ದಿರುವ ಜಾಗವನ್ನು ಜನರಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಏಕೆ ಬಳಸಬಾರದು? ಇದೇ ಆಲೋಚನೆಯಿಂದ 'ಪಾಸ್ ಪಾರ್ಕ್' (Pause Park) ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು.
ಈ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಜನರು ಕುಳಿತು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯಲು ಬೆಂಚ್‌ಗಳು, ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು, ವಿವಿಧ ಹಂತದ ವೇದಿಕೆಗಳು, ಸ್ವಿಂಗ್‌ಗಳು, ಹಸಿರು ಗಿಡಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಾಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವಿತ್ತು. ವಾಹನಗಳ ಕೆಳಗೆ ನಿರುಪಯುಕ್ತವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಜಾಗವನ್ನು ಜನರು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಕಳೆಯಬಹುದಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳವನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸುವುದು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿ.
2023ರ ಜೂನ್ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿಸುವ ಕಾಮಗಾರಿಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಈ ಹಿಂದೆ ಇಲ್ಲಿ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಕೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್ ರಿಂಕ್ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳು ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು. ಬಳಿಕ ಬಿಬಿಎಂಪಿ ಬೆಂಚ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶೌಚಾಲಯಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ ಕೈಗೊಂಡಿತ್ತು.
2025ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಶಿವಾನಂದ ವೃತ್ತವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಜಂಕ್ಷನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ನಾಗರಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಅದೇ ವರ್ಷದ ಮೇ 31ರಂದು ಪ್ರಕಟವಾದ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮಿನಿ ಪಾರ್ಕ್‌ನ ಸ್ವಿಂಗ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಹಸಿರು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಂತಿಮ ಕಾಮಗಾರಿಗಳು ಇನ್ನೂ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿದ್ದವು.
ಹೀಗಾಗಿ, ಪಾರ್ಕ್‌ನ ಎಲ್ಲ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಳಕೆಗೆ ಲಭ್ಯವಿವೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವ ಮಾಹಿತಿ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೂ, ಫ್ಲೈಓವರ್ ಕೆಳಗಿನ ಜಾಗವನ್ನು ಜನಸ್ನೇಹಿಯಾಗಿ ಬಳಸುವ ಈ ಆಲೋಚನೆ ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಸ ಚರ್ಚೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದೆ.
ಜನಸ್ನೇಹಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನತ್ತ ಹೆಜ್ಜೆ
ನಗರ ವಿನ್ಯಾಸದ ಉದ್ದೇಶ ಕೇವಲ ರಸ್ತೆಗಳ ಸೌಂದರ್ಯ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದಲ್ಲ. ಮಕ್ಕಳು ಆಟವಾಡಲು, ಹಿರಿಯರು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಪಾದಚಾರಿಗಳು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸಲು ಅನುಕೂಲ ಕಲ್ಪಿಸುವುದೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಬಳಕೆಯಾಗದ ಜಾಗಗಳನ್ನು ಜನೋಪಯೋಗಿ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಇಂತಹ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ನಗರ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಆಯಾಮ ನೀಡಬಹುದು. ವಾಹನಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಜನರಿಗೂ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವ ನಗರ ನಿರ್ಮಾಣದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಈ ಯೋಜನೆಗಳು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.
