ಭಾರತೀಯ ರೈಲುಗಳಲ್ಲಿ ಸೀಟುಗಳು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲೇ ಏಕಿರುತ್ತವೆ? ಇದರ ಹಿಂದಿದೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ತರ್ಕ

Indian Railways: ಗಮನಿಸಿದ್ದೀರಾ? ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಕೋಚ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸೀಟುಗಳು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಕಾಕತಾಳೀಯವಲ್ಲ! ಇದರ ಹಿಂದೆ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಮಾನಸಿಕ ನೆಮ್ಮದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಕಾರಣಗಳಿವೆ. ಆ 'ಬ್ಲೂ ಮ್ಯಾಜಿಕ್' ರಹಸ್ಯ ಇಲ್ಲಿದೆ. 

ರೈಲು ಸೀಟುಗಳು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಏಕೆ ಇರುತ್ತವೆ?

ಪ್ರತಿದಿನ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರು ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದು ದೂರದ ಪ್ರಯಾಣದ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ರೈಲಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ದೈನಂದಿನ ಪ್ಯಾಸೆಂಜರ್ ರೈಲಾಗಿರಲಿ, ಬಹುತೇಕ ಪ್ರತಿ ಕೋಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಷಯ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಸೀಟುಗಳ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣ. ಬಹುಶಃ ನೀವು ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ, ರೈಲ್ವೆ ತನ್ನ ಸೀಟುಗಳಿಗೆ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣವನ್ನೇ ಏಕೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಹಲವು ಬಾರಿ ಯೋಚಿಸಿರಬಹುದು. ಇದು ಕೇವಲ ವಿನ್ಯಾಸ ಅಥವಾ ನೋಟಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರವೇ ಅಥವಾ ಇದರ ಹಿಂದೆ ಏನಾದರೂ ವಿಶೇಷ ಕಾರಣವಿದೆಯೇ?

ಇದರ ಹಿಂದಿರುವ ಅಸಲಿ ಕಾರಣವೇನು?

ಸ್ಲೀಪರ್ ಕ್ಲಾಸ್‌ನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಥರ್ಡ್ ಎಸಿ, ಸೆಕೆಂಡ್ ಎಸಿ ವರೆಗೆ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ರೈಲುಗಳಲ್ಲಿ ಸೀಟುಗಳು ಅಥವಾ ಬರ್ತ್‌ಗಳು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲೇ (Blue Color) ಇರುತ್ತವೆ. ಕೇವಲ ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ಅನೇಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌ಗಳು ಕೂಡ ತಮ್ಮ ವಿಮಾನದ ಸೀಟುಗಳಿಗೆ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣವನ್ನೇ ಬಳಸುತ್ತವೆ. ರೈಲ್ವೆ ಇಲಾಖೆಯು ಕೇವಲ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಬಣ್ಣ ಹಾಕಬೇಕು ಎಂದು ಈ ಬಣ್ಣ ಆರಿಸಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಇದರ ಹಿಂದೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ತರ್ಕವಿದೆ (Scientific and Psychological Logic). ಬಣ್ಣಗಳ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ (Color Psychology) ಪ್ರಕಾರ ಇದರ ಹಿಂದಿರುವ ಅಸಲಿ ಕಾರಣವೇನು ಎಂಬುದರ ವಿವರ ಇಲ್ಲಿದೆ.

ಒತ್ತಡವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ 'ಬ್ಲೂ ಮ್ಯಾಜಿಕ್'

ರೈಲು ಪ್ರಯಾಣಗಳು ಕೆಲವು ಗಂಟೆಗಳಿಂದ ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಇರುತ್ತವೆ. ದೀರ್ಘಕಾಲ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವುದರಿಂದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಲ್ಲಿ ಆಯಾಸ ಮತ್ತು ಕಿರಿಕಿರಿ ಉಂಟಾಗುವುದು ಸಹಜ. ಬಣ್ಣಗಳ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಕಾರ, ನೀಲಿ ಬಣ್ಣವು ಮನುಷ್ಯನ ಮೆದುಳಿನ ಮೇಲೆ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೃದಯದ ಬಡಿತ ಮತ್ತು ರಕ್ತದೊತ್ತಡವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಟ್ಟು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗದೆ ಪ್ರಶಾಂತವಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಈ ಬಣ್ಣ ಬಹಳ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.

ಕೊಳಕು ಮತ್ತು ಕಲೆಗಳನ್ನು ಮರೆಮಾಡುತ್ತೆ

ಭಾರತೀಯ ರೈಲುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಜನರು ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಯಾಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೀಟುಗಳ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವುದು, ಮಲಗುವುದು, ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಅಥವಾ ಟೀ/ಕಾಫಿ ಚೆಲ್ಲುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಸೀಟುಗಳು ಬಿಳಿ ಅಥವಾ ಇತರ ತಿಳಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಸಣ್ಣ ಕಲೆ ಬಿದ್ದರೂ ಅಸಹ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣವು ಗಾಢ ಬಣ್ಣವಾದ್ದರಿಂದ, ಇದರ ಮೇಲೆ ಧೂಳು ಮತ್ತು ಕೊಳಕು ಅಷ್ಟು ಬೇಗ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ರೈಲ್ವೆಗೆ ನಿರ್ವಹಣೆಯ (Maintenance) ಹೊರೆಯನ್ನೂ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಇಕ್ಕಟ್ಟಾದ ಭಾವನೆಯನ್ನು ದೂರ ಮಾಡುತ್ತೆ

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರೈಲು ಬೋಗಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತವೆ. ಕಡಿಮೆ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಇದ್ದಾಗ ಕೆಲವರಿಗೆ ಉಸಿರುಗಟ್ಟಿದಂತೆ ಅಥವಾ ಆತಂಕವಾದಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ನೀಲಿ ಬಣ್ಣವು ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಅನುಭೂತಿಯನ್ನು (ಆಕಾಶ ಅಥವಾ ಸಮುದ್ರದಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಜಾಗವನ್ನು) ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಬೋಗಿಯ ಒಳಗೆ ಇಕ್ಕಟ್ಟಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಈ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆ

ಕೇವಲ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ, ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ರೈಲ್ವೆ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಅನುಕೂಲ ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಕೋನಗಳಿಂದ ಯೋಚಿಸಿ ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಪ್ರಮಾಣಿತ (Standard) ಬಣ್ಣವಾಗಿ ಬದಲಿಸಿದೆ. ಈ ಬಣ್ಣದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ನಿರ್ವಹಣಾ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಸೀಟುಗಳು ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ರೈಲ್ವೆ ಮತ್ತು ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಈ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತವೆ.