Snakes: ಹಾವಿಗೆ ಕಚ್ಚುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಕಾಪಾಡೋದೂ ಗೊತ್ತು! ಜೀವ ತೆಗೆಯೋ ಈ ಜೀವಿಗಳು ಜೀವ ಉಳಿಸೋದು ಹೇಗೆ ಗೊತ್ತಾ?

ಹಾವುಗಳು ರೈತರ ಶತ್ರುಗಳಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಮಿತ್ರರು. ಇಲಿ, ಕೀಟಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವ ಮೂಲಕ ಬೆಳೆ ನಷ್ಟವನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನ ಕಾಪಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಹಾವುಗಳ ಮಹತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ರೈತರಲ್ಲಿ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ.

ಹಾವುಗಳು ಕಚ್ಚಿ ಪ್ರಾಣ ತೆಗೆಯುತ್ತವೆ ಅನ್ನೋದಷ್ಟೇ ನಮಗೆ ಗೊತ್ತು. ಆದರೆ ಅವು ಪ್ರಾಣ ಉಳಿಸುತ್ತವೆ ಕೂಡ. ಹಾವುಗಳಿಂದ ರೈತರಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಪರಿಸರಕ್ಕೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಲಾಭವಿದೆ. ಅದು ಹೇಗೆ ಅಂತೀರಾ? ಇಲ್ಲಿದೆ ವಿವರ.

ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ರೈತ ರಾಮು ತನ್ನ ಗದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಹಾವು ಕಂಡರೆ ಸಾಕು, ಅದನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಓಡುತ್ತಿದ್ದ. ಒಂದು ದಿನ, ತನ್ನ ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಕೀಟಗಳ ಹಾವಳಿ ವಿಪರೀತವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಆತ ಗಮನಿಸಿದ. ಎಷ್ಟೇ ಕೀಟನಾಶಕ ಬಳಸಿದರೂ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ಒಬ್ಬ ಹಿರಿಯ ರೈತನ ಸಲಹೆಯಂತೆ ಹಾವುಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ. ಕೆಲವೇ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ, ಹಾವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಅವು ಕೀಟಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ತಿನ್ನಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ನಂತರ ರಾಮುಲು ಅವರ ಬೆಳೆ ಇಳುವರಿ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಈ ಘಟನೆ ಅವನಿಗೆ ಹಾವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಿತು. ರಾಮು ಅವರಂತೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ರೈತರು ಹಾವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಬೆಳೆ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರೈತರು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸಾವಿರಾರು ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳಷ್ಟು ಬೆಳೆ ನಷ್ಟವನ್ನು ಕೀಟಗಳಿಂದ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇಲಿಗಳು, ಕೀಟಗಳು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳು ಧಾನ್ಯ ಮತ್ತು ತರಕಾರಿ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ತೀವ್ರ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಿಂದ ಬೆಳೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ರೈತರು ರಾಸಾಯನಿಕ ಕೀಟನಾಶಕಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಬೆಳೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದಲ್ಲದೆ, ಪರಿಸರಕ್ಕೂ ಹಾನಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳಿಂದ ಇಳುವರಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದುಕೊಂಡರೂ, ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಫಲವತ್ತತೆ ಹಾಳಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಹಾರಗಳು ಬೇಕಾಗಿವೆ.

ಹಾವುಗಳು ಶತ್ರುಗಳಲ್ಲ, ರೈತರ ಮಿತ್ರರು

ಹಾವುಗಳು ಕೇವಲ ಮನುಷ್ಯರ ಪ್ರಾಣ ತೆಗೆಯುವುದಲ್ಲ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇಲಿ, ಕಪ್ಪೆ, ಕೀಟಗಳನ್ನು ತಿಂದು ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಹಾವು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ನೂರಾರು ಇಲಿಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವ ಮೂಲಕ ಬೆಳೆ ನಷ್ಟವನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೀಟ ನಿಯಂತ್ರಣ ವಿಧಾನವು ರಾಸಾಯನಿಕ ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಖರ್ಚನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ, ರೈತರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಲಾಭ ತಂದುಕೊಡುತ್ತದೆ. ಹಾವುಗಳಿರುವ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಕೀಟಗಳ ಹಾವಳಿ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹಲವು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಭತ್ತ, ಗೋಧಿಯಂತಹ ಬೆಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕನೇ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ರೈತರು ಇಲಿಗಳಿಂದ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಇಲಿಗಳು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸುಮಾರು ಐದನೇ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಸಾವಿರಾರು ಕೋಟಿ ನಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿರುವ ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿ, ಇದು ಆಹಾರ ಪೂರೈಕೆಗೆ ನೇರ ಬೆದರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ, ಖರ್ಚಿಲ್ಲದ, ಇಂಧನ ಬೇಕಿಲ್ಲದ, ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಜೀವಿಗಳೆಂದರೆ ಹಾವುಗಳು ಮಾತ್ರ. ಆದರೆ, ಹಾವುಗಳು ಬೆಳೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಕಾಪಾಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ರೈತರು ಮರೆತಿದ್ದಾರೆ. ಅದರಿಂದಾಗುವ ಹಾನಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಯಾವ ಹಾವುಗಳು ರೈತರನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತವೆಯೋ, ಅದೇ ರೈತರು ಅವುಗಳನ್ನು ಕಂಡೊಡನೆ ಕೊಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಾವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಈ ದ್ವೇಷದ ಮನೋಭಾವ, ಸದ್ದಿಲ್ಲದೆ ದೇಶದ ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.

ಹಿಂದೆಲ್ಲಾ ರೈತರು ಹಾವುಗಳನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಭಯಪಟ್ಟು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಈಗ ಅನೇಕ ರೈತರು ತಮ್ಮ ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಹಾವುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲ ರೈತರು ತಮ್ಮ ಗದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಹಾವುಗಳಿಗೆಂದೇ ವಿಶೇಷ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ, ಹಾವುಗಳ ಮೂಲಕವೇ ಕೀಟಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆ ಕೇವಲ ಬೆಳೆ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ತಮ್ಮ ಬೆಳೆಗೆ ಹಾವುಗಳೇ ನಿಜವಾದ ರಕ್ಷಕರು ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇಲಿ ಪಾಷಾಣ ಬಳಸುವುದು ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹಾನಿಕಾರಕ. ಆದರೆ ಹಾವುಗಳು ಇಲಿಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವುದರಿಂದ ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಯಲ್ಲಿ ವಿಷ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂದರೆ, ವಿಷ ತಿಂದ ಇಲಿಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವುದರಿಂದ ಗೂಬೆ, ಬೆಕ್ಕು, ನಾಯಿಗಳು ಸಾಯುವ ಅಪಾಯ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಹೊಲದಿಂದ ಹಾವುಗಳಂತಹ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದರೆ, ಇಲಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಅನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಒಂದೇ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆ ನಷ್ಟ ತೀವ್ರವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಅಪಾಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಹಾವುಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲದಿರುವುದೇ ಉತ್ತಮ ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಹಾವುಗಳ ಮಹತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವಿನ ಅಗತ್ಯವಿದೆ

ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರಿಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರೈತರಿಗೆ ಹಾವುಗಳ ಮಹತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವುದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. ಅವು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಒಂದು ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಹಾವುಗಳಿಲ್ಲದ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಇಲಿಗಳು, ಕೀಟಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹಾನಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾವುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶ. ಇದರಿಂದ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಲಾಭ ಪಡೆಯುವುದಲ್ಲದೆ, ಆರೋಗ್ಯಕರ ಪರಿಸರವನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ನೀಡಬಹುದು. ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರಮಿಸಬೇಕು. ದೇಶದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ರೈತರು ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದೆ ಹೋಗಿ ಹಾವುಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ನಾಗರಹಾವು, ಕಟ್ಟುಹಾವು, ಕೊಳಕುಮಂಡಲದಂತಹ ವಿಷಕಾರಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ, ಹಾವುಗಳು ತಮ್ಮ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಓಡಾಡುವುದನ್ನು ಅವರು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅವುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಅವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಸಹಬಾಳ್ವೆ ನಡೆಸಲು ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಇಲಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ, ಉತ್ತಮ ಇಳುವರಿ ಬರುತ್ತಿದೆ. ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಅರಿವು ಮೂಡಿರುವುದರಿಂದ ಹಾವು ಕಡಿತದ ಘಟನೆಗಳೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿವೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಅರಿವು ಇರುವ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಹಾವುಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಗಾಬರಿಯಾಗದೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಕೆರಳಿಸದೆ ಜಾಗ್ರತೆ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.