ಹಾವು ಕನ್ನಡಿ ನೋಡಿದಾಗ ದಾಳಿ ಮಾಡುವುದು ಯಾಕೆ? ನಾಲಿಗೆ ಚಾಚುವುದರ ಹಿಂದಿನ ರಹಸ್ಯವೂ ಇದೇ!

Snake Psychology: ಹಾವಿನ ಮುಂದೆ ಕನ್ನಡಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟರೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಹಾವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಅದು ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವುದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಾಣಬಹುದು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹೆಡೆ ಎತ್ತುವುದು.

ಕನ್ನಡಿಯ ಮುಂದೆ ನಿಂತಾಗ ನಮ್ಮ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವನ್ನು ನಾವು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. ಮನುಷ್ಯರಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಕೆಲವು ಪ್ರಾಣಿಗಳೂ ಕೂಡ ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವ ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿವೆ. ಆದರೆ ಹಾವಿನ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಿನ್ನ.

ಹಾವಿನ ಮುಂದೆ ಕನ್ನಡಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟರೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಹಾವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಅದು ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವುದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಾಣಬಹುದು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹೆಡೆ ಎತ್ತುವುದು, ಬುಸುಗುಟ್ಟುವುದು ಅಥವಾ ಕನ್ನಡಿಯತ್ತ ದಾಳಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದೂ ಇದೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಹಾವು ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವನ್ನು ಏಕೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ? ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನು ಎಂಬುದು ಸಾಕಷ್ಟು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ.

ಹಾವಿಗೆ ಕಣ್ಣಿಗಿಂತ ವಾಸನೆಯೇ ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯ!

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಲವು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪರಿಸರವನ್ನು ಕಣ್ಣುಗಳ ಮೂಲಕ ಗ್ರಹಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಹಾವುಗಳು ದೃಷ್ಟಿಯ ಜೊತೆಗೆ ವಾಸನೆಯನ್ನೂ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಹಾವಿನ ನಾಲಿಗೆ ಕೇವಲ ಹೊರಗೆ ಚಾಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಂಗವಲ್ಲ. ಅದು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕಣಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಂವೇದನಾ ಅಂಗವಾಗಿದೆ. ಹಾವು ನಾಲಿಗೆಯನ್ನು ಹೊರಗೆ ಚಾಚಿ ಈ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕಣಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಬಾಯಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಜಾಕೋಬ್ಸನ್ ಅಂಗ (Jacobson’s organ) ಮೂಲಕ ಅವುಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಲೇ ಹಾವು ತನ್ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿರುವ ಜೀವಿಗಳು ಹಾಗೂ ಪರಿಸರದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಹಾವು ಕಂಡರೂ ವಾಸನೆ ಮಾತ್ರ ಸಿಗಲ್ಲ!

ಹಾವು ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ, ಅದರ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಹಾವು ಕಾಣಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಆ “ಹಾವು”ನಿಂದ ಯಾವುದೇ ವಾಸನೆ ಅಥವಾ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಕೇತ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದೇ ಹಾವಿಗೆ ಗೊಂದಲ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಕಣ್ಣಿಗೆ ಒಂದು ಜೀವಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದೆ, ಆದರೆ ಅದರ ವಾಸನೆ ಮಾತ್ರ ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಹಾವು ಆ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವನ್ನು ತನ್ನದೇ ರೂಪವೆಂದು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಬದಲು, ಎದುರಿನಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಜೀವಿ ಅಥವಾ ಸಂಭಾವ್ಯ ಬೆದರಿಕೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಬಹುದು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹಾವು ಹೆಡೆ ಎತ್ತುವುದು, ಬುಸುಗುಟ್ಟುವುದು ಅಥವಾ ಕನ್ನಡಿಯ ಮೇಲೆಯೇ ದಾಳಿ ಮಾಡಲು ಮುಂದಾಗುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

‘ಮಿರರ್ ಟೆಸ್ಟ್‌’ನಲ್ಲಿ ಹಾವುಗಳ ವರ್ತನೆ ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ?

ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಆತ್ಮ-ಅರಿವು (self-awareness) ಕುರಿತು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಿರರ್ ಟೆಸ್ಟ್‌ (Mirror Reflection Test) ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವನ್ನು ಪ್ರಾಣಿ ತನ್ನದೇ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದು ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶ. ಆದರೆ ಹಾವುಗಳಂತಹ ಸರೀಸೃಪಗಳಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಇತರ ಕೆಲವು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿರಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಹಾವುಗಳು ತಮ್ಮ ಪರಿಸರವನ್ನು ಕೇವಲ ದೃಷ್ಟಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು. ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಕ್ಕೆ ವಾಸನೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ, ಅದನ್ನು ತನ್ನದೇ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುವ ಬದಲು ಹಾವು ಅದನ್ನು ಅಪರಿಚಿತ ಜೀವಿಯಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.

ಅದಕ್ಕೇ ಹಾವು ಪದೇಪದೇ ನಾಲಿಗೆ ಹೊರಗೆ ಚಾಚುತ್ತದೆಯೇ?

ಹೌದು, ಹಾವು ಪದೇಪದೇ ನಾಲಿಗೆಯನ್ನು ಹೊರಗೆ ಚಾಚುವುದಕ್ಕೆ ಇದೇ ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ಸಂವೇದನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧ. ಹಾವು ನಾಲಿಗೆಯ ಮೂಲಕ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕಣಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಜಾಕೋಬ್ಸನ್ ಅಂಗದ ಸಹಾಯದಿಂದ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಮೂಲಕ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಜೀವಿಗಳು, ಬೇಟೆ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಹಾವಿನ ನಾಲಿಗೆ ಕೇವಲ “ಬುಸುಗುಟ್ಟುವಾಗ ಹೊರಗೆ ಬರುವ” ಅಂಗವಲ್ಲ; ಅದರ ಸುತ್ತಲಿನ ಜಗತ್ತನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಕೆಮಿಕಲ್ ಸೆನ್ಸಾರ್‌ ಎಂದೇ ಹೇಳಬಹುದು.

ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಹಾವು ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವನ್ನು ನೋಡಿ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅದರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂವೇದನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಒಂದು ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು. ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಕನ್ನಡಿ ತನ್ನದೇ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ತೋರಿಸಿದರೆ, ಹಾವಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅದು ಇನ್ನೊಂದು ಜೀವಿಯ ಗೊಂದಲಕಾರಿ ಚಿತ್ರವಾಗಿಬಿಡಬಹುದು!