ಹಿಮ ಕರಗಿದ್ರೆ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ: ಈ ಸರೋವರದ ರಹಸ್ಯ ಕೇಳಿದ್ರೆ ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳ್ತೀರಿ!

ರೂಪಕುಂಡದ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರಗಳ ರಹಸ್ಯವು 1942ರಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಅರಣ್ಯಾಧಿಕಾರಿ ಎಚ್.ಕೆ. ಮಾಧ್ವಾಲ್ ಇಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಕುರಿತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಆಸಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು.

ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸೌಂದರ್ಯದ ಜೊತೆಗೆ ನಿಗೂಢತೆಯನ್ನೂ ತನ್ನೊಳಗೆ ಬಚ್ಚಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವ ಸರೋವರವೇ ರೂಪಕುಂಡ. ಚಮೋಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತ್ರಿಶೂಲ್ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಹಿಮಸರೋವರ ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 5,029 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ವರ್ಷದ ಬಹುತೇಕ ಸಮಯ ಹಿಮದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುವ ರೂಪಕುಂಡ, ಹಿಮ ಕರಗಿದಾಗ ಗೋಚರಿಸುವ ಮಾನವ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರಗಳಿಂದಾಗಿ ವಿಶ್ವದ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಇದನ್ನು ‘ಅಸ್ಥಿಪಂಜರಗಳ ಸರೋವರ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ರೂಪಕುಂಡ ಸರೋವರವು ಅತ್ಯಂತ ಸಣ್ಣದಾಗಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 40 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದ ಮತ್ತು 15 ಮೀಟರ್ ಅಗಲ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಿಮಾಲಯದ ದುರ್ಗಮ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸರೋವರದ ಸುತ್ತಲೂ ಹಿಮಾಚ್ಛಾದಿತ ಪರ್ವತಗಳು, ಹಸಿರು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಹವಾಮಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಿಮದಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಸರೋವರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಮ ಕರಗಿದ ನಂತರ ತನ್ನ ನಿಗೂಢ ಮುಖವನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ರೂಪಕುಂಡದ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರಗಳ ರಹಸ್ಯವು 1942ರಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಅರಣ್ಯಾಧಿಕಾರಿ ಎಚ್.ಕೆ. ಮಾಧ್ವಾಲ್ ಇಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಕುರಿತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಆಸಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಈ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರಗಳು ಒಂದೇ ದುರಂತದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟ ಜನರಿಗೆ ಸೇರಿದವು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಭೀಕರ ಹಿಮಪಾತ ಅಥವಾ ಆಲಿಕಲ್ಲು ಮಳೆಯಿಂದ ಜನರು ಮೃತಪಟ್ಟಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಊಹೆಗಳೂ ಕೇಳಿಬಂದವು.

ಒಂದೇ ಕಾಲಘಟ್ಟದವರಲ್ಲ!

ಆದರೆ ನಂತರ ನಡೆದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಈ ರಹಸ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಆಯಾಮ ನೀಡಿದವು. ಡಿಎನ್‌ಎ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ರೇಡಿಯೋಕಾರ್ಬನ್ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ರೂಪಕುಂಡದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟವರು ಒಂದೇ ಕಾಲಘಟ್ಟದವರಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸಿವೆ. 2019ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪ್ರಮುಖ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರಲ್ಲಿ 38 ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಮೂಲದವರ ಜೊತೆಗೆ ಪೂರ್ವ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಮೂಲದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ವಂಶೀಯ ಗುರುತುಗಳೂ ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಕೆಲವು ಅವಶೇಷಗಳು ಸುಮಾರು 1,000 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯವು ಎಂದು ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಸೂಚಿಸಿವೆ.

ರೂಪಕುಂಡದ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರಗಳ ನಿಖರ ಸಾವಿನ ಕಾರಣ ಇನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ. ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಆಲಿಕಲ್ಲು ಮಳೆ ಅಥವಾ ತೀವ್ರ ಹವಾಮಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಕೆಲವರು ಮೃತಪಟ್ಟಿರಬಹುದೆಂಬ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಆದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಅವಶೇಷಗಳೂ ಒಂದೇ ಘಟನೆಯಿಂದ ಬಂದವು ಎನ್ನುವುದು ಈಗ ಸಮರ್ಥನೀಯವಲ್ಲ.

ರೂಪಕುಂಡ ಇಂದು ಸಾಹಸ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧಕರ ಕುತೂಹಲದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಹಾಗೂ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಬಂಧಗಳೂ ಜಾರಿಯಾಗಿವೆ. ಹಿಮಾಲಯದ ಮಡಿಲಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿ, ಪುರಾತತ್ವ, ಮಾನವ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಕಡೆ ಸೇರಿಸಿರುವ ರೂಪಕುಂಡ ಸರೋವರ ಇಂದಿಗೂ ಬಗೆಹರಿಯದ ರಹಸ್ಯಗಳ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.