ಜೀವಮಾನವಿಡೀ ಒಂದು ಹನಿ ನೀರು ಕುಡಿಯದೆ ಬದುಕುವ ಪ್ರಾಣಿ ಯಾವುದು ಗೊತ್ತಾ? ಇದು ಬೀದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮಾಮೂಲಿ ಇಲಿಯಲ್ಲ!

ನಮಗೆ ಬಾಯಾರಿಕೆಯಾದಾಗ ನೀರು ಸಿಗಲಿಲ್ಲ ಅಂದ್ರೆ ಒದ್ದಾಡಿಬಿಡ್ತೀವಿ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಂತೂ ಲೀಟರ್ ಗಟ್ಟಲೆ ನೀರು ಕುಡಿತೀವಿ. ಆದ್ರೆ, ಸುಡುವ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಒಂದು ಪ್ರಾಣಿ ತನ್ನ ಜೀವಮಾನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹನಿ ನೀರನ್ನೂ ಕುಡಿಯುವುದಿಲ್ಲವಂತೆ. ಆ ಅಚ್ಚರಿಯ ಪ್ರಾಣಿ ಯಾವುದು ಅಂತ ಗೊತ್ತಾ?

ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ನೀರು ಕುಡಿಯದೆ ಬದುಕುವ ಪ್ರಾಣಿ ಯಾವುದು ಗೊತ್ತಾ?

ಮನುಷ್ಯರು ನೀರಿಲ್ಲದೆ ಕೆಲವು ದಿನ ಬದುಕುವುದು ಕೂಡ ಕಷ್ಟ. ಅಂಥದ್ದರಲ್ಲಿ ಸುಡುವ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನೀರಿಲ್ಲದೆ ಬದುಕುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವೇ ಸರಿ. ಆದರೆ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಜೀವಿಗಳು ಕಠಿಣ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೂ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡು ಬದುಕುತ್ತವೆ. ಅಂಥ ಅದ್ಭುತ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಂಗರೂ ಇಲಿ (Kangaroo Rat) ಕೂಡ ಒಂದು. ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಇಲಿ ಇದ್ದರೂ, ಇದು ನಮ್ಮ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಇಲಿಯಲ್ಲ. ಹಿಂದಿನ ಕಾಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾಂಗರೂವಿನಂತೆ ಜಿಗಿಯುವ ಈ ಪುಟ್ಟ ಜೀವಿ, ತೀವ್ರ ನೀರಿನ ಕೊರತೆ ಇರುವ ಮರುಭೂಮಿಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ.

ಆಶ್ಚರ್ಯದ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ಕೆಲವು ಕಾಂಗರೂ ಇಲಿ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಅಗತ್ಯವೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನೀರು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಬದಲು, ಇವು ತಾವು ತಿನ್ನುವ ಬೀಜಗಳಿಂದಲೇ ದೇಹಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ನೀರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ದೇಹಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಸ್ವಲ್ಪ ನೀರು ಕೂಡ ಹೊರಹೋಗದಂತೆ ತಡೆಯುವ ವಿಶೇಷ ದೈಹಿಕ ರಚನೆ ಇವುಗಳಿಗಿದೆ.

ಕಾಂಗರೂ ಇಲಿಗಳು ಎಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ?

ಕಾಂಗರೂ ಇಲಿಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದ ಒಣ ಮತ್ತು ಮರುಭೂಮಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಅಮೆರಿಕಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗಗಳು, ಮೆಕ್ಸಿಕೋದ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಇವುಗಳ ಆವಾಸಸ್ಥಾನ. ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳು ಕೆನಡಾದ ಒಣ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳವರೆಗೂ ಹರಡಿವೆ. ಮರಳು ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಮರುಭೂಮಿ, ಮರಳು ದಿಬ್ಬಗಳು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಸಸ್ಯವರ್ಗ ಇರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಮರಳಿನಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಓಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಇವು ಕಾಂಗರೂವಿನಂತೆ ಜಿಗಿಯುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಇವುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಲ ಬಲವಾಗಿರುತ್ತವೆ.

ಮೆರಿಯಮ್ಸ್ ಕಾಂಗರೂ ಇಲಿ (Merriam's kangaroo rat) ಮತ್ತು ಆರ್ಡ್ಸ್ ಕಾಂಗರೂ ಇಲಿ (Ord's kangaroo rat) ಪ್ರಭೇದಗಳು ಮರುಭೂಮಿ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿವೆ. ಇವು ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ನೆಲದಡಿ ತೋಡಿದ ಬಿಲಗಳಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ. ರಾತ್ರಿ ತಾಪಮಾನ ಕಡಿಮೆಯಾದ ಮೇಲೆ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಹೊರಬರುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಹಗಲಿನ ಬಿಸಿಲಿನಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ದೇಹದಿಂದ ನೀರು ಆವಿಯಾಗುವುದನ್ನು ಇವು ತಡೆಯುತ್ತವೆ.

ಒಣ ಬೀಜಗಳಿಂದಲೇ ನೀರು ಪಡೆಯುತ್ತಾ?

ಕಾಂಗರೂ ಇಲಿಗಳ ಅಸಲಿ ವಿಶೇಷತೆ ಇರುವುದೇ ಇಲ್ಲಿ. ಇವುಗಳ ಮುಖ್ಯ ಆಹಾರ ಒಣ ಬೀಜಗಳು. ನೋಡಲು ಈ ಬೀಜಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಅಂಶ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೂ, ಆಹಾರದಲ್ಲಿನ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ದೇಹವು ಒಡೆಯುವಾಗ 'ಮೆಟಬಾಲಿಕ್ ವಾಟರ್' (Metabolic Water) ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಬೀಜಗಳಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟ್‌ಗಳು ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣಗೊಂಡಾಗ ನೀರು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಹೊರಗಿನಿಂದ ನೀರು ಕುಡಿಯದಿದ್ದರೂ, ಆಹಾರ ಜೀರ್ಣವಾಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದಲೇ ಇವುಗಳಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ನೀರು ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಕೇವಲ ಒಣ ಬೀಜಗಳನ್ನು ತಿಂದುಕೊಂಡೇ ಕಾಂಗರೂ ಇಲಿಗಳು ತಮ್ಮ ನೀರಿನ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಪೂರೈಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ.

ದೇಹದ ನೀರು ಪೋಲಾಗದಂತೆ ಎಚ್ಚರ

ಆಹಾರದಿಂದ ನೀರು ಪಡೆಯುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ದೇಹಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ನೀರನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕೂಡ ಇವುಗಳ ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗ. ಇವುಗಳ ಮೂತ್ರಪಿಂಡಗಳು (Kidneys) ನೀರನ್ನು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಕಾಪಾಡುತ್ತವೆ. ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವ ಮೂಲಕ, ದೇಹಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹನಿ ನೀರನ್ನೂ ಇವು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಮೂಗಿನಿಂದಲೂ ನೀರನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ

ಕಾಂಗರೂ ಇಲಿಗಳ ಮೂಗಿನ ರಚನೆ ಕೂಡ ಒಂದು ವಿಸ್ಮಯ. ಉಸಿರಾಡುವಾಗ ದೇಹದಿಂದ ತೇವಾಂಶ ಹೊರಹೋಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇವುಗಳ ಮೂಗಿನಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ, ವಕ್ರವಾದ ಮಾರ್ಗಗಳು ಹೊರಹೋಗುವ ಗಾಳಿಯನ್ನು ತಂಪುಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಉಸಿರಾಟದ ಮೂಲಕ ನಷ್ಟವಾಗುವ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಕಡೆ ಆಹಾರದಿಂದ ನೀರು ತಯಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಮೂತ್ರ, ಮಲ ಮತ್ತು ಉಸಿರಾಟದ ಮೂಲಕ ನೀರು ಹೊರಹೋಗದಂತೆ ಇವುಗಳ ದೇಹ ಎಚ್ಚರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಕಾಂಗರೂ ಇಲಿಗಳು ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆ ಮಾತ್ರ ಹೊರಬರಲು ಕಾರಣವೇನು?

ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹಗಲಿನ ವೇಳೆ ತಾಪಮಾನ ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೊರಗೆ ತಿರುಗಿದರೆ ದೇಹ ಬಿಸಿಯಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ನೀರಿನ ಅಂಶವೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಕಾಂಗರೂ ಇಲಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆ ಮಾತ್ರ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ತಂಪಾಗಿರುವ ನೆಲದಡಿಯ ಬಿಲಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ರಾತ್ರಿ ಹೊರಬಂದು ಬೀಜಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತವೆ.

ತಾವು ತಂದ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಬಿಲಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಖರಿಸಿಡುತ್ತವೆ. ಬಿಲದಲ್ಲಿರುವ ತೇವಾಂಶವನ್ನು ಈ ಬೀಜಗಳು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅಂದರೆ, ಕಾಂಗರೂ ಇಲಿಗಳಿಗೆ ಬಿಲ ಕೇವಲ ವಾಸಸ್ಥಾನ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಆಹಾರ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಕೇಂದ್ರವೂ ಹೌದು.

ಕಾಂಗರೂ ಇಲಿಗಳು ಜಿಗಿಯುತ್ತಾ ಏಕೆ ಓಡಾಡುತ್ತವೆ?

ಕಾಂಗರೂ ಇಲಿಗಳಿಗೆ ಈ ಹೆಸರು ಬರಲು ಕಾರಣ ಅವುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲುಗಳು. ಮುಂದಿನ ಕಾಲುಗಳಿಗಿಂತ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲುಗಳು ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಬಲವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇವು ಎರಡು ಹಿಂದಿನ ಕಾಲುಗಳ ಮೇಲೆ ವೇಗವಾಗಿ ಜಿಗಿಯುತ್ತಾ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ. ಉದ್ದನೆಯ ಬಾಲವು ದೇಹದ ಸಮತೋಲನ ಕಾಪಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಈ ಜಿಗಿಯುವ ನಡಿಗೆ ಮರುಭೂಮಿಯ ಮರಳಿನಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಗೂಬೆ, ಹಾವು, ನರಿಗಳಂತಹ ಬೇಟೆಗಾರ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ನೀರು ಕುಡಿಯದಿರುವ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಸ್ಮಯ

ಕಾಂಗರೂ ಇಲಿಯ ಕಥೆ ನಮಗೊಂದು ಮುಖ್ಯ ವಿಚಾರವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನೀರು ಸಿಗುವುದು ಕಷ್ಟವಾದ್ದರಿಂದ, ಈ ಜೀವಿ ನೀರಿನ ಹುಡುಕಾಟಕ್ಕೆ ಹೋಗದೆ, ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನೇ ಆ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಒಣ ಬೀಜಗಳಿಂದ ನೀರು ಪಡೆಯುವುದು, ನೀರಿನ ನಷ್ಟ ತಡೆಯುವುದು, ರಾತ್ರಿ ಮಾತ್ರ ಹೊರಬರುವುದು ಮತ್ತು ಬಿಲಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುದು - ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸೇರಿ ಈ ಜೀವಿಯನ್ನು ಮರುಭೂಮಿಯ ಕಠಿಣ ಬದುಕಿಗೆ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿವೆ.