ಟಿಲ್ಟೆಪೆಕ್ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಝಾಪೊಟೆಕ್ (Zapotec) ಬುಡಕಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದವರು. ಇವರ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಅಲ್ಲಿ 'ಬಾವಿನಿ' ಅಥವಾ 'ಲವಾಜೆಲಾ' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಮರವಿದೆ. ಆ ಮರ ತುಂಬಾ ಅಪಾಯಕಾರಿ, ಅದನ್ನು ಯಾರಾದರೂ ನೋಡಿದರೆ ಅವರ ದೃಷ್ಟಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಇವರು ಬಲವಾಗಿ ನಂಬಿದ್ದರು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಸತತವಾಗಿ ಜನರು ದೃಷ್ಟಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಇದೇನೋ ಅದೃಶ್ಯ ಶಕ್ತಿ ಅಥವಾ ದೆವ್ವದ ಶಾಪ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಭಯದಿಂದಲೇ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದರು.
ಆದರೆ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಎಂಟ್ರಿ ಕೊಟ್ಟಾಗ ಶಾಕಿಂಗ್ ಸತ್ಯ ಹೊರಬಿತ್ತು! ವೈದ್ಯರು ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಈ ವಿಚಿತ್ರ ಘಟನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದರು. ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ನಂಬಿರುವಂತೆ ಆ ಮರದಿಂದಾಗಲಿ ಅಥವಾ ದೆವ್ವಗಳಿಂದಾಗಲಿ ಯಾರೂ ಕುರುಡರಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ, ಅಸಲಿ ಕಾರಣವೇ ಬೇರೆ ಇದೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಬೀತಾಯಿತು.
ಅಲ್ಲಿನ ಜನರು ಅಂಧತ್ವಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗಲು ಅಸಲಿ ಕಾರಣ ಒಂದು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಪರಾವಲಂಬಿ ರೋಗ. ಇದನ್ನು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ 'ಆಂಕೊಸೆರ್ಸಿಯಾಸಿಸ್' (Onchocerciasis) ಅಥವಾ 'ರಿವರ್ ಬ್ಲೈಂಡ್ನೆಸ್' (River Blindness) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. 'ಆಂಕೊಸೆರ್ಕಾ ವೋಲ್ವುಲಸ್' (Onchocerca volvulus) ಎಂಬ ಪರಾವಲಂಬಿ ಹುಳುಗಳಿಂದ ಈ ಅಪಾಯ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ರೋಗದ ಹಿಂದಿನ ಅಸಲಿ ವಿಲನ್ಗಳು ಸಣ್ಣ ಕಪ್ಪು ನೊಣಗಳು. ಇವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವೇಗವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳ ಬಳಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಈ ನೊಣ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಕಚ್ಚಿದಾಗ, ಆ ಪರಾವಲಂಬಿ ಜೀವಿಯು ದೇಹವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಕ್ರಮೇಣ ಕಣ್ಣುಗಳ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಈ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಗು ಹುಟ್ಟಿನಿಂದಲೇ ಕುರುಡನಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ದೊಡ್ಡ ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆಯೂ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸುಳ್ಳು ಎಂದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಮಕ್ಕಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ದೃಷ್ಟಿಯೊಂದಿಗೆ ಜನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಓಡಾಡುವ ಸೋಂಕಿತ ಕಪ್ಪು ನೊಣಗಳು ಪದೇ ಪದೇ ಕಚ್ಚುವುದರಿಂದ ಅವರು ಈ ರೋಗಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕೇವಲ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೂ ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ಕಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಸಣ್ಣ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸತ್ಯ ತಿಳಿಯದೆ, ತಲೆತಲಾಂತರದಿಂದ ಅಲ್ಲಿನ ಜನರು ಇದನ್ನು ದುಷ್ಟಶಕ್ತಿಯ ಮಹಿಮೆ ಎಂದುಕೊಂಡು ಭಯಪಡುತ್ತಿದ್ದರು.