Saccharin: ಒಂದು ಮರೆವು, ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ರುಚಿ; ಕೋಟಿಗಟ್ಟಲೆ ಜನರ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಬಂದ ‘ಸಿಹಿ’

ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮುಗಿಸಿ ಕೈ ತೊಳೆಯದೆ ಊಟಕ್ಕೆ ಕುಳಿತ ವಿಜ್ಞಾನಿಯೊಬ್ಬರು ಗಮನಿಸಿದ ವಿಚಿತ್ರ ಸಿಹಿ ರುಚಿಯೇ ಮುಂದೆ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಜನರು ಬಳಸುವ ಕೃತಕ ಸಿಹಿಕಾರಕ ಸ್ಯಾಕ್ರರಿನ್‌ನ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಆವಿಷ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.

ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮುಗಿಸಿ ಊಟಕ್ಕೆ ಕುಳಿತ ವಿಜ್ಞಾನಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿಹಿ ರುಚಿ ಕಂಡುಬಂತು. ಅದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಕ್ಕರೆಯ ಸಿಹಿಯಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿಯಿತು. ಆದರೆ ಆ ಕ್ಷಣವೇ ಮುಂದೆ ಆಹಾರ ಉದ್ಯಮವನ್ನೇ ಬದಲಿಸುವ ಮಹತ್ವದ ಆವಿಷ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಲಿದೆ ಎಂಬುದು ಅವರಿಗೆ ಆಗ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಮೊದಲ ಕೃತಕ ಸಿಹಿಕಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಸ್ಯಾಕ್ರರಿನ್ (Saccharin) ಪತ್ತೆಯಾದ ಕಥೆ ಇಂದಿಗೂ ವಿಜ್ಞಾನದ ಅತ್ಯಂತ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ಕೈ ತೊಳೆಯದೆ ಊಟಕ್ಕೆ ಕುಳಿತಾಗ ಸಿಕ್ಕಿತು ಸುಳಿವು

1879ರಲ್ಲಿ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನ್ ಫಾಲ್ಬರ್ಗ್ ಅವರು ಅಮೆರಿಕದ ಜಾನ್ಸ್ ಹಾಪ್ಕಿನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಇರಾ ರೆಮ್ಸೆನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಟಾರ್‌ನಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಕುರಿತು ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಕೆಲಸ ಮುಗಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಫಾಲ್ಬರ್ಗ್ ಊಟಕ್ಕೆ ಕುಳಿತರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿಹಿಯಾದ ರುಚಿ ಇರುವುದನ್ನು ಅವರು ಗಮನಿಸಿದರು. ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಕೈ ತೊಳೆಯದೆ ಊಟಕ್ಕೆ ಕುಳಿತಿದ್ದರಿಂದ ಈ ರುಚಿ ಯಾವುದೋ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತದಿಂದ ಬಂದಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಅನುಮಾನ ಮೂಡಿತು. ತಮ್ಮ ಬೆರಳುಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿದ್ದ ರಾಸಾಯನಿಕವೇ ಆ ಸಿಹಿ ರುಚಿಗೆ ಕಾರಣ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಗಮನಿಸಿದರು. ಇದೇ ಸರಳ ವೀಕ್ಷಣೆ ಮುಂದಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.

ಸಕ್ಕರೆಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾದ ಸಿಹಿ

ಫಾಲ್ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು ಇರಾ ರೆಮ್ಸೆನ್ ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಸಿಹಿ ರುಚಿಯ ಸಂಯುಕ್ತ ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು. ನಂತರ ಅದನ್ನು ಸ್ಯಾಕ್ರರಿನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಸ್ಯಾಕ್ರರಿನ್‌ನ ವಿಶೇಷತೆ ಎಂದರೆ, ಸಕ್ಕರೆಯಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ಯಾಲೊರಿಗಳನ್ನು ನೀಡದೆ ಸಿಹಿ ರುಚಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಕೃತಕ ಸಿಹಿಕಾರಕವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಈ ಪ್ರಯೋಗ ನಡೆಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಕೆಲಸದ ವೇಳೆ ಕಂಡುಬಂದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ವೀಕ್ಷಣೆಯೇ ಹೊಸ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ತೆರೆದಿತ್ತು. ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರವು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಬಳಕೆಯತ್ತ ಸಾಗಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸ್ಯಾಕ್ರರಿನ್‌ನ ವಾಣಿಜ್ಯ ಉತ್ಪಾದನೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು.

ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಣ

ಸ್ಯಾಕ್ರರಿನ್ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಣಗೊಂಡಿತು. ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಬಳಸದೆ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪಾನೀಯಗಳಿಗೆ ಸಿಹಿ ರುಚಿ ನೀಡುವ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗ ಇದರಿಂದ ದೊರೆಯಿತು. ಸಕ್ಕರೆಯ ಅವಲಂಬನೆಯಿಲ್ಲದೆ ಸಿಹಿ ರುಚಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆ ಆಹಾರ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತಂದಿತು. ಸ್ಯಾಕ್ರರಿನ್ ಮೊದಲ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಕೃತಕ ಸಿಹಿಕಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಮುಂದೆ ಇದೇ ಕಲ್ಪನೆ ಇತರ ಕೃತಕ ಸಿಹಿಕಾರಕಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೂ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.

ಒಂದು ಆಕಸ್ಮಿಕ ಘಟನೆ, ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯಮ

ಸ್ಯಾಕ್ರರಿನ್‌ನ ಪ್ರಭಾವ ಕೇವಲ ಸಿಹಿ ರುಚಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸದೇ ಆಹಾರವನ್ನು ಸಿಹಿಯಾಗಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಇದರಿಂದ ಆಹಾರ ತಯಾರಕರು ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ವಿಧಾನದಲ್ಲೂ ಬದಲಾವಣೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಆಕಸ್ಮಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಯೊಂದು ನಂತರ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ದೈನಂದಿನ ಆಹಾರದ ನಡುವೆ ಹೊಸ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು.

ಸ್ಯಾಕ್ರರಿನ್ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಚರ್ಚೆ

ಆದರೆ ಸ್ಯಾಕ್ರರಿನ್‌ನ ಪಯಣ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವಾದರಹಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. 20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಸೇರ್ಪಡೆಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆ ಕುರಿತು ಕಳವಳಗಳು ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಸ್ಯಾಕ್ರರಿನ್‌ನ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಎದ್ದವು. ವಿಷಶಾಸ್ತ್ರ ಅಧ್ಯಯನಗಳು, ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದವು. ಕೆಲವು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾಕ್ರರಿನ್‌ನ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಕುರಿತು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಚರ್ಚೆ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಹೀಗಾಗಿ ಸ್ಯಾಕ್ರರಿನ್‌ನ ಇತಿಹಾಸ ಕೇವಲ ಕೃತಕ ಸಿಹಿಕಾರಕದ ಆವಿಷ್ಕಾರದ ಕಥೆಯಲ್ಲ. ಇದು ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಸೇರ್ಪಡೆಗಳ ಕುರಿತಾದ ದೊಡ್ಡ ಚರ್ಚೆಯ ಭಾಗವೂ ಆಯಿತು.

ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ‘ಆಕಸ್ಮಿಕ ಆವಿಷ್ಕಾರ’ದ ಉದಾಹರಣೆ

ಸ್ಯಾಕ್ರರಿನ್‌ನ ಕಥೆ ವಿಜ್ಞಾನವು ಯಾವಾಗಲೂ ಪೂರ್ವನಿಯೋಜಿತ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಮೂಲಕವೇ ಮುಂದುವರಿಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಯೋಗದ ವೇಳೆ ಎದುರಾಗುವ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸುವ ಕುತೂಹಲವೇ ಹೊಸ ಆವಿಷ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವೆಂದು ಕಾಣುವ ಒಂದು ಕ್ಷಣವನ್ನು ವಿಜ್ಞಾನಿಯೊಬ್ಬರು ಗಮನಿಸಿ, ಅದರ ಹಿಂದಿರುವ ಕಾರಣವನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಮುಂದಾದಾಗ ದೊಡ್ಡ ಬದಲಾವಣೆಯೇ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ಅಮೆರಿಕನ್ ಕೆಮಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯೂ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಅವಲೋಕನಗಳಿಂದ ಸಂಭವಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾಕ್ರರಿನ್‌ನ ಕಥೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ.

ಒಂದು ಶತಮಾನದ ನಂತರವೂ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾಕ್ರರಿನ್

ಸ್ಯಾಕ್ರರಿನ್ ಪತ್ತೆಯಾಗಿ ಒಂದು ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಕಳೆದಿದ್ದರೂ, ಇದರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮಹತ್ವ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಗಿದಿಲ್ಲ. ಔಷಧೀಯ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾಕ್ರರಿನ್‌ನ್ನು ಸಂಶೋಧಕರು ಇನ್ನೂ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ 1879ರಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಯೊಬ್ಬರು ತಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಸಿಹಿ ರುಚಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಕಥೆ ಇಂದು ಆಹಾರ, ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಕುರಿತಾದ ವಿಶಾಲ ಚರ್ಚೆಯವರೆಗೆ ಬೆಳೆದಿದೆ.