ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಅಂಗಾಂಗ ಕಳೆದುಕೊಂಡವರಿಗೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಆಸರೆ: ಕೃತಕ ಅಂಗಾಂಗಗಳ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೂ ಸಿಗಲಿದೆ ಭಾರಿ ಪರಿಹಾರ!

ರಸ್ತೆ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಅಂಗವೈಕಲ್ಯಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾದ ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ನೀಡುವ ಪರಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಕೃತಕ ಅಂಗಾಂಗಗಳ ಖರೀದಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ.

ನವದೆಹಲಿ (ಏ.22): ರಸ್ತೆ ಅಪಘಾತಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಗಾಂಗಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಅಂಗವೈಕಲ್ಯಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾದ ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ದೊಡ್ಡ ಸಮಾಧಾನ ನೀಡಿದೆ. ಅಪಘಾತದ ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ಪರಿಹಾರದ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿ ಕೃತಕ ಅಂಗಾಂಗಗಳ (Prosthetic Limbs) ಖರೀದಿ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ನಿರ್ವಹಣಾ ವೆಚ್ಚವನ್ನೂ ಸೇರಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ. ಸಂತ್ರಸ್ತರು ತಮ್ಮ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ಘನತೆಯ ಜೀವನವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು ಇಂತಹ ಉಪಕರಣಗಳು ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದೆ.

ಜಸ್ಟಿಸ್ ಜೆ.ಬಿ. ಪರ್ದಿವಾಲಾ ಮತ್ತು ಜಸ್ಟಿಸ್ ಕೆ.ವಿ. ವಿಶ್ವನಾಥನ್ ಅವರಿದ್ದ ಪೀಠವು 2007ರ ಬಸ್ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮೇಲ್ಮನವಿಯ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಾ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳಿದೆ: ಕೃತಕ ಅಂಗಾಂಗ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉಪಕರಣವಲ್ಲ, ಅದು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜೀವನದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿದೆ.

ಮೋಟಾರು ವಾಹನ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 168ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುವ ಪರಿಹಾರವು 'ನ್ಯಾಯಯುತ'ವಾಗಿರಬೇಕು (Just Compensation). ಅಂದರೆ, ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂತಹ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರೋ, ಅಂತಹ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಮರಳಲು ಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲಾ ನೆರವುಗಳನ್ನು ಈ ಪರಿಹಾರವು ಒಳಗೊಂಡಿರಬೇಕು.

ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಕ್ಲೈಮ್ ಮಾಡಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿ ತನ್ನ ಬಲಗಾಲನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಕೆಳಹಂತದ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಅಥವಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಕೃತಕ ಕಾಲಿನ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಹಣ ನೀಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ.

ಕೃತಕ ಕಾಲಿನ ವೆಚ್ಚ ಒಂದು ಬಾರಿಯ ವೆಚ್ಚವಲ್ಲ!

ಕೃತಕ ಅಂಗಾಂಗಗಳು ಶಾಶ್ವತವಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ನಿಯತಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಐದು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಕೃತಕ ಅಂಗಾಂಗವನ್ನು ಬದಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ನಿರಂತರ ವೆಚ್ಚವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಪಘಾತದ ವೇಳೆ 32 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದ ದೂರುದಾರರಿಗೆ, ಸರಾಸರಿ 70 ವರ್ಷಗಳ ಜೀವಿತಾವಧಿಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿ, ಒಟ್ಟು 7 ಬಾರಿ ಕೃತಕ ಕಾಲನ್ನು ಬದಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ.

ಪ್ರತಿ ಕೃತಕ ಕಾಲಿಗೆ 3,00,000 ರೂ. ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ವೆಚ್ಚಕ್ಕಾಗಿ 5,00,000 ರೂ. ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು 26 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಕೃತಕ ಅಂಗಾಂಗಗಳ ವಿಭಾಗದಲ್ಲೇ ನೀಡಲು ಆದೇಶಿಸಿದೆ.

ಸರ್ಕಾರಿ ದರಗಳೇ ಅಂತಿಮವಲ್ಲ

ವಿಮಾ ಕಂಪನಿಯು "ಸರ್ಕಾರಿ ದರಗಳಲ್ಲಿ ಕೃತಕ ಕಾಲಿನ ಬೆಲೆ ತೀರಾ ಕಡಿಮೆ ಇದೆ" ಎಂದು ವಾದಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಇದನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು. ಸಂತ್ರಸ್ತರು ತಮ್ಮ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯ ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಖಾಸಗಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಉಪಕರಣ ಪಡೆಯಲು ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಕೇವಲ ಅಗ್ಗದ ದರವನ್ನೇ ಪರಿಗಣಿಸಿ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಬಾರದು ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು.

ಪ್ರಕರಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆ

2007ರಲ್ಲಿ ಹರಿಯಾಣ ರೋಡ್‌ವೇಸ್ ಬಸ್ ಡಿಕ್ಕಿಯಾಗಿ ದೂರುದಾರರ ಬಲಗಾಲನ್ನು ಮೊಣಕಾಲಿನ ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಕತ್ತರಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಮೋಟಾರು ಅಪಘಾತ ಹಕ್ಕುಗಳ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ 8.73 ಲಕ್ಷ ರೂ. ನೀಡಿದ್ದರೆ, ರಾಜಸ್ಥಾನ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಅದನ್ನು 13.02 ಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿತ್ತು. ಈಗ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಇದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿದ್ದ ಪರಿಹಾರದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ 36.2 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ವಿಮಾ ಕಂಪನಿಗೆ ಆದೇಶಿಸಿದೆ.