ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬಂಕ್ ಎಲ್ಲಿ, ಯಾವಾಗ ಆರಂಭವಾಯ್ತು? ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಮುಂಬೈಗೆ ಹೋಗಲು 3 ರೂ. ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಸಾಕು!

1928ರಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬೆಲೆ ಕೇವಲ 6 ಪೈಸೆ ಇದ್ದು, 3 ರೂಪಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಮುಂಬೈಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬಹುದಿತ್ತು. ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬಂಕ್ 'ಬರ್ಮಾ ಶೆಲ್' ನಿಂದ ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು, ನಂತರ ಇದು 'ಭಾರತ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ' ಆಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣಗೊಂಡಿತು.

ಇಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಮತ್ತು ಡೀಸೆಲ್ ಬೆಲೆ ನೂರು ರೂಪಾಯಿಯ ಗಡಿ ದಾಟಿ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರನ್ನು ಹೈರಾಣಾಗಿಸಿದೆ. ಲೀಟರ್‌ಗೆ ಒಂದು ರೂಪಾಯಿ ಹೆಚ್ಚಾದರೂ ನಾವು ಬಜೆಟ್ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ, ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳನ್ನು ತಿರುವಿ ನೋಡಿದರೆ ನೀವು ನಂಬಲಸಾಧ್ಯವಾದ ಒಂದು ಸತ್ಯಾಂಶ ಹೊರಬರುತ್ತದೆ. ಅದೇನೆಂದರೆ, ಅಂದು ಕೇವಲ 3 ರೂಪಾಯಿ ಜೇಬಿನಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಸಾಕಿತ್ತು, ನೀವು ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಮುಂಬೈಗೆ ಕಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಬರಬಹುದಿತ್ತು!

ಏನಿದು 3 ರೂಪಾಯಿ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ?

ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಮುಂಬೈ ನಗರಕ್ಕೆ ಇರುವ ದೂರ ಸುಮಾರು 950 ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳು. ಇಂದಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರುಗಳು ಸರಾಸರಿ ಒಂದು ಲೀಟರ್‌ಗೆ 20 ಕಿ.ಮೀ ಮೈಲೇಜ್ ನೀಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅಂದುಕೊಳ್ಳೋಣ. ಹಾಗಾದರೆ, ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಮುಂಬೈ ತಲುಪಲು ಸುಮಾರು 48 ಲೀಟರ್ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಇಂದಿನ 108 ರೂಪಾಯಿ ದರದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 5,184 ರೂಪಾಯಿ ವೆಚ್ಚವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, 1928ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಲೀಟರ್ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬೆಲೆ ಕೇವಲ 6 ಪೈಸೆ ಇತ್ತು! ಆ ದರದಂತೆ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿದರೆ, 48 ಲೀಟರ್ ಪೆಟ್ರೋಲ್‌ಗೆ ತಗಲುವ ವೆಚ್ಚ ಕೇವಲ 2.88 ರೂಪಾಯಿಗಳು, ಅಂದರೆ ಅಂದಾಜು 3 ರೂಪಾಯಿ! ಇಂದು ಒಂದು ಕಿಚಡಿ ಪ್ಯಾಕೆಟ್ ಕೂಡ ಸಿಗದ ಆ ಹಣದಲ್ಲಿ ಅಂದು ಮಹಾನಗರಗಳ ನಡುವೆ ಸುದೀರ್ಘ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಬಹುದಿತ್ತು.

ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬಂಕ್ ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದು ಎಲ್ಲಿ?

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬಂಕ್ ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದು 1928ರಲ್ಲಿ. ಅಂದಿನ ಬಾಂಬೆ (ಈಗಿನ ಮುಂಬೈ) ನಗರದ ಹ್ಯೂಸ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ (ಈಗಿನ ಅನ್ನಿ ಬೆಸೆಂಟ್ ರಸ್ತೆ) ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಗಿತ್ತು. 'ಬರ್ಮಾ ಶೆಲ್' ಕಂಪನಿಯು ಈ ಬಂಕ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತ್ತು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ 1 ರೂಪಾಯಿ ನೀಡಿದರೆ ಬರೋಬ್ಬರಿ 16 ಲೀಟರ್ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆಗಿನ ವಾಹನಗಳು ಬಹುತೇಕ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಇಂಜಿನ್ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದ್ದವು.

ವಿದೇಶದಿಂದ ಬರುತ್ತಿತ್ತು ಇಂಧನ:

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪೂರ್ವ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಇಂಧನವನ್ನು ಬರ್ಮಾ, ಇರಾನ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದ ದೇಶಗಳಿಂದ ಹಡಗುಗಳ ಮೂಲಕ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಬಂದರುಗಳಿಗೆ ಬಂದ ತೈಲವನ್ನು ಕಬ್ಬಿಣದ ಡ್ರಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಸಿ, ಎತ್ತಿನ ಬಂಡಿ ಅಥವಾ ಟ್ರಕ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಬಂಕ್‌ಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇಂದಿನಂತೆ ಆಟೋಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಯಂತ್ರಗಳಿರಲಿಲ್ಲ, ಕೈಯಿಂದ ಪಂಪ್ ಮಾಡಿ ವಾಹನಗಳಿಗೆ ಇಂಧನ ತುಂಬಿಸುವ ಸಾಹಸ ಮಾಡಬೇಕಿತ್ತು.

6 ಪೈಸೆ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಕೂಡ ಅಂದು ದುಬಾರಿಯೇ!

3 ರೂಪಾಯಿಗೆ ಮುಂಬೈಗೆ ಹೋಗಬಹುದಿತ್ತು ಎಂದು ಇಂದು ನಮಗೆ ಖುಷಿ ನೀಡಬಹುದು. ಆದರೆ, 1928ರ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಸರಾಸರಿ ದೈನಂದಿನ ಆದಾಯವೇ ಒಂದು ರೂಪಾಯಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇತ್ತು. ಹಾಗಾಗಿ, ಅಂದಿನ ಕಾಲದ ಜನರಿಗೆ ಆ 6 ಪೈಸೆ ಕೂಡ ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತವಾಗಿಯೇ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ವಾಹನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಬೆರಳೆಣಿಕೆಯಷ್ಟು ಇದ್ದಿದ್ದರಿಂದ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬಳಕೆ ಶ್ರೀಮಂತರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು.

ಬರ್ಮಾ ಶೆಲ್ ಟು ಬಿಪಿಸಿಎಲ್:

ಸುಮಾರು ಐದು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ 'ಬರ್ಮಾ ಶೆಲ್' ಕಂಪನಿಯನ್ನು 1976 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಕೀಕರಣಗೊಳಿಸಿತು. ಆನಂತರವೇ ಅದು 'ಭಾರತ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್' (BPCL) ಎಂದು ನಾಮಕರಣಗೊಂಡಿತು. ಮುಂಬೈನ ಹ್ಯೂಸ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಅಂದು ಸಣ್ಣದಾಗಿ ಆರಂಭವಾದ ಆ ಪಯಣ ಇಂದು ದೇಶದ ಮೂಲೆ ಮೂಲೆಗೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ.

ಕಾಲ ಬದಲಾದಂತೆ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬೆಲೆ 6 ಪೈಸೆಯಿಂದ 108 ರೂಪಾಯಿಗೆ ಏರಿದೆ. ಅಂದು 3 ರೂಪಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂಬೈ ತಲುಪುತ್ತಿದ್ದ ನಮಗೆ ಇಂದು ಅದೇ ಹಣಕ್ಕೆ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಪಂಪ್‌ನ ನಳಿಕೆಯಿಂದ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಹೊರಬರುವುದನ್ನೂ ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ವಿಪರ್ಯಾಸವೇ ಸರಿ!