ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಗೆ ಚೀನಾದಿಂದ ವಿಶ್ವದ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಡ್ಯಾಂ: ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತಕ್ಕೆ ನೇಪಾಳದಂತೆಯೇ ಜಲಸ್ಫೋಟದ ಎಚ್ಚರಿಕೆ!

ಟಿಬೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಗೆ ಚೀನಾ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿರುವ ಬೃಹತ್ ಮೆಡಾಗ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು, ಭೂಕಂಪನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಲಯದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ 'ಜಲ ಬಾಂಬ್'ನಂತೆ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ದಿಢೀರ್ ಪ್ರವಾಹ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಕೊರತೆಯ ಭೀತಿ ಎದುರಾಗಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಭಾರತವೂ ಅಪ್ಪರ್ ಸಿಯಾಂಗ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡಿದೆ.

ನವದೆಹಲಿ: ನೇಪಾಳ-ಟಿಬೆಟ್ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಹಿಮಪಾತ ಹಾಗೂ ಭೀಕರ ಪ್ರವಾಹ ನೂರಾರು ಜನರ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಬಲಿ ಪಡೆದ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ, ಚೀನಾ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿರುವ ಬೃಹತ್ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಎದುರಾಗಲಿರುವ ಜಲ ಕಂಟಕ ದ ಕುರಿತು ಜಾಗತಿಕ ತಜ್ಞರು ತೀವ್ರ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಟಿಬೆಟ್‌ನ ಯಾರ್ಲುಂಗ್ ತ್ಸಾಂಗ್ಪೊ ಅಂದರೆ ಭಾರತದ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಚೀನಾ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿರುವ 60,000 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ದೈತ್ಯ 'ಮೆಡಾಗ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು' (Medog Dam) ಭಾರತದ ಈಶಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಭದ್ರತಾ ಮತ್ತು ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಸವಾಲಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ.

ಭೂಕಂಪನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಅಣೆಕಟ್ಟು

ಸುಮಾರು 167 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತಿರುವ ಈ ಯೋಜನೆಯು ಚೀನಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ 'ತ್ರೀ ಗೋರ್ಜಸ್' (Three Gorges) ಅಣೆಕಟ್ಟಿಗಿಂತ ಮೂರು ಪಟ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಯಾಗಲಿದೆ. ಬೀಜಿಂಗ್ ಆಡಳಿತವು 2033ರ ವೇಳೆಗೆ ಇದನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ, ಈ ಸೂಪರ್-ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತಿರುವ ಪ್ರದೇಶವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಅತೀವ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.

ಸಕ್ರಿಯ ಕಂಪನ ರೇಖೆ (Active Fault Line): ಚೀನಾದ ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮೀಕ್ಷಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತಿರುವ ಸ್ಥಳದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ 'ಪೈಜೆನ್ ಫಾಲ್ಟ್' (Paijen Fault) ಎಂಬ ಭೂಕಂಪನ ರೇಖೆಯಿದೆ.

ಹಿಮಾಲಯನ್ ಬೆಲ್ಟ್ ಅಪಾಯ: ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ಯುರೇಷಿಯನ್ ಟೆಕ್ಟೋನಿಕ್ ಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳು ಡಿಕ್ಕಿಯಾಗುವ ಈ ಹಿಮಾಲಯನ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಮಟ್ಟದ ಭೂಕಂಪ ಸಂಭವಿಸಿದರೂ, ಅದು ಬೃಹತ್ ಮಟ್ಟದ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿಯೇ ತಜ್ಞರು ಇದನ್ನು 'ಜಲ ಬಾಂಬ್' (Water Bomb) ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಭಾರತಕ್ಕೆ ಎದುರಾಗಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಅಪಾಯಗಳು

ಟಿಬೆಟ್‌ನ ನಾಮ್ಚಾ ಬರ್ವಾ ಪರ್ವತದ ಬಳಿ ಯು-ಟರ್ನ್ (U-Turn) ಪಡೆದು ಭಾರತದ ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಚೀನಾದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹಲವು ಭೀತಿಗಳು ಎದುರಾಗಿವೆ.

ದಿಢೀರ್ ಪ್ರವಾಹ (Flash Floods): ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಈ ಜಲಾಶಯದಿಂದ ಚೀನಾ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ನೀಡದೆ ನೀರು ಬಿಟ್ಟರೆ ಅಥವಾ ಭೂಕಂಪದಿಂದ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಒಡೆದರೆ ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ, ಅಸ್ಸಾಂ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜಲಾವೃತಗೊಳ್ಳಲಿವೆ.

ನೀರಿನ ವ್ಯತ್ಯಯ: ಒಣ ಹವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ನೀರನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿದರೆ, ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತದ ಕೃಷಿ, ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಹಾಗೂ ನದಿ ತೀರದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಗಳ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗಲಿದೆ.

ಮಾಹಿತಿ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಪಾರದರ್ಶಕತೆ: ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನೇಪಾಳದಲ್ಲಾದ ದುರಂತದ ವೇಳೆ ಚೀನಾ ಯಾವುದೇ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡದಿರುವುದು ಭಾರತದ ಆತಂಕವನ್ನು ಇಮ್ಮಡಿಗೊಳಿಸಿದೆ.

ಭಾರತದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿತಂತ್ರ

ಚೀನಾದ ಈ 'ಜಲ ರಾಜಕೀಯ' (Water Diplomacy) ಹಾಗೂ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಮೇಲಿನ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವೂ ಬೃಹತ್ ಯೋಜನೆಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದೆ. ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಸಿಯಾಂಗ್ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ 11,000 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ 'ಅಪ್ಪರ್ ಸಿಯಾಂಗ್ ಬಹುಪಯೋಗಿ ಯೋಜನೆ'ಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಭಾರತ ಮುಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಚೀನಾ ದಿಢೀರನೆ ನೀರು ಬಿಟ್ಟರೆ ಅದನ್ನು ತಡೆದು ಪ್ರವಾಹದ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಭಾರತಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗಲಿದೆ.

ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ ವಿಶ್ಲೇಷಕ ಬ್ರಹ್ಮ ಚೆಲ್ಲಾನಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕರು, ಚೀನಾ ತನ್ನ ಸೂಪರ್-ಅಣೆಕಟ್ಟು ಯೋಜನೆಯ ಅಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಆಗ್ರಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.