ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಭಾರತವು ಬ್ರಿಟೀಷರಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು 80ನೇ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಯಿತು. ಇನ್ನೂರಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಭಾರತವನ್ನು ಆಳಿದ ಬ್ರಿಟೀಷರಿಗೆ ಈ ಒಂದು ರಾಜ್ಯ ಅವರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಲೇಯಿಲ್ಲ. ಯಾವುದದು ರಾಜ್ಯ ನೋಡೋಣ ಬನ್ನಿ.
ಸುಮಾರು ಇನ್ನೂರಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬ್ರಿಟೀಷರು ಭಾರತವನ್ನು ಆಳಿದರೂ, ಗೋವಾವನ್ನು ಕೈವಶ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಬ್ರಿಟೀಷರ ಕನಸು ಕನಸಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು. ಕರಾವಳಿ ತೀರದ ಈ ರಾಜ್ಯ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು. ಬ್ರಿಟೀಷರ ನೇರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಡದ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳ ಪೈಕಿ ಗೋವಾ ಕೂಡಾ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಯಾಕೆ ಹೀಗೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ನೋಡೋಣ ಬನ್ನಿ.
25
ಬ್ರಿಟೀಷರಿಗಿಂತ ಮೊದಲೇ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದಿಳಿದಿದ್ದ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು
ಬ್ರಿಟೀಷರು ಬರುವ ಮುನ್ನ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಎಂಟ್ರಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು. ವಾಸ್ಕೋ ಡ ಗಾಮಾ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ 1498ರಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದನು. ಈ ಮೂಲಕ ಭಾರತ ಹಾಗೂ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ನಡುವೆ ವ್ಯಾಪರ-ವಹಿವಾಟು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಇದಾದ ಸುಮಾರು ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ಅಂದರೆ 1608ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟೀಷರು ಸೂರತ್ಗೆ ಬಂದಿಳಿದರು. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಾಗಲೇ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಗೋವಾ ಹಾಗೂ ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು.
35
ಗೋವಾ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ಪ್ರಮುಖ ವಸಾಹತು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು
ಗೋವಾ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಗೋವಾವನ್ನು ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ತಮ್ಮ ವಸಾಹತುವನ್ನಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮಾಡಲು ಗೋವಾವನ್ನೇ ತಮ್ಮ ಭದ್ರನೆಲೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ನಗರವು ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಬಂದರಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಪಡಿಸಿದರು. ಇದರ ಜತೆಗೆ ತಮ್ಮ ನೆಲೆಯನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು.
ಬ್ರಿಟಿಷರು ಗೋವಾದ ಮೇಲೆ ಎಂದಿಗೂ ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ:
ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮತ್ತು ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಶಕ್ತಿಗಳಾಗಿದ್ದರೂ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಘರ್ಷಣೆ ನಡೆಸಿದರೂ, ಬ್ರಿಟಿಷರು ಗೋವಾವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದ ಬಹುಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೂ, ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಸುಮಾರು 400 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಆಡಳಿತದ ಅಡಿಯಲ್ಲೇ ಮುಂದುವರಿಯಿತು.
55
ಗೋವಾ 1961ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು:
1947ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದ ನಂತರವೂ ಗೋವಾ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿತ್ತು. ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ನಡೆಸಿದ ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ನಂತರ, 1961ರಲ್ಲಿ ಇದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಭಾರತದ ಭಾಗವಾಯಿತು. ಗೋವಾದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
