ಮೈಸೂರು ದಸರಾ: ಅಂಬಾರಿಯನ್ನು ಆನೆಯ ಮೇಲೆಯೇ ಹೊರಿಸುವುದೇಕೆ? ಕುದುರೆ ಗಾಡಿ, ಎತ್ತಿನ ಬಂಡಿ ಯಾಕೆ ಬಳಸಲಿಲ್ಲ?

ಮೈಸೂರು ದಸರಾದಲ್ಲಿ 750 ಕೆಜಿ ತೂಕದ ಚಿನ್ನದ ಅಂಬಾರಿಯನ್ನು ಆನೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಆನೆಯೇ ಏಕೆ ಚಿನ್ನದ ಅಂಬಾರಿಯನ್ನು ಹೊರಬೇಕು? ಇದರ ಹಿಂದಿನ ಪೌರಾಣಿಕ, ಐತಿಹಾಸಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಅಚ್ಚರಿಯ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಿರಿ.

ಆನೆ ಮೇಲೆಯೇ ಅಂಬಾರಿ ಹೊರಿಸುವುದೇಕೆ?

ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತ ಮೈಸೂರು ದಸರಾದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯೇ ‘ಜಂಬೂ ಸವಾರಿ’. 750 ಕೆಜಿ ತೂಕದ ಚಿನ್ನದ ಅಂಬಾರಿಯಲ್ಲಿ ವಿರಾಜಮಾನಳಾದ ನಾಡದೇವತೆ ತಾಯಿ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿಯನ್ನು ಗಜಪಡೆ ಹೊತ್ತು ಸಾಗುವ ಆ ಭವ್ಯ ಕ್ಷಣವನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನ ಜಮಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಎಂದಾದರೂ ಯೋಚಿಸಿದ್ದೀರಾ? ಅಂಬಾರಿಯ ಮೆರವಣಿಗೆಗೆ ಕುದುರೆ ಗಾಡಿ ಅಥವಾ ಅಲಂಕೃತ ಎತ್ತಿನ ಬಂಡಿಯನ್ನು ಬಳಸದೆ, ಕೇವಲ ಆನೆಯ ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೆಯೇ ಏಕೆ ಹೊರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ? ಇದರ ಹಿಂದೆ ಅದ್ಭುತ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ.

1. ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಗಜಲಕ್ಷ್ಮಿ ಸಂಕಲ್ಪ:

ಸನಾತನ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಆನೆಯು ಕೇವಲ ಪ್ರಾಣಿಯಲ್ಲ, ಅದು ಮಂಗಳದಾಯಕ ಶಕ್ತಿಯಾದ ಶ್ರೀ ಗಣೇಶ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರನ ವಾಹನ ಐರಾವತದ ಸಂಕೇತ. ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ದುಷ್ಟ ಮಹಿಷಾಸುರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ಬಳಿಕ ದೇವತೆಗಳು ತಾಯಿ ದುರ್ಗೆಯನ್ನು ಆನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಗಜಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಗೌರವಿಸಿದರು. ರಾಜಧರ್ಮದಲ್ಲೂ ತಾಯಿಯ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕವನ್ನು 'ಗಜಲಕ್ಷ್ಮಿ' ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸುವುದು ಪರಮ ಮಂಗಳಕರ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ.

2. 750 ಕೆಜಿ ಬಂಗಾರದ ತೂಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕತೆ:

ಮೈಸೂರು ಅರಮನೆಯ ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಕಾರ, ಚಿನ್ನದ ಅಂಬಾರಿಯ ತೂಕವೇ ಬರೋಬ್ಬರಿ 750 ಕೆಜಿ. ಅದರೊಳಗೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸುವ ಉತ್ಸವ ಮೂರ್ತಿ, ಪೂಜಾ ಪರಿಕರಗಳು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿದರೆ ತೂಕ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಕುದುರೆ ಅಥವಾ ಎತ್ತುಗಳು ಭಾರವನ್ನು ಎಳೆಯಬಲ್ಲವೇ ಹೊರತು, ಇಷ್ಟು ಅಪಾರ ತೂಕವನ್ನು ತಮ್ಮ ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೆ ಲೀಲಾಜಾಲವಾಗಿ ಹೊತ್ತು ನಿಲ್ಲುವ ಶಕ್ತಿ ಕೇವಲ ಆನೆಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವಿದೆ.

3. ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಕ್ತರ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಎತ್ತರದ ವೈಭವ:

ದಸರಾ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ 8 ರಿಂದ 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಭಕ್ತರು ರಸ್ತೆಯ ಎರಡೂ ಬದಿ ನೆರೆದಿರುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಕುದುರೆ ಗಾಡಿ ಅಥವಾ ಎತ್ತಿನ ಬಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಂಬಾರಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದರೆ, ನೆಲಮಟ್ಟದಿಂದ ಕೇವಲ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ದೇವಿಯ ದರ್ಶನವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ, 10 ರಿಂದ 11 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಬೃಹತ್ ಆನೆಯ ಮೇಲೆ ಅಂಬಾರಿ ಇರಿಸಿದಾಗ, ನೂರಾರು ಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿ ನಿಂತ ಭಕ್ತರಿಗೂ ನಾಡದೇವತೆಯ ಸ್ಪಷ್ಟ ದರ್ಶನ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

4. ಗಜಗಮನದ ರಾಜ ಗಾಂಭೀರ್ಯ:

ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಒಡೆಯರ್ ಕಾಲದವರೆಗೆ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ‘ಚತುರಂಗ ಬಲ’ದಲ್ಲಿ ಆನೆಗೆ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸ್ಥಾನವಿತ್ತು. ಪಟಾಕಿ, ವಾದ್ಯ-ಮೇಳ, ಅಪಾರ ಜನಸಂದಣಿಯ ನಡುವೆಯೂ ವಿಚಲಿತವಾಗದೆ ಗಾಂಭೀರ್ಯದಿಂದ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುವ ಗುಣ ಆನೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯ. ಕುದುರೆಗಳು ಗದ್ದಲಕ್ಕೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬೆದರುತ್ತವೆ, ಎತ್ತಿನ ಬಂಡಿಗೆ ರಾಜವೈಭವ ತರುವ ಗಾಂಭೀರ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಆನೆಯ ‘ಗಜಗಮನ’ವೇ ಅಂಬಾರಿಯ ಮೆರವಣಿಗೆಗೆ ಇಂದಿಗೂ ಶಾಶ್ವತ ಶೋಭೆ.