ನಿಮ್ಮ ಬಳಿ ನಾಣ್ಯ ಇವೆಯಾ? 99% ಜನರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ ರೋಚಕ ಸತ್ಯ ಕೇಳಿ- ಏನಿದು ವಜ್ರ, ಏನಿದು ನಕ್ಷತ್ರ

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ನಾಣ್ಯಗಳ ಮೇಲಿರುವ ಚುಕ್ಕೆ, ನಕ್ಷತ್ರ ಮತ್ತು ವಜ್ರದಂತಹ ಗುರುತುಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ ಟಂಕಸಾಲೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿಗಳ ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದಾಗಿ ನಾಣ್ಯಗಳ ಬಳಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದ್ದು, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಿಲ್ಲರೆ ಕೊರತೆ ಉಂಟಾಗಿದೆ.

ದೆಹಲಿ: ಆಗರ್ಭ ಶ್ರೀಮಂತರಿರಲಿ, ಭಿಕ್ಷುಕರೇ ಇರಲಿ. ಎಲ್ಲರ ಬಳಿ ನಾಣ್ಯ ಅಂತೂ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ. ನಾಣ್ಯಗಳು ಈಗ ತನ್ನ ಮೌಲ್ಯ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅವುಗಳಂತೂ ಎಲ್ಲರ ಜೇಬಿನಲ್ಲಿ, ಪರ್ಸ್​ನಲ್ಲಿ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ರೂ 1, ರೂ 2, ರೂ 5, ರೂ 10 ಮತ್ತು ರೂ 20 ನಾಣ್ಯಗಳು ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಆದರೆ ಈ ನಾಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೋಚಕತೆ ಅಡಗಿದೆ ಎನ್ನೋದು ಮಾತ್ರ 99% ಜನರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ನಿಮ್ಮ ಬಳಿ ಇರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಕೂಲಂಕಷವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮಾಡಿದ್ರೆ ರೂಪಾಯಿ ಕೆಳಗೆ ಚಿಕ್ಕ ಚುಕ್ಕೆಗಳು, ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಅಥವಾ ವಜ್ರಗಳಂತಹ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಕೆಲವು ನಾಣ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಇವು ಯಾವುದೂ ಇರದೇ ಬರಿದಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇದರಲ್ಲಿಯೇ ರಹಸ್ಯ ಅಡಗಿದೆ ಎನ್ನೋದು ಗೊತ್ತಾ?

ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಮುಂಬೈ, ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ, ಹೈದರಾಬಾದ್ ಮತ್ತು ನೋಯ್ಡಾದಲ್ಲಿ ತಯಾರು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 'ಟಂಕಸಾಲೆ' (Mints) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಣ್ಯಗಳ ಮೇಲಿನ ಚುಕ್ಕೆಗಳು, ವಜ್ರಗಳು ಮತ್ತು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದ ಟಂಕಸಾಲೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳ ಫುಲ್​ ಡಿಟೇಲ್ಸ್​ ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಎಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದರೆ ಯಾವ ಗುರುತು?

ಹೈದರಾಬಾದ್ ಟಂಕಸಾಲೆ: 1803 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಹೈದರಾಬಾದ್ ಟಂಕಸಾಲೆಯಿಂದ ಬಂದ ನಾಣ್ಯಗಳು ನಕ್ಷತ್ರ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.

ಮುಂಬೈ ಟಂಕಸಾಲೆ: ಮುಂಬೈ ಟಂಕಸಾಲೆಯ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ವಜ್ರದ ಚಿಹ್ನೆಯಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು 1829 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ, 'B' (ಬಾಂಬೆ) ಅಥವಾ 'M' (1996 ರಿಂದ ಮುಂಬೈ) ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಪುರಾವೆ ಸೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.

ನೋಯ್ಡಾ ಟಂಕಸಾಲೆ: ನೋಯ್ಡಾದಲ್ಲಿರುವ ಹೊಸ ಟಂಕಸಾಲೆಯು ತನ್ನ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಚುಕ್ಕೆಯಿಂದ ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು 1988 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.

ಕೋಲ್ಕತಾ ಟಂಕಸಾಲೆ: ಇದು 1757 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಟಂಕಸಾಲೆ. ಇಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ನಾಣ್ಯಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತು ಇಲ್ಲ.

5 ರೂ. ನಾಣ್ಯದಂತಹ ಒಂದೇ ಮೌಲ್ಯದ ನಾಣ್ಯಗಳು ಗಾತ್ರ, ತೂಕ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಹೋಲುತ್ತವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಟಂಕಸಾಲೆಯ ಚಿಹ್ನೆಯಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ಸುಲಭವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸದ ಈ ಗುರುತು, ನಾಣ್ಯದ ಮೇಲೆ ಮುದ್ರೆ ಹಾಕಿದ ವರ್ಷದ ಕೆಳಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದು ಅದನ್ನು ಎಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಟಂಕಸಾಲೆಯ ಸಹಿಯಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂದಹಾಗೆ ಒಂದು ರೂಪಾಯಿ ನಾಣ್ಯ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಒಂದೂಕಾಲು ರೂಪಾಯಿ ಖರ್ಚು ತಗಲುತ್ತದೆಎನ್ನುವ ಮಾಹಿತಿ ಇದೆ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಸೈಜ್​ ಚಿಕ್ಕದಾಗುತ್ತಾ ಬಂದಿವೆ.

ನಾಣ್ಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಕುಸಿತ

ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿಗಳ ಏರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ, ನಾಣ್ಯಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ನಗದು ಬಳಕೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಹಿಂದೆ, ಜನರು ತಮ್ಮ ಪರ್ಸ್ ಅಥವಾ ಜೇಬಿನಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಚಿಲ್ಲರೆಯನ್ನು ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಇದು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಲ್ಲ. ಅಂಗಡಿಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ನಗದು ರಿಜಿಸ್ಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಮತ್ತೆ ಚಲಾವಣೆಯಾಗುವ ನಾಣ್ಯಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ನಾಣ್ಯ ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿನ ಈ ಕಡಿತವು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದ ಹುಂಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ನಾಣ್ಯಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಸಹ ಮೊದಲಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ನಾಣ್ಯಗಳ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು, ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಕಮಿಷನ್ ಮೇಲೆ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಖಾಸಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಪ್ರತಿ 100 ರೂ. ಮೌಲ್ಯದ ನಾಣ್ಯಗಳಿಗೆ 5 ರೂ. ಕಮಿಷನ್ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, 1000 ರೂ. ಮೌಲ್ಯದ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದರಿಂದ 50 ರೂ. ಕಮಿಷನ್ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.