Karnataka Districts

Indian Railways: ಕಡಿಮೆ ದರದಲ್ಲಿ ಎಸಿ ಕೋಚ್‌ಗಳು! ಗರೀಬ್ ರಥ್ ಇಷ್ಟೊಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಲು ಕಾರಣವೇನು? ರೈಲ್ವೆಯ ಮಾಸ್ಟರ್ ಪ್ಲಾನ್ ಇಲ್ಲಿದೆ!

Published : Sep 23, 2026, 10:43 PM IST

ಸಾರಾಂಶ

ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಜನರಿಗಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ದರದಲ್ಲಿ ಎಸಿ ಪ್ರಯಾಣ ಒದಗಿಸಲು 'ಗರೀಬ್ ರಥ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್' ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. 2006ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಈ ರೈಲು, ಯಾವುದೇ ಐಷಾರಾಮಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಲ್ಲದೆ ಕೇವಲ ಆರಾಮದಾಯಕ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಡಿಮೆ ಟಿಕೆಟ್ ದರ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಹಸಿರು-ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಕೋಚ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯನ್ನು ದೇಶದ ಜೀವನಾಡಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿದಿನ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರು ತಮ್ಮ ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ತಲುಪಲು ರೈಲುಗಳನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹವಾನಿಯಂತ್ರಿತ (AC) ರೈಲು ಪ್ರಯಾಣ ಎಂದರೆ ದುಬಾರಿ ಟಿಕೆಟ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೆಚ್ಚ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಆದಾಯದ ಜನರಿಗೂ ಎಸಿ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಿಗುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಸೇವೆಯೇ ‘ಗರೀಬ್ ರಥ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್’.

ಗರೀಬ್ ರಥ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಎಂದರೇನು?

ಗರೀಬ್ ರಥ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಎಂಬುದು ಯಾವುದೇ ಆಡಂಬರವಿಲ್ಲದ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಹವಾನಿಯಂತ್ರಿತ ಸೂಪರ್‌ಫಾಸ್ಟ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ರೈಲಾಗಿದೆ. ಯಾವುದೇ ಐಷಾರಾಮಿ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಲಂಕಾರಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಿಲ್ಲದೆ, ಕೇವಲ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಆರಾಮದಾಯಕ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವಂತೆ ಇದನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸೂಪರ್‌ಫಾಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೀಮಿಯಂ ರೈಲುಗಳಂತೆಯೇ ವೇಗ ಹಾಗೂ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಆರಂಭ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ!

ಈ ಸೇವೆಯನ್ನು 2006 ರಲ್ಲಿ ಆಗಿನ ರೈಲ್ವೆ ಸಚಿವ ಲಾಲು ಪ್ರಸಾದ್ ಯಾದವ್ ಅವರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ರೈಲುಗಳ ಸ್ಲೀಪರ್ ಕ್ಲಾಸ್ ಮತ್ತು ಎಸಿ 3-ಟೈರ್ ಪ್ರಯಾಣ ದರಗಳ ನಡುವೆ ಭಾರಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿತ್ತು. ಶಾಖ, ಧೂಳು ಮತ್ತು ದೀರ್ಘ ಪ್ರಯಾಣದ ಆಯಾಸದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಎಸಿ ಪ್ರಯಾಣ ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಟಿಕೆಟ್ ದರವು ಸವಾಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಅಂತರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಎಸಿ ಸೌಲಭ್ಯ ಸಿಗುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು.

ಹೆಸರಿನ ಆಶಯವೇನು?

‘ಗರೀಬ್’ ಎಂದರೆ ಬಡವರು ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆದಾಯದ ವರ್ಗ, ಹಾಗೂ ‘ರಥ’ ಎಂದರೆ ಗೌರವಾನ್ವಿತ, ರಾಜಮನೆತನದ ವೇಗದ ವಾಹನ. ಎಸಿ ಪ್ರಯಾಣವು ಕೇವಲ ಶ್ರೀಮಂತರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಲ್ಲ, ಅದು ಬಡವರು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೂ ತಲುಪಬೇಕು ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯೊಂದಿಗೆ "ಸಾಮಾನ್ಯರ ರಾಜಮನೆತನದ ಸವಾರಿ" ಎಂಬ ಸಂದೇಶ ನೀಡಲು ಇದಕ್ಕೆ **ಗರೀಬ್ ರಥ** ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು.

ಗರೀಬ್ ರಥದ ವಿಶೇಷ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು!

1. ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಯಾಣ ದರ; ಸಾಮಾನ್ಯ ರೈಲುಗಳ ಎಸಿ 3-ಟೈರ್ ದರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇದರ ಟಿಕೆಟ್ ದರ ಶೇಕಡಾ 30 ರಿಂದ 40 ರಷ್ಟು ಅಗ್ಗವಾಗಿದೆ.

2. ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ; ಕೋಚ್‌ನ ಬದಿಯಲ್ಲಿ 2 ಬರ್ತ್‌ಗಳ ಬದಲಿಗೆ 3 ಬರ್ತ್‌ಗಳನ್ನು (ಸೈಡ್ ಲೋವರ್, ಸೈಡ್ ಮಿಡಲ್, ಸೈಡ್ ಅಪ್ಪರ್) ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೋಚ್‌ನಲ್ಲಿ 72 ಆಸನಗಳ ಬದಲಿಗೆ 81 ರಿಂದ 102 ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಪ್ರಯಾಣಿಸಬಹುದು.

3. ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬೆಡ್‌ಶೀಟ್/ಕಂಬಳಿ ಶುಲ್ಕ; ಮೂಲ ಟಿಕೆಟ್ ದರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಇರಿಸಲು ಹಾಸಿಗೆ, ದಿಂಬು ಮತ್ತು ಕಂಬಳಿಯ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಟಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಬಯಸಿದರೆ ₹25 ರಿಂದ ₹30 ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಶುಲ್ಕ ನೀಡಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು.

4. ಪ್ಯಾಂಟ್ರಿ ಕಾರ್ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು; ರೈಲಿನ ನಿರ್ವಹಣಾ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ಅಂತರ್ನಿರ್ಮಿತ ಪ್ಯಾಂಟ್ರಿ ಕಾರ್ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಆನ್-ಬೋರ್ಡ್ ಅಡುಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು ಪೂರೈಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

5. ವಿಶಿಷ್ಟ ಬಣ್ಣ; ಈ ರೈಲಿನ ಕೋಚ್‌ಗಳು ಹಸಿರು ಮತ್ತು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ದೂರದಿಂದಲೇ ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.

ಮೊದಲ ಪ್ರಯಾಣ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಣೆ!

ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಮೊದಲ ಗರೀಬ್ ರಥ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 5, 2006 ರಂದು ಬಿಹಾರದ ಸಹರ್ಸಾ ಜಂಕ್ಷನ್ ಮತ್ತು ದೆಹಲಿಯ ಹಜರತ್ ನಿಜಾಮುದ್ದೀನ್ ನಡುವೆ ಓಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಯಾಣದಿಂದಲೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಭಾರಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು.