ಶೇ.90ರಷ್ಟು ಪಟಾಕಿ ತಯಾರಿಸುವ 'ಮಿನಿ ಜಪಾನ್': ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪುಟ್ಟ ಊರಲ್ಲಿ ಉದ್ಯಮದ ಕಿಡಿ ಹಚ್ಚಿದ ಇಬ್ಬರು ಸಾಧಕರು!

ದೇಶದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಡಿಸುವ ಈ ಪಟಾಕಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ತಯಾರಾಗುವುದು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಎಂಬುದು ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ? ಆ ಊರಿನ ಹೆಸರು ಶಿವಕಾಶಿ. ಭಾರತದ ಪಟಾಕಿ ರಾಜಧಾನಿ ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ಈ ಪಟ್ಟಣದ ಹೆಸರು ದೀಪಾವಳಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ. ಕೃಷಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಅನುಕೂಲವಿಲ್ಲದ ಒಣ ಭೂಮಿಯಾಗಿದ್ದ ಶಿವಕಾಶಿ ಇಂದು ಪಟಾಕಿ, ಬೆಂಕಿಪೊಟ್ಟಣ ಮತ್ತು ಮುದ್ರಣ ಉದ್ಯಮಗಳ ಮೂಲಕ ದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಅಷ್ಟಕ್ಕೂ ಶಿವಕಾಶಿ ಹೇಗೆ ಇಷ್ಟೊಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು? ಇಲ್ಲಿನ ಜನರ ಬದುಕನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿದ ಉದ್ಯಮದ ಹಿಂದಿನ ಕಥೆ ಏನು?

ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿದೆ ಭಾರತದ ಪಟಾಕಿ ರಾಜಧಾನಿ

ಶಿವಕಾಶಿ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ವಿರುದುನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಟ್ಟಣ. ಮಧುರೈ ಭಾಗದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು 'ಫೈರ್‌ವರ್ಕ್ಸ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ' ಅಥವಾ ಭಾರತದ ಪಟಾಕಿ ರಾಜಧಾನಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಟಾಕಿ ಉದ್ಯಮದ ಜೊತೆಗೆ ಬೆಂಕಿಪೊಟ್ಟಣ ಮತ್ತು ಮುದ್ರಣ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೂ ಶಿವಕಾಶಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಪಟಾಕಿಗಳ ಬಹುಪಾಲು ಶಿವಕಾಶಿ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಸ್ಫೋಟಕ ಸುರಕ್ಷತಾ ಸಂಸ್ಥೆ (PESO) ಕೂಡ ದೇಶದ ಪಟಾಕಿ ಬೇಡಿಕೆಯ ಸುಮಾರು ಶೇ.90ರಷ್ಟನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಶಿವಕಾಶಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದೆ.

ಕೃಷಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಲ್ಲದ ಭೂಮಿ ಉದ್ಯಮದ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಕಥೆ!

ಶಿವಕಾಶಿಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಸಂಗತಿ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಕಡಿಮೆ. ಬಿಸಿಲು ಮತ್ತು ಒಣಹವೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಕೃಷಿ ಎಲ್ಲ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಸುಲಭವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ನೀರಿನ ಕೊರತೆಯೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗದ ಸವಾಲಾಗಿತ್ತು. ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರಿಗೆ ಕೃಷಿಯ ಹೊರತಾಗಿ ಬೇರೆ ಉದ್ಯೋಗದ ಅವಕಾಶಗಳ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿಪೊಟ್ಟಣ ತಯಾರಿಕೆ ಶಿವಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.

ಇಲ್ಲಿನ ಒಣ ಹವಾಮಾನ ಬೆಂಕಿಪೊಟ್ಟಣ ಮತ್ತು ಪಟಾಕಿ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಬಳಸುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಒಣಗಿಸಲು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಕ್ರಮೇಣ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗತೊಡಗಿದವು.

ಇಬ್ಬರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಶುರುವಾಯಿತು ಶಿವಕಾಶಿಯ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ!

ಶಿವಕಾಶಿಯ ಉದ್ಯಮದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪಿ. ಅಯ್ಯ ನಡಾರ್ ಮತ್ತು ಎ. ಷಣ್ಮುಗ ನಡಾರ್ ಅವರ ಪಾತ್ರ ಬಹಳ ಮಹತ್ವದ್ದು. 1922ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಈ ಇಬ್ಬರು ಕೋಲ್ಕತ್ತಾಗೆ ತೆರಳಿ ಬೆಂಕಿಪೊಟ್ಟಣ ತಯಾರಿಸುವ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಕಲಿತರು. ಸುಮಾರು ಆರು ತಿಂಗಳ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದು ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಅವರು 1923ರಲ್ಲಿ ಶಿವಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿಪೊಟ್ಟಣ ಕಾರ್ಖಾನೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಇದು ಅಲ್ಲಿನ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ನಾಂದಿಯಾಯಿತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿಪೊಟ್ಟಣ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದ ಉದ್ಯಮ ನಂತರ ಪಟಾಕಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯತ್ತ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.

1930ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪಟಾಕಿ ತಯಾರಿಕೆ ಶಿವಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಬೆಳೆಯಿತು. 1935ರಲ್ಲಿ ಅಯ್ಯನ್ ನಡಾರ್ ಪಟಾಕಿ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಆರಂಭಿಸಿದರೆ, 1938ರಲ್ಲಿ ಎನ್.ಆರ್.ಕೆ. ರಾಜರತ್ನ ನಡಾರ್ ಕೂಡ ಪಟಾಕಿ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು ಎಂಬ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿವೆ. ಹೀಗೆ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಉದ್ಯಮ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು.

ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಶಿವಕಾಶಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಹೇಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು?

ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಗಳಿಂದ ಪಟಾಕಿ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಷ್ಟವಾಯಿತು. ಅದರಲ್ಲೂ ಚೀನಾದಿಂದ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಪಟಾಕಿಗಳ ಪೂರೈಕೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಯಿತು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಶಿವಕಾಶಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಪಟಾಕಿ ತಯಾರಿಕಾ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಇದು ದೊಡ್ಡ ಅವಕಾಶವಾಯಿತು. ಸ್ಥಳೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆ ಹೆಚ್ಚಾಗತೊಡಗಿತು. ಪಟಾಕಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಅವುಗಳ ಪ್ಯಾಕಿಂಗ್, ಲೇಬಲ್ ಮತ್ತು ಬಾಕ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಮುದ್ರಣ ಉದ್ಯಮವೂ ಬೆಳೆಯಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಶಿವಕಾಶಿ ಕೇವಲ ಪಟಾಕಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ, ಬೆಂಕಿಪೊಟ್ಟಣ, ರಾಸಾಯನಿಕ ಮತ್ತು ಮುದ್ರಣ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುವ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು.

ಶಿವಕಾಶಿಯನ್ನು 'ಮಿನಿ ಜಪಾನ್' ಎಂದು ಕರೆಯುವುದೇಕೆ?

ಶಿವಕಾಶಿಯನ್ನು 'ಕುಟ್ಟಿ ಜಪಾನ್' ಅಥವಾ 'ಮಿನಿ ಜಪಾನ್' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹೆಸರಿನ ಹಿಂದೆ ಅಲ್ಲಿನ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳೇ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ. ಒಂದೇ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪಟಾಕಿ, ಬೆಂಕಿಪೊಟ್ಟಣ, ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಮುದ್ರಣ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಉದ್ಯಮಗಳು ಬೆಳೆದಿವೆ. ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಗಳು, ಕುಟುಂಬ ಆಧಾರಿತ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಸೇರಿ ಇಲ್ಲಿನ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿವೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಶಿವಕಾಶಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೂ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿವೆ.

ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರ ಬದುಕಿಗೆ ಆಧಾರವಾದ ಉದ್ಯಮ

ಶಿವಕಾಶಿಯ ಪಟಾಕಿ ಉದ್ಯಮ ಕೇವಲ ಒಂದು ಉತ್ಪಾದನಾ ಕ್ಷೇತ್ರವಲ್ಲ. ಇದು ಸಾವಿರಾರು ಕುಟುಂಬಗಳ ಜೀವನೋಪಾಯದ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಪಟಾಕಿ ತಯಾರಿಕೆ, ಬೆಂಕಿಪೊಟ್ಟಣ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಮುದ್ರಣ, ಪ್ಯಾಕಿಂಗ್, ಕಚ್ಚಾವಸ್ತುಗಳ ಪೂರೈಕೆ, ಸಾಗಣೆ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟ ಹೀಗೆ ಹಲವು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದೀಪಾವಳಿ ಹಬ್ಬದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಟಾಕಿಗಳಿಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದರಿಂದ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಚುರುಕುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ದೇಶದ ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಶಿವಕಾಶಿಯಿಂದ ಪಟಾಕಿಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಾಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಈ ಪುಟ್ಟ ಪಟ್ಟಣದ ಉದ್ಯಮ ದೇಶದ ಹಬ್ಬದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲೂ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಪಟಾಕಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಮುದ್ರಣ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲೂ ಶಿವಕಾಶಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ!

ಶಿವಕಾಶಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವಾಗ ಅದರ ಮುದ್ರಣ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಮರೆಯುವಂತಿಲ್ಲ. ಪಟಾಕಿಗಳ ಪ್ಯಾಕೆಟ್‌ಗಳು, ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ಲೇಬಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್ ವಸ್ತುಗಳ ಅಗತ್ಯದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣ ಉದ್ಯಮವೂ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ಗಳು, ಡೈರಿಗಳು, ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಮುದ್ರಣ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲೂ ಶಿವಕಾಶಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಗುರುತನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಪಟಾಕಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿಪೊಟ್ಟಣಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಮುದ್ರಣ ಉದ್ಯಮವೂ ಈ ಪಟ್ಟಣದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

ಉದ್ಯಮದ ಜೊತೆ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಸವಾಲುಗಳೂ ಇವೆ

ಶಿವಕಾಶಿಯ ಪಟಾಕಿ ಉದ್ಯಮ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಇದರಲ್ಲಿ ಅಪಾಯಗಳೂ ಇವೆ. ಪಟಾಕಿ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಸ್ಫೋಟಕ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷತಾ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಲಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ. 2012ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5ರಂದು ಶಿವಕಾಶಿಯ ಒಂ ಶಕ್ತಿ ಪಟಾಕಿ ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಭೀಕರ ಸ್ಫೋಟದಲ್ಲಿ 40 ಮಂದಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು ಮತ್ತು 70ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಈ ಘಟನೆ ಪಟಾಕಿ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮಗಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನೆನಪಿಸಿತು. ಇದೀಗ ಸುರಕ್ಷಿತ ಉತ್ಪಾದನಾ ವಿಧಾನಗಳು, ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಯಾಂತ್ರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.