ಸಿಂಧೂ ನಾಗರಿಕತೆಗೂ ಹಳೆಯದಾ ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿ? ಕೊಂಕಣದ ಶಿಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಯಲಾಯ್ತು 12,000 ವರ್ಷಗಳ ಹಳೆಯ ರಹಸ್ಯ!

ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಕೊಂಕಣ ತೀರದಲ್ಲಿ, ಸಿಂಧೂ ನಾಗರಿಕತೆಗಿಂತಲೂ 7,000 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಶಿಲಾ ಕೆತ್ತನೆಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ. ಸುಮಾರು 12,000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಈ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು, ಬೇಟೆಗಾರ ಸಮಾಜದ ಜೀವನ, ಕಲೆ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ.

ಬೆಂಗಳೂರು (ಫೆ.27): ಭಾರತದ ಪ್ರಾಚೀನ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬಗೆಗಿನ ನಮ್ಮ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನೇ ಬದಲಿಸುವಂತಹ ಸಂಶೋಧನೆಯೊಂದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಕೊಂಕಣ ತೀರದಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದೆ. ರತ್ನಗಿರಿಯ ಕೆಂಪು ಮರಳುಗಲ್ಲಿನ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಂಧೂ ನಾಗರಿಕತೆ ಮತ್ತು ಈಜಿಪ್ಟ್ ನಾಗರಿಕತೆಗಿಂತಲೂ ಹಳೆಯದಾದ ಮಾನವ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಕುರುಹುಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ. ಸುಮಾರು 12,000 ವರ್ಷಗಳ ಹಳೆಯದಾದ ಈ ಶಿಲಾ ಕೆತ್ತನೆಗಳು ಭಾರತದ ಶಿಲಾಯುಗದ ಕಲೆಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧಕರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ಇತಿಹಾಸವನ್ನೇ ಸರಿಪಡಿಸುವ ಕಾಲಘಟ್ಟ

ರತ್ನಗಿರಿಯ ಈ ಶಿಲಾ ಕೆತ್ತನೆಗಳು ಮಧ್ಯಶಿಲಾಯುಗ (Mesolithic) ಮತ್ತು ನವಶಿಲಾಯುಗಕ್ಕೆ (Neolithic) ಸೇರಿವೆ. ಸಿಂಧೂ ನಾಗರಿಕತೆಯು ಕ್ರಿ.ಪೂ 3,300-1,300 ಕಾಲದ್ದಾಗಿದ್ದರೆ, ಕೊಂಕಣದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿರುವ ಈ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ 7,000 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯವು! ಶಿಲಾಯುಗ ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಇತಿಹಾಸದ ನಡುವಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೊಂಕಣದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಜೀವನ ಇತ್ತು ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಇವುಗಳೇ ಏಕೈಕ ಪುರಾವೆಯಾಗಿವೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಶಿಲಾ ಕೆತ್ತನೆಗಳ ವಿಶೇಷತೆಗಳು

ಬೃಹತ್ ಆನೆ: ಇಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ 128 ಕೆತ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ 13 x 18 ಮೀಟರ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಆನೆಯ ಚಿತ್ರ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾದುದು. ಈ ಆನೆಯ ಚಿತ್ರದ ಒಳಗೆ ಮತ್ತು ಹೊರಗೆ 82 ಸಣ್ಣ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದ್ದು, ಅಂದಿನ ಜನರ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಕಲಾ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಇದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಹುಲಿ ಮತ್ತು ಮಾನವ: ಬಾರ್ಸು ಎಂಬಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 60 ಕೆತ್ತನೆಗಳಿವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ 4 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬ ತನ್ನ ಎರಡೂ ಕೈಗಳಿಂದ ಎರಡು ಬೃಹತ್ ಹುಲಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವ ಚಿತ್ರ ಅದ್ಭುತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಹರಪ್ಪಾ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಮುದ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ.

2D ವಿನ್ಯಾಸ: ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು 2D ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಅಂದರೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ನಾಲ್ಕು ಕಾಲುಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಕೇವಲ ಎರಡು ಕಾಲುಗಳು ಮಾತ್ರ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಹುಲಿ, ನವಿಲು, ಕೋತಿ, ಶಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟಿಂಗ್‌ರೇ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಇದೇ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಾಚೀನ ಆಟದ ಮಣೆ: ಕರ್ನಾಟಕದ 'ಚೆನ್ನೆಮಣೆ' ಅಥವಾ ತಮಿಳುನಾಡಿನ 'ಪಲ್ಲಾಂಗುಳಿ' ಆಟವನ್ನು ಹೋಲುವ ಸಮಾಂತರ ಗುಂಡಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ. ಇದು ಅಂದಿನ ಜನರ ಮನರಂಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಈ ಪೆಟ್ರೋಗ್ಲಿಫ್‌ಗಳ ಮಹತ್ವವೇನು?

ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಲೆ: ವಿಶ್ವದ ಬಹುತೇಕ ಶಿಲಾ ಕಲೆಗಳು ಗುಹೆಗಳ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಕೊಂಕಣದ ಈ ಕಲೆಗಳು ಸಮತಟ್ಟಾದ ಕೆಂಪು ಮರಳುಗಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಲ್ಲೇ ಅಪರೂಪ.

ಪರಿಸರ ಇತಿಹಾಸ: ಈ ಕೆತ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಪ್ಪೋಪೊಟ್ಯಾಮಸ್ ಮತ್ತು ಖಡ್ಗಮೃಗಗಳ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ಇಂದು ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕೊಂಕಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ಹಾಗಾದರೆ 10 ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಇವು ಭಾರತದಲ್ಲಿದ್ದವೇ? ಅಥವಾ ಅಂದಿನ ಮಾನವರು ಆಫ್ರಿಕಾ ಖಂಡಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಿದ್ದರೇ? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಏಳುತ್ತದೆ.

ಬೇಟೆಗಾರ ಸಮಾಜ: ಈ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಲೋಹದ ಆಯುಧಗಳು ಅಥವಾ ಕೃಷಿಯ ಯಾವುದೇ ಕುರುಹುಗಳಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಬೇಟೆಯಾಡುವ ಸಮಾಜವನ್ನು ಇವು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ.

ಆಚರಣೆಗಳು: ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲಾದ ಪಾದದ ಗುರುತುಗಳು ಪೂರ್ವಜರ ಆರಾಧನೆಯ ಭಾಗವೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಾಣಿಬಲಿ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.

ನಿರ್ಮಾಣ ವಿಧಾನ

ಕೆಂಪು ಮರಳುಗಲ್ಲಿನ ಮೇಲಿನ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಪದರವನ್ನು ತೆಗೆದು, ಒಳಗಿನ ಮೃದುವಾದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವು ಸುಮಾರು 5 ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಆಳವಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಲು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಕಲ್ಲಿನ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನೇ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.

ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಗೋವಾದ ಕೊಂಕಣ ತೀರದುದ್ದಕ್ಕೂ ಸುಮಾರು 900 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದವರೆಗೆ ಈ ಕೆತ್ತನೆಗಳು ಹರಡಿಕೊಂಡಿವೆ. 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧಕರು ಇವುಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡುವವರೆಗೆ ಸ್ಥಳೀಯರು ಇವುಗಳನ್ನು ಪವಿತ್ರವೆಂದು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇವುಗಳನ್ನು ಯುನೆಸ್ಕೋ (UNESCO) ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಸಂಭಾವ್ಯ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಇವುಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಸ್ಮಾರಕಗಳೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದೆ.