ಸಾಲ ಕಟ್ಟಲಾಗದಿದ್ದರೆ ಫೋನ್ ಲಾಕ್ ಆಗುತ್ತಾ? ಆರ್‌ಬಿಐನ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಮಗಳ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲಿದೆ

ಆರ್‌ಬಿಐ ಹೊರಡಿಸಿರುವ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಸಾಲದ ಕಂತು ಬಾಕಿ ಉಳಿದರೆ ಸಾಲದಾತರು ನಿಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ನಿಯಮಬಾಹಿರವಾಗಿ ಲಾಕ್ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ. ಈ ನಿಯಮಗಳು ಗ್ರಾಹಕರ ಗೌಪ್ಯತೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸಾಲ ವಸೂಲಾತಿಗೆ ಹಂತ-ಹಂತದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತವೆ, ಜೊತೆಗೆ ವಿಳಂಬಕ್ಕೆ ದಂಡವನ್ನೂ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿವೆ.

ಆರ್‌ಬಿಐ (RBI) ಹೊರಡಿಸಿರುವ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಸೂತ್ರಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ನೀವು ಪಡೆದ ಯಾವುದೇ ಸಾಲದ ಕಂತು (EMI) ಬಾಕಿ ಉಳಿದರೂ ಸಹ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಸಾಲದಾತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನಿಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್, ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಅಥವಾ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ನಿಯಮಬಾಹಿರವಾಗಿ ಲಾಕ್ ಮಾಡಲು ಅಥವಾ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಇನ್ಮುಂದೆ ಅವಕಾಶವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಾಲ ಮರುಪಾವತಿ ಮತ್ತು ಸಾಧನಗಳ ಲಾಕಿಂಗ್ ಕುರಿತು ಗ್ರಾಹಕರ ಗೌಪ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ.

ಸಾಲದಾತರ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಸೀಮಿತ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು

ಮನೆ, ಕಾರು ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಾಲ (Personal Loan) ಪಡೆದು ಮರುಪಾವತಿ ಮಾಡದಿದ್ದಾಗ ಸಾಲದಾತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನಿಮ್ಮ ಫೋನ್ ಅಥವಾ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಅನ್ನು ಲಾಕ್ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕೇವಲ ಅದೇ ಸಾಲದ ಹಣದಿಂದ ಖರೀದಿಸಿದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಾಧನಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಲಾಕಿಂಗ್ ನಿಯಮಗಳು ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತವೆ.

ಅಲ್ಲದೆ, ಸಾಲ ಪಡೆದು ಖರೀದಿಸಿದ ಸಾಧನದ ಮೇಲೆಯೂ ಸಾಲದಾತರು ತಕ್ಷಣವೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರ್ಬಂಧ ವಿಧಿಸಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಆರ್‌ಬಿಐ ಹಂತ-ಹಂತದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ:

ನಿಮ್ಮ EMI 30 ದಿನಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಗೆ ಬಾಕಿ ಇದ್ದರೆ, ಸಾಲದಾತರು ಸಾಧನಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಧಕ್ಕೆ ತರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅವರು ಕೇವಲ ಲಿಖಿತ ರೂಪದ ಔಪಚಾರಿಕ ಸೂಚನೆ (Formal Notice) ನೀಡಬಹುದು. ಸಾಲ ಪಾವತಿ 30 ರಿಂದ 60 ದಿನಗಳವರೆಗೆ ವಿಳಂಬವಾದರೆ, ಸಾಧನದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಭಾಗಶಃ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಸಾಲವು 60 ದಿನಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಬಾಕಿ ಉಳಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಸಾಲ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಬಹುದು.

ಸಾಲದಾತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಇರಬೇಕಾದ ನಿಷೇಧಗಳು

ಸಾಧನವನ್ನು ಲಾಕ್ ಮಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಗ್ರಾಹಕರ ಮೂಲಭೂತ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಅಡಚಣೆ ಉಂಟಾಗದಂತೆ ಆರ್‌ಬಿಐ ಸ್ಪಷ್ಟ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ.

ಸಾಲದಾತರು ಫೋನ್‌ನ ಒಳಬರುವ ಮತ್ತು ಹೊರಹೋಗುವ ಕರೆಗಳು, SMS, ತುರ್ತು SOS ಸೇವೆಗಳು ಹಾಗೂ ಉದ್ಯೋಗ ಸಂಬಂಧಿತ ಅಗತ್ಯ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವಂತಿಲ್ಲ.

ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಥವಾ ಸಾಲದಾತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಗ್ರಾಹಕರ ಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಂಪರ್ಕ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು , ಫೋಟೋಗಳು, ಕರೆ ದಾಖಲೆಗಳು , ಸ್ಥಳದ ಮಾಹಿತಿ ಅಥವಾ ಖಾಸಗಿ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧವಿದೆ.

ಸಾಧನವನ್ನು ಲಾಕ್ ಮಾಡಲು ಮೂಲ ಉಪಕರಣ ತಯಾರಕರು (OEM) ಅಥವಾ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ (OS) ಪೂರೈಕೆದಾರರಿಂದ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಬೇಕು.

ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸದ ಯಾವುದೇ ವಸೂಲಾತಿ ಏಜೆಂಟ್‌ಗಳು ಸಾಲಗಾರರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸಲು ಅಥವಾ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶವಿರುವುದಿಲ್ಲ.

ವಿಳಂಬವಾದರೆ ದಂಡ ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರದ ಹಕ್ಕು

ಗ್ರಾಹಕರು ತಮ್ಮ ಬಾಕಿ EMI ಪಾವತಿಸಿದ ತಕ್ಷಣ, ಸಾಲದಾತ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಒಂದು ಗಂಟೆಯ ಒಳಗಾಗಿ ಸಾಧನದ ಲಾಕ್ ತೆರೆಯಬೇಕು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಪಾವತಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರವೂ ಸಾಧನವನ್ನು ಅನ್‌ಲಾಕ್ ಮಾಡಲು ವಿಳಂಬವಾದರೆ, ಸಾಲದಾತರು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಗಂಟೆಗೆ ₹250 ರಂತೆ (ಒಟ್ಟು ಸಾಲದ ಮೊತ್ತದ ಮಿತಿಯವರೆಗೆ) ಪರಿಹಾರವನ್ನು ನೀಡುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ.

ಗ್ರಾಹಕರು ವಹಿಸಬೇಕಾದ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಗಳು

ಒಪ್ಪಂದದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಓದಿ: ಯಾವುದೇ ಸಾಧನವನ್ನು EMI ಮೂಲಕ ಖರೀದಿಸುವ ಮುನ್ನ ಸಾಲ ಒಪ್ಪಂದದ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಓದಬೇಕು. ರಿಮೋಟ್ ಆಕ್ಸೆಸ್ ಅಥವಾ ಸಾಧನ ಲಾಕಿಂಗ್ ಕುರಿತು ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಮೂದಿಸದಿದ್ದರೆ ಸಾಲದಾತರು ನಿರ್ಬಂಧ ವಿಧಿಸಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ.

ಆರ್‌ಬಿಐ ನೋಂದಾಯಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ಸಾಲ ಪಡೆಯಿರಿ: ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸುರಕ್ಷತೆಯು ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಆರ್‌ಬಿಐ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೋಂದಾಯಿತ NBFC ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ಸಾಲ ಪಡೆಯುವುದು ಸೂಕ್ತ.

ಸ್ವಯಂ-ಡೆಬಿಟ್ ಸೌಲಭ್ಯ ಬಳಸಿ: ಪಾವತಿ ವಿಳಂಬವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಆಟೋ-ಡೆಬಿಟ್ ಹೊಂದಿಸುವುದು ಉತ್ತಮ. ಸಾಲ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮರುಪಾವತಿಯಾದ ನಂತರ ಎಲ್ಲಾ ರಸೀದಿಗಳನ್ನು ಭದ್ರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಸಾಧನದಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಲಾದ ಯಾವುದೇ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ ಅಥವಾ ರಿಮೋಟ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಆರ್‌ಬಿಐನ ಈ ನೂತನ ಚೌಕಟ್ಟು ಸಾಲ ವಸೂಲಾತಿಯ ನೆಪದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಗ್ರಾಹಕರ ಗೌಪ್ಯತೆ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗೆ ತಡೆ ನೀಡಲಿದ್ದು, ಸಾಲದಾತರ ಬಾಕಿ ವಸೂಲಾತಿ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಸಾಲಗಾರರ ನ್ಯಾಯಯುತ ಗೌರವದ ನಡುವೆ ಸೂಕ್ತ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ.