ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಲಾಕರ್‌ನಲ್ಲೂ ನಿಮ್ಮ ಚಿನ್ನ ಸೇಫ್ ಇಲ್ಲವೇ? ₹47 ಲಕ್ಷ ಆಭರಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಮಹಿಳೆ!

Bank locker safety: ಬ್ಯಾಂಕ್ ಲಾಕರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಚಿನ್ನ ಸುರಕ್ಷಿತ ಎಂದುಕೊಂಡಿದ್ದೀರಾ? ಹಾಗಾದರೆ ಈ ಸುದ್ದಿ ಓದಲೇಬೇಕು! ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ತಿಳಿಸದೆಯೇ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಲಾಕರ್ ರದ್ದುಪಡಿಸಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿದ್ದ ₹47 ಲಕ್ಷ ಮೌಲ್ಯದ ಚಿನ್ನಾಭರಣ ನಾಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳಿಸುವ ಘಟನೆಯ ಪೂರ್ಣ ವಿವರ ಇಲ್ಲಿದೆ.

ಬ್ಯಾಂಕ್ ಲಾಕರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಚಿನ್ನಾಭರಣ ಹಾಗೂ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ದಾಖಲೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಂಬುವ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಆಘಾತ ತರುವಂತಹ ಘಟನೆಯೊಂದು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬರು ತಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಲಾಕರ್ ತೆರೆಯಲು ಹೋದಾಗ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯು ತನಗೆ ತಿಳಿಸದೆಯೇ ಲಾಕರ್ ಅನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿರುವುದು ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿಟ್ಟಿದ್ದ ಸುಮಾರು ₹47 ಲಕ್ಷ ಮೌಲ್ಯದ ಚಿನ್ನಾಭರಣಗಳು ನಾಪತ್ತೆಯಾಗಿರುವುದು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿದೆ.

ನ್ಯಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಸಂತ್ರಸ್ತ ಮಹಿಳೆ ದೆಹಲಿ ರಾಜ್ಯ ಗ್ರಾಹಕರ ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳ ಪರಿಹಾರ ಆಯೋಗದ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿದ್ದು, ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಿಂದ ಪರಿಹಾರ ಕೋರಿದ್ದಾರೆ.

ಘಟನೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಏನು?

ದೆಹಲಿ ನಿವಾಸಿ ಮಾರ್ವಾ ಎಂಬುವರು 1998 ರಿಂದ ತಮ್ಮ ಮಾವನವರೊಂದಿಗೆ ‘ಯೂನಿಯನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ’ದಲ್ಲಿ ಜಂಟಿ ಲಾಕರ್ ಖಾತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅವರ ಮಾವ 2005 ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಬಾರಿಗೆ ಲಾಕರ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದರು. ನಂತರ 2010 ರಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿಧನರಾದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಬ್ಯಾಂಕ್ 2013 ರವರೆಗೂ ಲಾಕರ್‌ನ ವಾರ್ಷಿಕ ಬಾಡಿಗೆ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಖಾತೆಯಿಂದ ಕಡಿತಗೊಳಿಸುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು.

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1, 2018 ರಂದು ಮಾರ್ವಾ ಅವರು ಲಾಕರ್ ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಬಳಸಲು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗೆ ಹೋದಾಗ, "ಈ ಲಾಕರ್ ಅನ್ನು ಜನವರಿ 22, 2015 ರಂದೇ ರದ್ದುಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ಲಾಕರ್ ರದ್ದುಪಡಿಸುವ ಮುನ್ನ ಬ್ಯಾಂಕ್ ತಮಗೆ ಯಾವುದೇ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ನೀಡಿರಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಲಾಕರ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಸುಮಾರು ₹47 ಲಕ್ಷ ಮೌಲ್ಯದ ಚಿನ್ನಾಭರಣಗಳು ನಾಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ ಎಂದು ಮಹಿಳೆ ಆರೋಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಗ್ರಾಹಕರ ಆಯೋಗದ ಮೊರೆ ಹೋದ ಮಹಿಳೆ

ಲಾಕರ್ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರವೂ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಬಾಡಿಗೆ ಹಣವನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿದೆ, ಆದರೆ ಲಾಕರ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿ ಮಾರ್ವಾ ಅವರು ದೆಹಲಿ ಗ್ರಾಹಕರ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ದೂರು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಕಳೆದುಹೋದ ₹47 ಲಕ್ಷ ಮೌಲ್ಯದ ಆಭರಣಗಳಿಗೆ ಶೇ. 18ರ ಬಡ್ಡಿದರದೊಂದಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಯಾತನೆ ಹಾಗೂ ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟದ ವೆಚ್ಚವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ₹1.5 ಲಕ್ಷ ನೀಡುವಂತೆ ಅವರು ಮನವಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.

ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ವಾದವೇನು?

ಗ್ರಾಹಕರ ಆಯೋಗದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ನಿಲುವು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡ ಯೂನಿಯನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ, ಮಹಿಳೆಯ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದೆ. ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಲಾಕರ್ ಅನ್ನು 2005ರ ಮೇ 21 ರಂದೇ ರದ್ದುಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಲಾಕರ್ ರದ್ದಾದ ನಂತರವೂ ಗ್ರಾಹಕರ ಖಾತೆಯಿಂದ ಬಾಡಿಗೆ ಶುಲ್ಕ ಕಡಿತಗೊಂಡಿರುವುದು "ನೈಜ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಮಾದ" (bonafide mistake) ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಆ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಮರುಪಾವತಿಸಲು ಸಿದ್ಧವಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಇನ್ನು ನಾಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ ಎನ್ನಲಾದ ಚಿನ್ನಾಭರಣಗಳ ಕುರಿತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಲಾಕರ್ ಅನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸುವಾಗ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಖಾಲಿ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡೇ ಬ್ಯಾಂಕ್ ತನ್ನ ವಶಕ್ಕೆ ಪಡೆಯುವುದರಿಂದ, ವಸ್ತುಗಳು ಕಳುವಾಗಿರುವ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇ ಉದ್ಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದೆ.

ನಿಯಮಗಳು ಏನು ಹೇಳುತ್ತವೆ? (ಆರ್‌ಬಿಐ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿ)

ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ವಕೀಲರಾದ ಅಮಿತರಾಜ್ ಕೌಶಲ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ತಿಳಿಸದೆ ಏಕಾಏಕಿ ಲಾಕರ್ ರದ್ದುಪಡಿಸಲು ಅಥವಾ ಮುಚ್ಚಲು ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (ಆರ್‌ಬಿಐ) ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ.

ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಕಡ್ಡಾಯ: ಲಾಕರ್ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವ ಮೊದಲು ಅಥವಾ ಲಾಕರ್ ತೆರೆಯುವ ಮೊದಲು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಲಿಖಿತ ನೋಟಿಸ್ ನೀಡಬೇಕು.

ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ: ಲಾಕರ್ ರದ್ದತಿ ಎಂಬುದು ಗ್ರಾಹಕರ ಲಿಖಿತ ಕೋರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕೀಲಿಯನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುವ ಮೂಲಕವೇ ನಡೆಯಬೇಕು.

ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು: ಬಾಡಿಗೆ ಪಾವತಿಸದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬಳಸದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಲಿಖಿತ ನೋಟಿಸ್ ನೀಡಿ, ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಾಕ್ಷಿಗಳ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲೇ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸಬೇಕು.

ಗ್ರಾಹಕರು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸದಿದ್ದರೂ, ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಗೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಲಾಕರ್ ರದ್ದುಪಡಿಸುವುದು ‘ಸೇವಾ ನ್ಯೂನತೆ’ (Deficiency in Service) ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ಈ ಪ್ರಕರಣವು ದೆಹಲಿ ರಾಜ್ಯ ಗ್ರಾಹಕರ ಆಯೋಗದ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿದೆ.