ನಾವು ಪ್ರತಿದಿನ ಬಳಸುವ ₹10 ನೋಟಿನ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಎಂದಾದರೂ ಗಮನಿಸಿದ್ದೀರಾ? ಆನೆ, ಜಿಂಕೆ ಮತ್ತು ಖಡ್ಗಮೃಗದ ಚಿತ್ರಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಯಾಕಿವೆ? ಇದರ ಹಿಂದಿನ ಕಾರಣವೇನು? ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನೇ ಏಕೆ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ?
ನಾವು ನಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಖರ್ಚುಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಹಣವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ, ನಿಮ್ಮ ಬಳಿ ಇರುವ ಕರೆನ್ಸಿ ನೋಟಿನ ಮೇಲೆ ಏನಿದೆ ಎಂದು ಎಂದಾದರೂ ನೋಡಿದ್ದೀರಾ? ಅದರಲ್ಲೂ ಹಳೆಯ ₹10 ನೋಟಿನ ಹಿಂದೆ ಆನೆ, ಜಿಂಕೆ ಮತ್ತು ಖಡ್ಗಮೃಗದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ್ದೀರಾ? ಈ ಮೂರು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನೇ ಏಕೆ ಹಾಕಿದ್ದಾರೆ ಗೊತ್ತಾ?
25
₹10 ನೋಟಿನ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ವಿಶೇಷತೆ ಏನು?
ಹಳೆಯ ₹10 ನೋಟಿನ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಭಾರತದ ಶ್ರೀಮಂತ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಪತ್ತಿನ ಸಂಕೇತವಾಗಿವೆ. ಈ ಮೂರು ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಅರ್ಥವಿದೆ. ಖಡ್ಗಮೃಗವು ಅಸ್ಸಾಂನ ಕಾಜಿರಂಗ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಆನೆಯು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಾರಂಪರಿಕ ಪ್ರಾಣಿ (National Heritage Animal) ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಜಿಂಕೆಯು ಭಾರತದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ. ಈ ಮೂರು ಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ, ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ₹10 ನೋಟಿನ ಮೇಲೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.
35
ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನೋಟಿನ ಮೇಲೂ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಚಿತ್ರವಿದೆ
ಕೇವಲ ₹10 ನೋಟು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನೋಟಿನ ಮೇಲೂ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಚಿತ್ರವಿರುತ್ತದೆ. ಇವು ಕೇವಲ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಚಿತ್ರವೂ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ₹20 ನೋಟಿನ ಮೇಲೆ ಪಾರಂಪರಿಕ ಕಟ್ಟಡ, ₹50 ನೋಟಿನ ಮೇಲೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳ, ₹100 ನೋಟಿನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಿರ್ಮಾಣ, ಹಾಗೂ ₹200, ₹500 ನೋಟುಗಳ ಮೇಲೆ ಭಾರತೀಯ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಇದೇ ರೀತಿ, ಹಳೆಯ ₹10 ನೋಟಿನ ಮೇಲೆ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿ ಭಾರತದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಸಾರಲಾಗಿದೆ.
2018ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಹೊಸ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ (ಹೊಸ ಸರಣಿ) ₹10 ನೋಟಿನ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೋನಾರ್ಕ್ ಸೂರ್ಯ ದೇವಾಲಯದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಹೊಸ ನೋಟುಗಳಲ್ಲಿ ಆನೆ, ಜಿಂಕೆ ಮತ್ತು ಖಡ್ಗಮೃಗದ ಚಿತ್ರಗಳು ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೂ, ಹಳೆಯ ₹10 ನೋಟುಗಳು ಇನ್ನೂ ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿವೆ, ಹಾಗಾಗಿ ನಾವು ಇವುಗಳನ್ನು ನೋಡುವ ಅವಕಾಶವಿದೆ.
55
ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ವಿಷಯ
ಹಳೆಯ ₹10 ನೋಟಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಆಯ್ಕೆ ಆಕಸ್ಮಿಕವಲ್ಲ. ಅವು ಭಾರತದ ಅರಣ್ಯ, ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಸಂಕೇತಗಳಾಗಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ₹10 ನೋಟಿನ ಮೇಲಿನ ಆನೆ, ಜಿಂಕೆ ಮತ್ತು ಖಡ್ಗಮೃಗ ಕೇವಲ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲ, ಅವು ಭಾರತದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದ ಪ್ರತೀಕಗಳು.