ಗ್ರಾಹಕನಿಗೆ ಫ್ರಾಡ್‌ ಪಟ್ಟ ಕಟ್ಟಿ ಆರ್ಡರ್ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದ್ದ ಫಸ್ಟ್‌ಕ್ರೈಗೆ ಭಾರಿ ಭಾರೀ ದಂಡ ವಿಧಿಸಿದ ಗ್ರಾಹಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯ!

ಆನ್‌ಲೈನ್ ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆ ಫಸ್ಟ್‌ಕ್ರೈ, ಗ್ರಾಹಕರೊಬ್ಬರ ಆರ್ಡರ್ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿ, ಅವರನ್ನು 'ವಂಚಕ ಯೂಸರ್' ಎಂದು ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿತ್ತು. ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕ್ರಮವನ್ನು 'ಅನ್ಯಾಯದ ವ್ಯಾಪಾರ ಪದ್ಧತಿ' ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ.

ಬೆಂಗಳೂರು/ನವದೆಹಲಿ (ಜೂ.5): ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಪ್ರಮುಖ ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ‘ಫಸ್ಟ್‌ಕ್ರೈ’ (FirstCry) ಗೆ ಜಿಲ್ಲಾ ಗ್ರಾಹಕರ ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳ ಪರಿಹಾರ ಆಯೋಗವು (District Consumer Disputes Redressal Commission) ಭಾರಿ ದಂಡ ವಿಧಿಸಿದೆ. ಸೂಕ್ತ ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ಗ್ರಾಹಕರೊಬ್ಬರ ಆರ್ಡರ್ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿ, ಹಣವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಆತನನ್ನು ‘ವಂಚಕ ಯೂಸರ್‌’ (Fraud User) ಎಂದು ಹಣೆಪಟ್ಟಿ ಕಟ್ಟಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಗ್ರಾಹಕನಿಗೆ ₹50,000 ರೂಪಾಯಿ ಪರಿಹಾರ ಹಾಗೂ ಶೇ. 9 ರಷ್ಟು ಬಡ್ಡಿಯೊಂದಿಗೆ ಆರ್ಡರ್ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಮರುಪಾವತಿಸುವಂತೆ ಗ್ರಾಹಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಕಡಕ್ ಆದೇಶ ನೀಡಿದೆ.

ಫಸ್ಟ್‌ಕ್ರೈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಇಂತಹ ನಡವಳಿಕೆಯು ‘ಸೇವೆಯಲ್ಲಿನ ನ್ಯೂನತೆ’ (Deficiency in Service) ಮತ್ತು ‘ಅನ್ಯಾಯದ ವ್ಯಾಪಾರ ಪದ್ಧತಿ’ (Unfair Trade Practice) ಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಆಯೋಗವು ತೀವ್ರವಾಗಿ ತರಾಟೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದೆ.

ಏನಿದು ಪ್ರಕರಣ? ಗ್ರಾಹಕನ ದೂರು ಏನಿತ್ತು?

ದೂರುದಾರರಾದ ಶೇಕ್ ಅಲ್ತಾಫ್ ಎಂಬುವವರು 2024 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1 ರಂದು ಫಸ್ಟ್‌ಕ್ರೈ ಆ್ಯಪ್ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಮಗುವಿಗೆ ಟ್ರೈಸಿಕಲ್ (ಮೂರು ಚಕ್ರದ ಸೈಕಲ್) ಒಂದನ್ನು ಆರ್ಡರ್ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ₹2,130.06 ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಫೋನ್‌ಪೇ (PhonePe) ಮೂಲಕ ಪಾವತಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಯಾವುದೇ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಅಥವಾ ಕಾರಣ ನೀಡದೆ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಮರುದಿನವೇ (ಡಿಸೆಂಬರ್ 2) ಅವರ ಆರ್ಡರ್ ಅನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತಲ್ಲದೆ, ಹಣವನ್ನೂ ಮರುಪಾವತಿಸಲಿಲ್ಲ.

ಇದರಿಂದ ಬೇಸತ್ತ ಅಲ್ತಾಫ್ ಅವರು ಫಸ್ಟ್‌ಕ್ರೈ ಗ್ರಾಹಕ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು (Customer Care) ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದಾಗ ಶಾಕ್ ಕಾದಿತ್ತು. "ನೀವು 2023 ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ್ದ ಹಳೆಯ ಆರ್ಡರ್ ಒಂದರ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ವಂಚನೆ ಮಾಡಿದ್ದೀರಿ. ಕೆಟ್ಟ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ವಾಪಸ್ ಕಳುಹಿಸಿ (Return) ಹಣ ಪಡೆದುಕೊಂಡು, ಅಸಲಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ನೀವೇ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದೀರಿ. ಹಾಗಾಗಿ ಆ ನಷ್ಟದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಈ ಹೊಸ ಆರ್ಡರ್‌ನಿಂದ ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಗ್ರಾಹಕ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಉದ್ಧಟತನದ ಉತ್ತರ ನೀಡಿದ್ದರು.

ಗ್ರಾಹಕನ ಪ್ರತಿರೋಧ

ಫಸ್ಟ್‌ಕ್ರೈ ಆರೋಪವನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದ ಅಲ್ತಾಫ್, "2023 ರ ರಿಟರ್ನ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಫಸ್ಟ್‌ಕ್ರೈ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ ಪ್ರಕಾರವೇ ನಡೆದಿದೆ. ಅವರದೇ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಬಂದು ಪಿಕಪ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಬಳಿಕ, ವೇರ್‌ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಗುಣಮಟ್ಟದ ತಪಾಸಣೆ (Quality Verification) ಮುಗಿದ ನಂತರವೇ ರಿಟರ್ನ್ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಆ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಲೋಪವಿದ್ದರೂ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಇಷ್ಟು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನನಗೆ ಯಾವುದೇ ಇಮೇಲ್, ಕರೆ ಅಥವಾ ಲಿಖಿತ ನೋಟಿಸ್ ನೀಡಿರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮುಂದೆ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದರು.

‘ಫ್ರಾಡ್ ಯೂಸರ್’ ಟ್ಯಾಗ್‌ನ ಆಂತರಿಕ ಸಂಚು ಬಯಲು

ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದ ಗ್ರಾಹಕ ಆಯೋಗವು ಫಸ್ಟ್‌ಕ್ರೈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಂತರಿಕ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ ಸತ್ಯ ಹೊರಬಿದ್ದಿದೆ. ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸದೆ ಅಥವಾ ಗ್ರಾಹಕನಿಗೆ ತನ್ನ ವಾದ ಮಂಡಿಸಲು ಕನಿಷ್ಠ ಅವಕಾಶವನ್ನೂ ನೀಡದೆ, ಫಸ್ಟ್‌ಕ್ರೈ ತನ್ನ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಲ್ತಾಫ್ ಅವರ ಆರ್ಡರ್ ಅನ್ನು "Fraud User Order Cancel" (ವಂಚಕ ಯೂಸರ್‌ ಆರ್ಡರ್ ರದ್ದತಿ) ಎಂದು ಮಾರ್ಕ್ ಮಾಡಿರುವುದು ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ. ಯಾವುದೇ ಸಾಕ್ಷ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಗ್ರಾಹಕನ ಘನತೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತಂದಿರುವುದನ್ನು ಆಯೋಗ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ.

ಫಸ್ಟ್‌ಕ್ರೈ ದ್ವಂದ್ವ ನಿಲುವಿಗೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ತರಾಟೆ

ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಫಸ್ಟ್‌ಕ್ರೈ ಮಂಡಿಸಿದ ವಾದಗಳು ಪರಸ್ಪರ ದ್ವಂದ್ವ ಹಾಗೂ ವಿರೋಧಾಭಾಸಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದವು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಾಹಕ ಸಹಾಯವಾಣಿ (NCH) ಮುಂದೆ ಫಸ್ಟ್‌ಕ್ರೈ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು, 2023 ರ ವ್ಯವಹಾರದ ರಿಟರ್ನ್ ಮತ್ತು ರೀಫಂಡ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿವೆ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಗ್ರಾಹಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮುಂದೆ ಬರುವಾಗ ಅದೇ ಹಳೆಯ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ನೆಪವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಹೊಸ ಆರ್ಡರ್‌ನ ಹಣವನ್ನು ತಡೆ ಹಿಡಿದಿರುವುದನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸಿದ್ದರು.

"ಒಮ್ಮೆ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸಿ ರಿಟರ್ನ್ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಹಣ ಮರುಪಾವತಿ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ, ಮುಂದಿನ ಯಾವುದೋ ಹೊಸ ವ್ಯವಹಾರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಳೇ ಉತ್ಪನ್ನ ತಪ್ಪು ಎಂದು ಹೇಳಿ ಹಣ ಮುನ್ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಮತ್ತು ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ ನಡವಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಗ್ರಾಹಕನ ಘನತೆ ಮತ್ತು ಗೌರವಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆ ತಂದಿದ್ದು, ಮಾನಸಿಕ ಕಿರಿಕಿರಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಆಯೋಗವು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.

ರಾಜಿ ಸಂಧಾನಕ್ಕೆ ಯತ್ನಿಸಿದ್ದ ಕಂಪನಿ!

ಗ್ರಾಹಕರು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ತಾನು ಸಿಕ್ಕಿಬೀಳುವುದು ಖಚಿತ ಎಂದು ಅರಿತ ಫಸ್ಟ್‌ಕ್ರೈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ತೆರೆಮರೆಯ ಸಂಧಾನಕ್ಕೆ ಯತ್ನಿಸಿತ್ತು. ದೂರು ದಾಖಲಾದ ಬಳಿಕ ಕಂಪನಿಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಮೂರು ಬಾರಿ ಅಲ್ತಾಫ್ ಅವರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ, ₹2,190 ರೂಪಾಯಿ ರೀಫಂಡ್ ಜೊತೆಗೆ ₹15,000 ರೂಪಾಯಿಗಳ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಿ ಪ್ರಕರಣ ಮುಚ್ಚಿಹಾಕಲು ಆಫರ್ ನೀಡಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ನೇರ ತಪ್ಪು ಒಪ್ಪಿಗೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸದಿದ್ದರೂ, ಕಂಪನಿಗೆ ತನ್ನ ಕಾನೂನು ದೌರ್ಬಲ್ಯದ ಅರಿವಿತ್ತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದು ಸಾಕ್ಷಿ ಎಂದು ಆಯೋಗ ಹೇಳಿದೆ.

ಇದಲ್ಲದೆ, ಈ ಆರ್ಡರ್ ಅನ್ನು ಅಲ್ತಾಫ್ ಅವರ ಬದಲಿಗೆ 'ಸಮೀರ್ ಬಾಷಾ ಬಮ್ರಿ' ಎಂಬ ಬೇರೆ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಕಂಪನಿ ಸುಳ್ಳು ವಾದ ಹೂಡಿತ್ತು. ಆದರೆ ದೂರುದಾರರು ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಪೇಮೆಂಟ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಈ ವಾದವನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿತು ಮತ್ತು ಫಸ್ಟ್‌ಕ್ರೈ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ದಾಖಲೆಗಳು ಓದಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ನಂಬಲರ್ಹವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು.

ಗ್ರಾಹಕನಿಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಭಾರಿ ರಿಲೀಫ್; ಕೋರ್ಟ್ ಆದೇಶದಲ್ಲೇನಿದೆ?

ಗ್ರಾಹಕನ ಪರವಾಗಿ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿರುವ ಗ್ರಾಹಕ ವಿವಾದಗಳ ಪರಿಹಾರ ಆಯೋಗವು ಫಸ್ಟ್‌ಕ್ರೈ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಭಾರೀ ದಂಡ ವಿಧಿಸಿದೆ. ಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ಪಡೆದಿದ್ದ ₹2,130 ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು 2024 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1 ರಿಂದ ಅನ್ವಯವಾಗುವಂತೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಶೇ. 9 ರಷ್ಟು ಬಡ್ಡಿಯೊಂದಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಬೇಕು. ಗ್ರಾಹಕನಿಗೆ ಉಂಟುಮಾಡಿದ ಮಾನಸಿಕ ಯಾತನೆ ಹಾಗೂ ಅಪಖ್ಯಾತಿಗೆ ₹50,000 ರೂಪಾಯಿಗಳ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಬೇಕು. ಗ್ರಾಹಕನ ಕೋರ್ಟ್ ವೆಚ್ಚಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ₹5,000 ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ.

ಈ ಎಲ್ಲಾ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಆದೇಶ ಹೊರಬಿದ್ದ 45 ದಿನಗಳ ಒಳಗಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕನಿಗೆ ಪಾವತಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಗಡುವು ವಿಧಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಅನ್ಯಾಯದ ವ್ಯಾಪಾರ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು (Unfair Trade Practices) ಮರುಕಳಿಸದಂತೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೇರಬೇಕು ಎಂದು ಫಸ್ಟ್‌ಕ್ರೈ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಕೋರ್ಟ್ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದೆ.