ದಕ್ಷಿಣ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪದ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಪತ್ತೆ: ಡೈನೋಸಾರ್‌ಗಳ ಆರಂಭಿಕ ವಿಕಾಸದ ಹೊಸ ರಹಸ್ಯ ಬೆಳಕಿಗೆ!

ದಕ್ಷಿಣ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ 'ಸಿಲೆಸೆಲಿಡಾ ಅಕ್ರಿಸ್ಟಾಟಾ' ಎಂಬ ಹೊಸ ಪ್ರಭೇದದ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯು, ಆರ್ಕೋಸಾರ್ ವಂಶಾವಳಿಯ ಆರಂಭಿಕ ವಿಕಾಸದ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಿದೆ. ಮಧ್ಯ ಟ್ರಯಾಸಿಕ್ ಯುಗದ ಈ ಸರೀსೃಪದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಅಂಗರಚನೆಯು, ಡೈನೋಸಾರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಮೊಸಳೆಗಳ ಪೂರ್ವಜರ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಹೊಸ ದಿಕ್ಕು ತೋರಿದೆ.

ದಕ್ಷಿಣ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಪತ್ತೆಯಾಗಿರುವ ಅಪರೂಪದ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯೊಂದು ಆರ್ಕೋಸಾರ್ (Archosaur) ವಂಶಾವಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಆರಂಭಿಕ ಸರೀಸೃಪಗಳ ಕುರಿತು ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಲು ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ಹೊಸ ದಾರಿ ತೋರಿದೆ. ಈ ವಂಶಾವಳಿಯು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಡೈನೋಸಾರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಮೊಸಳೆ ಜಾತಿಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ, ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಈ ಹೊಸ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ‘ಸಿಲೆಸೆಲಿಡಾ ಅಕ್ರಿಸ್ಟಾಟಾ’ (Sylesellida acristata) ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಮಧ್ಯ ಟ್ರಯಾಸಿಕ್ (Middle Triassic) ಯುಗದ ‘ಯೂಕ್ರೊಕೊಪೊಡಾನ್ ಆರ್ಕೋಸೌರಿಫಾರ್ಮ್’ (Eucrocopodan Archosauriform) ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದ ಪ್ರಾಣಿ ಎಂದು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಮಹತ್ವದ ಅಧ್ಯಯನವು 'ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ಸ್' (Scientific Reports) ಜರ್ನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಕಳೆದುಹೋದ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ತುಣುಕು

ಈ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯು ರಿಯೊ ಗ್ರಾಂಡೆ ಡೊ ಸುಲ್ ಪ್ರದೇಶದ ಡೊನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕಾ ಬಳಿಯಿರುವ ‘ಪೋಸ್ಟೊ’ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಯ್ತು. ಇದನ್ನು ಪಿನ್ಹೀರೋಸ್-ಚಿನಿಕಾ ಅನುಕ್ರಮದ ‘ಡೈನೊಡಾಂಟೊಸಾರಸ್ ಅಸೆಂಬ್ಲೇಜ್’ ವಲಯದಿಂದ ಹೊರತೆಗೆಯಲಾಗಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿನ ಬಂಡೆಗಳು ಮಧ್ಯ ಟ್ರಯಾಸಿಕ್‌ನ ಲ್ಯಾಡಿನಿಯನ್ ಯುಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವಾಗಿವೆ.

ಹೋಲೋಟೈಪ್ (MCP 4186-PV): ಈ ಮಾದರಿಯು ಪ್ರಾಣಿಯ ಎಡ ಸ್ಕ್ಯಾಪುಲಾ (ಹೆಗಲ ಮೂಳೆ), ಬಲ ಇಲಿಯಮ್ (ಸೊಂಟದ ಮೂಳೆ) ಮತ್ತು ಎಡ ಎಲುಬನ್ನು (ತೊಡೆ ಮೂಳೆ) ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಒಂದೇ ಪ್ರಾಣಿಯ ಭಾಗ: ಈ ಮೂರೂ ಮೂಳೆಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಅಂಟಿಕೊಂಡ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು, ಗಾತ್ರದಲ್ಲೂ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸರಿಯಾಗಿ ಹೊಂದುವುದರಿಂದ ಇವು ಒಂದೇ ಪ್ರಾಣಿಗೆ ಸೇರಿದವು ಎಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ದೃಢಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ಮಾದರಿಯು ಸುಲಭಕ್ಕೆ ಪತ್ತೆಯಾಗದ ವಿಶೇಷ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ಕಲೆಕ್ಷನ್ ಕೋಡ್‌ ಹೊಂದಿದ್ದ ತೊಡೆಯ ಮೂಳೆಯ ಸಮೀಪದ ಭಾಗವು ಕಳೆದುಹೋಗಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ, ಸುಮಾರು ಎರಡು ದಶಕಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಇದರ ಮೂಲವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಿನ ಕೆಲಸವಾಗಿತ್ತು.

ಇತರ ಟ್ರಯಾಸಿಕ್ ಸರೀಸೃಪಗಳಿಗಿಂತ 'ಸಿಲೆಸೆಲಿಡಾ' ಹೇಗೆ ಭಿನ್ನ?

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರ ಸಿಗದಿದ್ದರೂ, ಸಿಕ್ಕಿರುವ ಕೆಲವೇ ಮೂಳೆಗಳ ಅಂಗರಚನಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಇದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಸ್ಕ್ಯಾಪುಲಾ (Scapula): ಇದರ ಬ್ಲೇಡ್‌ನ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಕೋಚನವಿಲ್ಲ (no constriction) ಹಾಗೂ ಇದು ಬೆನ್ನಿನ ತುದಿಯ ಕಡೆಗೆ ಅಸಮಪಾರ್ಶ್ವವಾಗಿ (asymmetrically) ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ.

ಇಲಿಯಮ್ (Ilium): ನೇರವಾದ ಬೆನ್ನಿನ ಅಂಚು ಹಾಗೂ ಅಸೆಟಾಬುಲಮ್ ಬಳಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಚರಟು/ನಾಚ್ (notch) ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಎಲುಬು/ತೊಡೆ ಮೂಳೆ (Femur): ಇದರ ಎಲುಬಿನಲ್ಲಿ 'ಕಾಡೊಫೆಮೊರಾಲಿಸ್' ಸ್ನಾಯುವಿನ ಜೋಡಣೆಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗುವ ಎತ್ತರದ ಕ್ರೆಸ್ಟ್ ಅಥವಾ ಫ್ಲೇಂಜ್ (Crest/Flange) ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಶೇಖರಣೆಯ 'ಅನುಪಸ್ಥಿತಿ'ಯನ್ನೇ ಆಧರಿಸಿ ಇದಕ್ಕೆ 'ಅಕ್ರಿಸ್ಟಾಟಾ' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಈ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗರಚನಾ ಲಕ್ಷಣಗಳು 'ಸಿಲೆಸೆಲಿಡಾ'ವನ್ನು ಇತರ ಆರ್ಕೋಸೌರಿಫಾರ್ಮ್‌ಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ, ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಜೈವಿಕ ಜಾತೀಯಾಗಿ ಕಾಣುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ.

ವಿಕಸನೀಯ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಫೈಲೋಜೆನೆಟಿಕ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ

287 ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವರ್ಗೀಕರಣ ಘಟಕಗಳು ಹಾಗೂ 919 ಅಂಗರಚನಾ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ನಡೆಸಿದ ಫೈಲೋಜೆನೆಟಿಕ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು (Phylogenetic Analysis), ಆರ್ಕೋಸೌರಿಫಾರ್ಮ್‌ಗಳ ಆರಂಭಿಕ ವಿಕಾಸದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಿದ್ದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.

ನಾಲ್ಕು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳ ಪೈಕಿ ಹೆಚ್ಚಿನವುಗಳು, ಇದನ್ನು 'ಯೂಕ್ರೊಕೊಪೊಡಾ'ದ ಬುಡದ ಬಳಿ ಬರುವ ಪ್ರಭೇದವೆಂದು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಮಾದರಿಗಳು ಮಾತ್ರ ಇದನ್ನು 'ಯುಪಾರ್ಕೆರಿಡೇ' (Euparkeriidae) ಕುಟುಂಬದೊಳಗೆ ಸೇರಿಸಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಈ ಪ್ರಭೇದವು ಯುಪಾರ್ಕೆರಿಡೇ ಕುಟುಂಬದ ನೇರ ಸದಸ್ಯವಾಗಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಆ ಗುಂಪಿನೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ವಿಕಸನೀಯ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಂಶಾವಳಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ.