Barefoot Scientist: ಚಪ್ಪಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಪದವಿಯೂ ಇಲ್ಲ... ಆದರೂ ಇವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿದೆ ಎರಡು ಅಪರೂಪದ ಸಸ್ಯಗಳು!

ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಬೇಗನೇ ಮುಗಿಸಿದ ಕೇರಳದ ಪಿಚನ್ ಎಂ. ಸಲೀಂ ಕಾಡನ್ನೇ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪದ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. 2,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಸ್ಯಗಳ ಜ್ಞಾನ ಹೊಂದಿರುವ ಅವರು 23 ಹೊಸ ಸಸ್ಯಗಳ ಪತ್ತೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಎರಡು ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಅವರ ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದ್ದು, ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಿಂದಲೂ ಗೌರವ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.

ಶಾಲೆ ಬಿಟ್ಟರೂ ಕಾಡನ್ನೇ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ‘ಬೇರ್‌ಫೂಟ್ ಸೈಂಟಿಸ್ಟ್’!

ಕೇರಳದ ವಯನಾಡಿನ ಪಿಚನ್ ಎಂ. ಸಲೀಂ ಅವರ ಕಥೆ, ಪದವಿ ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅರ್ಹತೆಯಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರಾನುಭವದಿಂದ ವಿಜ್ಞಾನ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆ. ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಬೇಗನೇ ಮುಗಿಸಿದ ಸಲೀಂ, ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಕಾಡುಗಳನ್ನೇ ತಮ್ಮ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪದ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.

2,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಸ್ಯಗಳ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರುಗಳ ಜ್ಞಾನ

1997ರಲ್ಲಿ ವಯನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎಸ್. ಸ್ವಾಮಿನಾಥನ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ (MSSRF) ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಪ್ಯಾರಾಟ್ಯಾಕ್ಸಾನಮಿ ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದ 20 ಸ್ಥಳೀಯ ಯುವಕರಲ್ಲಿ ಸಲೀಂ ಕೂಡ ಒಬ್ಬರು. ಬಳಿಕ MSSRF ಜೊತೆ ಕೆಲಸ ಆರಂಭಿಸಿದ ಅವರು ಕೃಷಿ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು.

ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಲೀಂ 2,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಸ್ಯಗಳ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಕಲಿತಿದ್ದಾರೆ. ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ಸಸ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾ, 23 ಹೊಸ ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಪತ್ತೆ, 10ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹೊಸ ಭೌಗೋಳಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಹಾಗೂ 53ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳಿಗೆ ಅವರ ಕೆಲಸ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದೆ.

175 ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ಅಪರೂಪದ ಸಸ್ಯದ ಮರುಪತ್ತೆ

ಸಲೀಂ ಅವರ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿ 175 ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಕಾಣೆಯಾಗಿದ್ದ Campbellia aurantiaca ಸಸ್ಯದ ಮರುಪತ್ತೆಯೂ ಒಂದು. ವಯನಾಡಿನ ತೊಲ್ಲಾಯಿರಂ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧಕರ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಈ ಅಪರೂಪದ ಪರಾವಲಂಬಿ ಹೂವಿನ ಸಸ್ಯವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದರು. ಈ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಫಲಿತಾಂಶ 2025ರಲ್ಲಿ Kew Bulletinನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.

ಸಲೀಂ ಹೆಸರನ್ನೇ ಪಡೆದ ಎರಡು ಸಸ್ಯಗಳು!

ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರ ಕೊಡುಗೆ ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಎರಡು ಅಪರೂಪದ ಸಸ್ಯಗಳೇ ಸಾಕ್ಷಿ. Seidenfadeniella salimii ಹಾಗೂ Impatiens salimii ಎಂಬ ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಲೀಂ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನೇ ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಅವರ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮುದಾಯ ನೀಡಿದ ಗೌರವವಾಗಿದೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಿಂದಲೂ ಗೌರವ

ಸಸ್ಯ ಜನಿತ ಸಂಪತ್ತಿನ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ಸಲೀಂ ಅವರಿಗೆ 2020–21ರ Plant Genome Saviour Award ದೊರೆತಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ದ್ರೌಪದಿ ಮುರ್ಮು ಅವರು 2023ರಲ್ಲಿ ಈ ಗೌರವವನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಿದರು. ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಮಂಡಳಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಹಾಗೂ ವನಮಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯೂ ಅವರಿಗೆ ಲಭಿಸಿದೆ.

ಮನೆಯೇ ಜೀವಂತ ‘ಜೀನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್’

ಸಲೀಂ ಅವರ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯ ಕಾಡಿನಲ್ಲಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ವಯನಾಡಿನ ಅಥಿಮೂಲದಲ್ಲಿರುವ ತಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಅವರು ಇನ್-ಸಿಟು ಮತ್ತು ಎಕ್ಸ್-ಸಿಟು ಜೈವ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ 614 ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಾಗೂ ಕಾಡು ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಪದವಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞಾನ, ನಿರಂತರ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೇಲಿನ ಅಪಾರ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಲೀಂ ಇಂದು ‘ಬೇರ್‌ಫೂಟ್ ಸೈಂಟಿಸ್ಟ್’ ಎಂದೇ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಬದುಕು, ವಿಜ್ಞಾನ ಕಲಿಯಲು ತರಗತಿಯ ನಾಲ್ಕು ಗೋಡೆಗಳೇ ಬೇಕೆಂದಿಲ್ಲ; ಪ್ರಕೃತಿಯೂ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪಾಠಶಾಲೆಯಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.