ವಂದೇ ಭಾರತ್ 1 ಕಿ.ಮೀ ಚಲಿಸಲು ತಗುಲುವ ವಿದ್ಯುತ್ ವೆಚ್ಚವೆಷ್ಟು? ಡೀಸೆಲ್ ರೈಲಿಗಿಂತ ಇದು ಎಷ್ಟು ಅಗ್ಗ?

ವಂದೇ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ರೈಲುಗಳು ಪ್ರತಿ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗೆ ಕೇವಲ 130 ರೂಪಾಯಿ ವಿದ್ಯುತ್ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿರುವ 'ಪುನರುತ್ಪಾದಕ ಬ್ರೇಕಿಂಗ್' ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಬ್ರೇಕ್ ಹಾಕಿದಾಗ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸಿ ಇಂಧನ ಉಳಿತಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಡೀಸೆಲ್ ರೈಲುಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಾಯಕ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿಯಾಗಿದೆ.

ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಗತಿ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿರುವ ವಂದೇ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ರೈಲುಗಳು ವೇಗ ಮತ್ತು ಸೌಕರ್ಯಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಇಂಧನ ದಕ್ಷತೆಗೂ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿವೆ. ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಈ ರೈಲುಗಳು ಪ್ರತಿ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗೆ ಎಷ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಸುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಡೀಸೆಲ್ ರೈಲುಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಎಷ್ಟು ಇಂಧನ ವೆಚ್ಚ ಉಳಿತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರ ಇಲ್ಲಿದೆ.

ಪ್ರತಿ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗೆ ವಂದೇ ಭಾರತ್‌ಗೆ ತಗುಲುವ ವಿದ್ಯುತ್ ವೆಚ್ಚ ಎಷ್ಟು?

ವಂದೇ ಭಾರತ್ ರೈಲು ಪ್ರತಿ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ 20 ಯೂನಿಟ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯು ವಿದ್ಯುತ್ ಸರಬರಾಜು ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿ ಯೂನಿಟ್‌ಗೆ ಸುಮಾರು 6.50 ರೂಪಾಯಿ ಪಾವತಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಪ್ರಕಾರ, 20 ಯೂನಿಟ್‌ಗೆ ಪ್ರತಿ ಯೂನಿಟ್‌ಗೆ 6.50 ರೂಪಾಯಿಯಂತೆ ಪ್ರತಿ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗೆ ಚಾಲನಾ ವಿದ್ಯುತ್ ವೆಚ್ಚ ಸುಮಾರು 130 ರೂಪಾಯಿ ಆಗುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ ಈ 130 ರೂಪಾಯಿ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ರೈಲನ್ನು ಓಡಿಸಲು ತಗುಲುವ ವಿದ್ಯುತ್ ವೆಚ್ಚ ಮಾತ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ರೈಲಿನ ಚಾಲನಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ವೇತನ, ಹಳಿ ಮತ್ತು ರೈಲಿನ ನಿರ್ವಹಣೆ ಹಾಗೂ ನಿಲ್ದಾಣದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಂತಹ ಇತರ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ವೆಚ್ಚಗಳು ಸೇರಿರುವುದಿಲ್ಲ.

ಬ್ರೇಕ್ ಹಾಕಿದಾಗ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ 'ಪುನರುತ್ಪಾದಕ ಬ್ರೇಕಿಂಗ್' ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ವಂದೇ ಭಾರತ್ ರೈಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಶೇಷತೆಯೆಂದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಬಳಸಿರುವ ಪುನರುತ್ಪಾದಕ ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ (Regenerative Braking) ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರೈಲುಗಳು ವೇಗವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಅಥವಾ ಬ್ರೇಕ್ ಹಾಕಿದಾಗ, ಅವುಗಳ ಚಲನಶಕ್ತಿಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಉಷ್ಣ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಂಡು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ ವಂದೇ ಭಾರತ್ ರೈಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಮೋಟಾರ್‌ಗಳು (Traction Motors) ಬ್ರೇಕ್ ಹಾಕುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ರೈಲು ನಿಧಾನವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಅದರ ಚಲನಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿ ರೈಲ್ವೆಯ ಓವರ್‌ಹೆಡ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಜಾಲಕ್ಕೆ (Grid) ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ಚಲನಶಕ್ತಿ ಇರುವುದರಿಂದ, ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿದ್ಯುತ್ ಅನ್ನು ಮರುಪಡೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ರೈಲು ಬಳಸುವ ಒಟ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಉಳಿತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಡೀಸೆಲ್ ರೈಲುಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ವಿದ್ಯುತ್ ವೆಚ್ಚ ಎಷ್ಟು ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತದೆ?

ಡೀಸೆಲ್ ರೈಲುಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ವಿದ್ಯುತ್ ರೈಲುಗಳ ಇಂಧನ ವೆಚ್ಚವು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಡೀಸೆಲ್ ರೈಲಿಗೆ ಒಂದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಅಂದಾಜು 3.5 ರಿಂದ 4 ಲೀಟರ್ ಡೀಸೆಲ್ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಡೀಸೆಲ್ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಲೀಟರ್‌ಗೆ 100 ರೂಪಾಯಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ, ಪ್ರತಿ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗೆ ಡೀಸೆಲ್ ಇಂಧನ ವೆಚ್ಚ ಸುಮಾರು 350 ರಿಂದ 400 ರೂಪಾಯಿ ಆಗುತ್ತದೆ.

ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ವಂದೇ ಭಾರತ್ ರೈಲಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗೆ ಇಂಧನ (ವಿದ್ಯುತ್) ವೆಚ್ಚ ಕೇವಲ 130 ರೂಪಾಯಿ ಮಾತ್ರ. ಅಂದರೆ ಡೀಸೆಲ್ ರೈಲಿಗಿಂತ ಇಂಧನ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಉಳಿತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಇದು ಕೇವಲ ಇಂಧನದ ನೇರ ಹೋಲಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ರೈಲಿನ ಒಟ್ಟು ನಿರ್ವಹಣಾ ವೆಚ್ಚವು ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ದೂರ, ಮಾರ್ಗದ ಏರಿಳಿತ, ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಅಥವಾ ಡೀಸೆಲ್‌ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ದರಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಇಂಧನ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಆಧುನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

ವಂದೇ ಭಾರತ್ ರೈಲು ಕೇವಲ ವಿದ್ಯುತ್ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ ಚಲಿಸುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಎಳೆತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಪುನರುತ್ಪಾದಕ ಬ್ರೇಕಿಂಗ್‌ನಂತಹ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಇಂಧನ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ರೈಲು ವೇಗವರ್ಧನೆ ಮಾಡುವಾಗ ವಿದ್ಯುತ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರೆ, ವೇಗವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವಾಗ ಅದೇ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಮರುಪಡೆದು ವಿದ್ಯುತ್ ಗ್ರಿಡ್‌ಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಒಟ್ಟಾರೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಲಾಭದಾಯಕ ರೈಲು ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ.