Western Ghats ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಕೇಂದ್ರದ ಬಿಗ್ ಪ್ಲಾನ್; ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಅಂತಿಮ ESA ಜಾರಿ: ಕರ್ನಾಟಕ, ಕೇರಳಕ್ಕೆ ತಪ್ಪದ ಇಕ್ಕಟ್ಟು!

ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶಗಳ (ESA) ಅಂತಿಮ ಅಧಿಸೂಚನೆ ಹೊರಡಿಸಲು ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸಿದೆ. ಗುಜರಾತ್, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಂತಹ ರಾಜ್ಯಗಳು ಒಪ್ಪಿಗೆಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ವಿರೋಧ ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದು, ಹಂತ-ಹಂತದ ಜಾರಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಚಿಂತನೆ ನಡೆಸಿದೆ.

ನವದೆಹಲಿ (ಜೂ.22): ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಆರಂಭವಾಗಿ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳೇ ಕಳೆದರೂ ಯಾವುದೇ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಈಗ ಕೇಂದ್ರ ಪರಿಸರ ಸಚಿವಾಲಯವು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶಗಳ (ESA - Ecologically Sensitive Areas) ಅಂತಿಮ ಅಧಿಸೂಚನೆಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸಲು ಭರದಿಂದ ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಕ್ರಮವು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಲಯಕ್ಕೆ ಬಲವಾದ ಕಾನೂನು ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡಲಿದೆಯಾದರೂ, ಇತ್ತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಅತ್ತ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ನಡುವಿನ ಹಳೆಯ ವಿವಾದವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ತಂದಿದೆ.

ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಹಿಂದೆ ಎಲ್ಲಾ ಆರು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ ಇಎಸ್‌ಎ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ ವಿಫಲವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈ ಬಾರಿ ತನ್ನ ಹಳೇ ಹಠವನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟಿದ್ದು, ಯಾವ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಬಹುತೇಕ ಬಗೆಹರಿದಿವೆಯೋ ಅಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಅಧಿಸೂಚನೆ ಹೊರಡಿಸಲು ಮುಂದಾಗಿದೆ.

ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಗುಜರಾತ್, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಗೋವಾ ರಾಜ್ಯಗಳು ಕೇಂದ್ರದೊಂದಿಗೆ ಒಮ್ಮತಕ್ಕೆ ತೀರಾ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿವೆ. ತಮಿಳುನಾಡು ಕೇವಲ ಕೆಲವು ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮಾತ್ರ ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾದ ಭೂಮಿಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಅದರ ನಂತರ ಜಾರಿಯಾಗಲಿರುವ ಕಠಿಣ ನಿರ್ಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ತೀವ್ರ ವಿರೋಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿವೆ.

ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶ (ESA) ಎಂದರೇನು?

1986 ರ ಪರಿಸರ (ಸಂರಕ್ಷಣೆ) ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ವಿಶೇಷ ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ‘ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶ’ (ಇಎಸ್‌ಎ) ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಉದ್ದೇಶ ಎಲ್ಲಾ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸುವುದಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಈ ಅಧಿಸೂಚನೆ ಜಾರಿಯಾದರೆ, ಕೆಲವು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಗಳು ಕಠಿಣ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಒಳಗಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು ಏಕೆ ಅಷ್ಟು ಮುಖ್ಯ?

ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಸುಮಾರು 1,600 ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಹರಡಿರುವ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು ಗುಜರಾತ್, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಗೋವಾ, ಕರ್ನಾಟಕ, ಕೇರಳ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿವೆ. ಇದು ವಿಶ್ವದ ಎಂಟು ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ (Hottest Biodiversity Hotspots) ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಯುನೆಸ್ಕೋ (UNESCO) ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದು ನೂರಾರು ಅಪರೂಪದ ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ಮಾನ್ಸೂನ್ (ಮಳೆ) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಇದು ಭಾರಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳಾದ ಕೃಷ್ಣಾ, ಗೋದಾವರಿ, ಕಾವೇರಿ, ಪೆರಿಯಾರ್, ಮಾಂಡೋವಿ ಮತ್ತು ಶರಾವತಿ ನದಿಗಳ ಉಗಮ ಸ್ಥಾನ ಇದಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ‘ವಾಟರ್ ಟವರ್’ (ನೀರಿನ ತೊಟ್ಟಿ) ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಎಷ್ಟು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಘೋಷಿಸಲು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ?

ಜುಲೈ 2024 ರಲ್ಲಿ ಹೊರಡಿಸಲಾದ ಕೊನೆಯ ಕರಡು ಅಧಿಸೂಚನೆಯಲ್ಲಿ, ಆರು ರಾಜ್ಯಗಳ ಒಟ್ಟು 56,825.7 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಇಎಸ್‌ಎ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ತರಲು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು 2013 ರ ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಸಮಿತಿಯು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ್ದ ಸುಮಾರು 60,000 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, 2011 ರಲ್ಲಿ ಮಾಧವ್ ಗಾಡ್ಗೀಳ್ ಸಮಿತಿಯು ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದ ಬೃಹತ್ 1,29,037 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕಿಂತ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.

ಯಾವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಬ್ರೇಕ್ ಬೀಳಲಿದೆ?

ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ತೀವ್ರ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲು ಅಥವಾ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೊಸ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ (Mining) ಮತ್ತು ಕಲ್ಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ (Quarrying) ಯೋಜನೆಗಳು, ಶಾಖೋತ್ಪನ್ನ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳು (Thermal Power Plants), ಪ್ರಸ್ತುತ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆ, ತೀವ್ರ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕ ‘ರೆಡ್-ಕ್ಯಾಟಗರಿ’ (Red-Category) ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ 20,000 ಚದರ ಮೀಟರ್ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ದೊಡ್ಡ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಟೌನ್‌ಶಿಪ್ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ,

ಪರಿಸರವಾದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತಿರುವ ಭೂಕುಸಿತ, ಅರಣ್ಯ ನಾಶ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಅಭಾವವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಈ ಕಠಿಣ ನಿಯಮಗಳು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿವೆ.

ಇಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳ ವಿಳಂಬಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನು?

ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳು, ತೋಟಗಳ ಮಾಲೀಕರು, ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಈ ಇಎಸ್‌ಎ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿವೆ. ಇದರಿಂದ ತಮ್ಮ ಜೀವನೋಪಾಯ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ಆತಂಕವಾಗಿದೆ.

ಗಾಡ್ಗೀಳ್ ವರದಿ (2010): ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪರಿಸರ ತಜ್ಞ ಮಾಧವ್ ಗಾಡ್ಗೀಳ್ ನೇತೃತ್ವದ ಸಮಿತಿಯು ಇಡೀ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶವನ್ನೇ ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಲಯ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತ್ತು. ಆದರೆ ರಾಜ್ಯಗಳು ಇದನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿದವು.

ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ವರದಿ (2012): ವಿರೋಧದ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಇಸ್ರೋ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಸಮಿತಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸಮಿತಿಯು ಮಧ್ಯಮ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿತು. ಇಡೀ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಬದಲಿಗೆ, ಕೇವಲ ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ (Natural Landscapes) ರಕ್ಷಿಸಲು ಮತ್ತು ಮಾನವ ವಸಾಹತು, ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು (Cultural Landscapes) ಇದರಿಂದ ಹೊರಗಿಡಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತು. ಆದರೆ, ಈ ಪರಿಷ್ಕೃತ ವರದಿಗೂ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತವಾದ ಕಾರಣ 2014 ರಿಂದೀಚೆಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಆರು ಬಾರಿ ಕರಡು ಅಧಿಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸಬೇಕಾಯಿತು.

ಯಾವ ರಾಜ್ಯಗಳ ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ಏನು?

ಕರ್ನಾಟಕ: ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ವರದಿಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಅತ್ಯಂತ ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಈ ಶಿಫಾರಸುಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಪರ್ಯಾಯ ಮಾದರಿಯನ್ನು (Alternative Framework) ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುವಂತೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಸೂಚಿಸಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.

ಕೇರಳ: ತನ್ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಇಎಸ್‌ಎ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಕೇರಳ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿದೆ. 2024 ರ ಕರಡಿನಲ್ಲಿ 9,993.7 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ, ಇಡುಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ವಯನಾಡು ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಸುಮಾರು 31 ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಹೊರಗಿಟ್ಟು, ಇದನ್ನು 8,805 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗೆ ಇಳಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಕೇರಳ ಕೋರಿದೆ. ಆದರೆ ಕೇಂದ್ರದ ತಜ್ಞರ ಸಮಿತಿ ಇದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಲ್ಲ.

ಗೋವಾ: ಸತ್ತರಿ ತಾಲೂಕಿನ 21 ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಇಎಸ್‌ಎ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಕೈಬಿಡಬೇಕು ಎಂದು ಗೋವಾ ಸರ್ಕಾರ ಕೇಳಿದೆ.

ಯಾವ ರಾಜ್ಯಗಳು ಒಪ್ಪಿಗೆಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿವೆ?

ಗುಜರಾತ್: ಸಣ್ಣ ಖನಿಜಗಳ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾಮಗಾರಿಗಳಿಗೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗದಂತೆ ಕೆಲವು ಷರತ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಅಂತಿಮ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ.

ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಗೋವಾ: ಕೇಂದ್ರದೊಂದಿಗಿನ ಬಹುತೇಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ.

ತಮಿಳುನಾಡು: ಕೇವಲ ಕೆಲವು ಸಣ್ಣ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಾಕಿ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಮುಂದಿನ ಹಾದಿ ಏನು?

ಸದ್ಯ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕರಡು ಅಧಿಸೂಚನೆಯ ಅವಧಿ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರದ ತಜ್ಞರ ಸಮಿತಿಯ ಅವಧಿಯು ಈ ಜುಲೈ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳಲಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕೇರಳದೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ಇನ್ನೂ ಮುಂದುವರಿದಿರುವುದರಿಂದ, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಹಂತ-ಹಂತವಾಗಿ (Phased Approach) ಇದನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಚಿಂತನೆ ನಡೆಸಿದೆ. ಅಂದರೆ, ಒಮ್ಮತ ಮೂಡಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಇಎಸ್‌ಎ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿ ಅಂತಿಮ ಅಧಿಸೂಚನೆ ಹೊರಬೀಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ದಟ್ಟವಾಗಿದೆ. ಇದು ಜಾರಿಯಾದರೆ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಪರಿಸರ ವಿವಾದವೊಂದು ಅಂತಿಮ ತಾರ್ಕಿಕ ಅಂತ್ಯ ಕಾಣಲಿದೆ.