ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ 'ಗೊಂಬೆಗಳ ಊರು' ಚನ್ನಪಟ್ಟಣ, ತನ್ನ ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ಮರದ ಆಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಶತಮಾನಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯ ಕರಕುಶಲತೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಟಿಕೆ ತಯಾರಿಕೆಯ ಇತಿಹಾಸ, ಪರ್ಷಿಯನ್ ಪ್ರಭಾವ ಈ ಪಟ್ಟಣ ಯಾಕೆ ಇಂದಿಗೂ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯೋಣ.
ಬೆಂಗಳೂರು-ಮೈಸೂರು ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ, ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ತೆರೆದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಂತೆ ಕಾಣುವ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಅಂಗಡಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳ ಹೊರಗೆ ಮರದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಗೊಂಬೆಗಳು, ಸಣ್ಣ ಆಕೃತಿಗಳು, ಬುಗುರಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಇದುವೇ ಚನ್ನಪಟ್ಟಣ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮರದ ಕರಕುಶಲತೆಯಿಂದಲೇ ತನ್ನ ಗುರುತನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪಟ್ಟಣ. ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ, ಇಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ಮರದ ತುಂಡುಗಳಿಗೆ ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ರೂಪ ನೀಡಿ, ಈ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಟಿಕೆ ಮತ್ತು ಸ್ಮರಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವವರಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯ ತಾಣವನ್ನಾಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ 'ಗೊಂಬೆಗಳ ಊರು' ಎಂದೇ ಖ್ಯಾತವಾಗಿರುವ ಚನ್ನಪಟ್ಟಣ, ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕರಕುಶಲ ಕಲೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.
26
ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಗುರುತನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ ಕಲೆ
ಚನ್ನಪಟ್ಟಣಕ್ಕೂ ಮರದ ಆಟಿಕೆಗಳಿಗೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಶತಮಾನಗಳ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ. ಗೂಗಲ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ & ಕಲ್ಚರ್ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಭಾಗದ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ಸುಮಾರು 300 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಈ ಕಲೆಯನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ತಮ್ಮ ದುಂಡಗಿನ ಆಕಾರ, ಗಾಢ ಬಣ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಳಪಿನ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿ. ಗೊಂಬೆಗಳು, ಬುಗುರಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಆಕೃತಿಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಜನಪ್ರಿಯ. ಆದರೆ ಈಗ, ಆಧುನಿಕ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದುವಂತಹ ದೀಪಗಳು, ಬಟ್ಟಲುಗಳು, ಆಭರಣಗಳು, ಕೋಸ್ಟರ್ಗಳು, ಆಟಗಳು ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಈ ಕಲೆ ಮಕ್ಕಳ ಆಟಿಕೆ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಮೀರಿ ಬೆಳೆದಿದೆ.
36
ಪರ್ಷಿಯನ್ ನಂಟು ಮತ್ತು ಮೈಸೂರು ರಾಜಮನೆತನ
ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಆಟಿಕೆ ತಯಾರಿಕೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು ಎಂದು ಹಲವು ವರದಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ದಸ್ತಕರಿ ಹಾತ್ ಸಮಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಪರ್ಷಿಯಾದ ಮೆರುಗೆಣ್ಣೆ ಹಚ್ಚಿದ ಆಟಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ನೋಡಿ, ಅದನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ತಂತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಿದರಂತೆ. ಈ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳಿಗೆ ಕಲಿಸಲು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳನ್ನು ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಕರೆತರಲಾಯಿತು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ, ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ಈ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. 1904ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರಿನ ಮಹಾರಾಜರು, ಸ್ಥಳೀಯ ಕುಶಲಕರ್ಮಿ ಮಿಯಾನ್ ಬಾವಸ್ಮಿಯಾ ಅವರನ್ನು ಮೆರುಗೆಣ್ಣೆ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಜಪಾನ್ಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದ್ದು ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಘಟ್ಟ. ಅವರು ಹಿಂತಿರುಗಿದ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ಹೀಗೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಿಣತಿ, ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಬಂದ ಹೊಸತನಗಳು ಈ ಕಲೆಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ರೂಪಿಸಿವೆ.
46
ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಆಟಿಕೆಗಳು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಕಾಣುವುದೇಕೆ?
ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಆಟಿಕೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಅವುಗಳ ನಯವಾದ, ಹೊಳಪಿನ ನೋಟ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ಮರದ ತುಂಡುಗಳಿಗೆ ಆಕಾರ ನೀಡಿ, ನಂತರ ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮೆರುಗೆಣ್ಣೆ ಹಚ್ಚುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಆಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅವುಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ದೃಶ್ಯ ಗುರುತನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಅವುಗಳ ಸರಳ ರೂಪಗಳು, ಗಾಢ ಬಣ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಳಪಿನ ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಮುಂದುವರಿದರೂ, ಸಮಕಾಲೀನ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಅಭಿರುಚಿಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಹೊಸ ಆಕಾರ ಮತ್ತು ಉತ್ಪನ್ನಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಆಟಿಕೆಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಮನೆಯ ಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಿಕ ವಸ್ತುಗಳವರೆಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಸಿಗುತ್ತವೆ.
56
ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಆಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಜಿಐ ಟ್ಯಾಗ್
2006ರಲ್ಲಿ ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಆಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಗೊಂಬೆಗಳು ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚಕ (GI) ಟ್ಯಾಗ್ ಪಡೆದಾಗ ಈ ಕರಕುಶಲತೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು. ಜಿಐ ಮಾನ್ಯತೆಯು ಈ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮೂಲಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕರಕುಶಲತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಧಾನಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ, ಈ ಮಾನ್ಯತೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಲೇಬಲ್ ಅಲ್ಲ. ಇದು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಮುಂದುವರಿದು, ಹೊಸ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಕಲೆಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.
66
ಬೆಂಗಳೂರು-ಮೈಸೂರು ಮಧ್ಯೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲೇಬೇಕಾದ ತಾಣ
ಬೆಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಮೈಸೂರು ನಡುವೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವವರಿಗೆ, ಚನ್ನಪಟ್ಟಣವು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಲೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲು ಒಂದು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಕೈಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮಾರುವ ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಬಹುದು, ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಆನಂದಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಮರದ ಆಟಿಕೆಗಳು ಅಥವಾ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮನೆಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಬಹುದು. ಈ ಪಟ್ಟಣವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕುಟುಂಬಗಳು, ಕರಕುಶಲ ಉತ್ಸಾಹಿಗಳು ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಮರಣಿಕೆಗಳಾಗಿದ್ದು, ಹಲವು ವಸ್ತುಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಸಮಕಾಲೀನ ವಿನ್ಯಾಸಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತವೆ. ಭಾರತದ 'ಗೊಂಬೆಗಳ ಊರು' ಎಂಬ ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಖ್ಯಾತಿಯು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ಮರದ ಸೃಷ್ಟಿಗಳು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಅವು ಕರಕುಶಲತೆ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿನಿಮಯ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿ ವಿಕಸನಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಉದ್ಯಮದ ದೊಡ್ಡ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತವೆ.
