ನಾಗರ ಪಂಚಮಿಗೆ ದರ್ಶನ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಭಾರತದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ 6 ನಾಗ ದೇವಾಲಯಗಳು: ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟನೇ ಸ್ಥಾನ?
ಸಾರಾಂಶ
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಾಗಾರಾಧನೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವಿದ್ದು, ನಾಗರ ಪಂಚಮಿಯಂದು ಸರ್ಪದೇವತೆಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದರಿಂದ ನಾಗದೋಷಗಳು ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಲೇಖನವು ಸರ್ಪದೋಷ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ, ಉಜ್ಜಯಿನಿಯ ನಾಗಚಂದ್ರೇಶ್ವರ ಸೇರಿದಂತೆ ಭಾರತದ 6 ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಾಗ ದೇವಾಲಯಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟತೆ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.
ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸಕಲ ಜೀವರಾಶಿಗಳಲ್ಲೂ ದೈವತ್ವವನ್ನು ಕಾಣುವ ಪದ್ಧತಿಯಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ನಾಗಾರಾಧನೆಗೆ ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ. ಭಗವಾನ್ ಶಿವನ ಕಂಠಾಭರಣವಾಗಿ ವಾಸುಕಿ, ಶ್ರೀಮನ್ನಾರಾಯಣನ ಶೇಷಶಯನವಾಗಿ ಆದಿಶೇಷ ರಾರಾಜಿಸುವುದು ಸರ್ಪಗಳ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತ.
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಾಗರ ಪಂಚಮಿಯ ಪಾವನ ದಿನದಂದು ಸರ್ಪದೇವತೆಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವುದರಿಂದ ನಾಗದೋಷ, ಕಾಲಸರ್ಪ ದೋಷಗಳು ನಿವಾರಣೆಯಾಗಿ ಸುಖ-ಸಂಪತ್ತು ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ದೇಶದ ಮೂಲೆ ಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿರುವ, ವಿಶಿಷ್ಟ ಪವಾಡ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ ಹೊಂದಿರುವ ಭಾರತದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ 6 ನಾಗ ದೇವಾಲಯಗಳ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲಿದೆ:
1. ಕುಕ್ಕೆ ಶ್ರೀ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ದೇವಾಲಯ – ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಕರ್ನಾಟಕ
ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಮಡಿಲಲ್ಲಿರುವ ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರವು ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಾಗಾರಾಧನಾ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಗರುಡನ ಭಯದಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ಬೇಡಿ ಬಂದ ಸರ್ಪರಾಜ ವಾಸುಕಿಗೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಸ್ವಾಮಿ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಅಭಯ ನೀಡಿದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ವಿಶೇಷತೆ: ಸರ್ಪ ಸಂಸ್ಕಾರ, ಆಶ್ಲೇಷ ಬಲಿ ಮತ್ತು ನಾಗಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ ಪೂಜೆಗಳಿಗೆ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರ ಜಗತ್ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ದೇಶ, ವಿದೇಶಗಳಿಂದ ಗಣ್ಯಾತಿ ಗಣ್ಯರು ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಪೂಜೆಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ ಪುಣ್ಯ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಕನ್ನಡಿಗರ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರವೂ ಆಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಜರಾಯಿ ಇಲಾಖೆ ಆಡಳಿತಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಆದಾಯವಿರುವ ದೇವಸ್ಥಾನವೂ ಆಗಿದೆ.
ಇಲ್ಲಿನ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ದೇವಾಲಯದ ಬಳಿಯೇ ಹರಿಯುವ ಕುಮಾರಧಾರಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಸ್ವಾಮಿಯ ದರ್ಶನ ಪಡೆದರೆ ಸರ್ಪದೋಷ, ಸಂತಾನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಹಾಗೂ ಚರ್ಮ ವ್ಯಾಧಿಗಳು ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಭಕ್ತರ ಅಚಲ ನಂಬಿಕೆ.
2. ನಾಗಚಂದ್ರೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ – ಉಜ್ಜಯಿನಿ, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ
ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಉಜ್ಜಯಿನಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮಹಾಕಾಳೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದ ಮೂರನೇ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿದೆ ನಾಗಚಂದ್ರೇಶ್ವರ ಸನ್ನಿಧಿ. ಈ ದೇವಾಲಯದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪವಾಡವೆಂದರೆ ಇದು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ದಿನ (ನಾಗರ ಪಂಚಮಿಯಂದು ಮಾತ್ರ 24 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ) ಭಕ್ತರ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ತೆರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ!
ವಿಶೇಷತೆ: ಇಲ್ಲಿ ಸರ್ಪರಾಜ ತಕ್ಷಕನ ಮೇಲೆ ಆಸೀನರಾಗಿರುವ ಶಿವ-ಪಾರ್ವತಿಯರ ಅತ್ಯಪರೂಪದ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ. ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ಸಿಗುವ ಈ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ದೇಶದ ನಾನಾ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಕ್ತರು ಹರಿದುಬರುತ್ತಾರೆ.
3. ಮನ್ನಾರಸಾಲ ನಾಗರಾಜ ದೇವಾಲಯ – ಹರಿಪಾಡ್, ಕೇರಳ
ಕೇರಳದ ಆಲಪ್ಪುಳ (Alappuzha) ಜಿಲ್ಲೆಯ ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯದ ನಡುವೆ ನೆಲೆಸಿರುವ ಮನ್ನಾರಸಾಲ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಸಾವಿರಾರು ನಾಗರಕಲ್ಲುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಿಸ್ಮಯ ತಾಣ.
ವಿಶೇಷತೆ: ಇಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯೇ ಪ್ರಮುಖ ಅರ್ಚಕರಾಗಿದ್ದು, ಅವರನ್ನು ‘ವಲಿಯಮ್ಮ’ ಎಂದು ಪೂಜ್ಯಭಾವದಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂತಾನ ಭಾಗ್ಯವಿಲ್ಲದ ದಂಪತಿಗಳು ಇಲ್ಲಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರೆ ಖಂಡಿತ ಮಕ್ಕಳಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ.
4. ನಾಗರಾಜ ದೇವಾಲಯ – ನಾಗರಕೋಯಿಲ್, ತಮಿಳುನಾಡು
ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ ಬಳಿಯಿರುವ ಈ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೇವಾಲಯದ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ಆ ಊರಿಗೆ ‘ನಾಗರಕೋಯಿಲ್’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ.
ವಿಶೇಷತೆ: ಈ ದೇವಾಲಯದ ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ನಾಗರಾಜನನ್ನು ಮಣ್ಣಿನ ದಿಬ್ಬದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರಿಗೆ ನೀಡುವ ಪ್ರಸಾದವೇ ‘ಪವಿತ್ರ ಮಣ್ಣು’. ಈ ಮಣ್ಣನ್ನು ಮನೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡರೆ ಸರ್ಪಭಯ ಮತ್ತು ವಿಷಜಂತುಗಳ ಉಪದ್ರವ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.
5. ನಾಗವಾಸುಕಿ ದೇವಾಲಯ – ಪ್ರಯಾಗ್ರಾಜ್, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ
ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಯಾಗ್ರಾಜ್ನಲ್ಲಿ ತ್ರಿವೇಣಿ ಸಂಗಮದ ಸಮೀಪ, ಗಂಗಾ ನದಿಯ ದಂಡೆಯ ಮೇಲಿರುವ ದಾರಾಗಂಜ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಾಚೀನ ದೇವಾಲಯವಿದೆ.
ವಿಶೇಷತೆ: ಸಮುದ್ರ ಮಥನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಗ್ಗವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಾಸುಕಿ ಸರ್ಪರಾಜ, ಮಥನದ ಬಳಿಕ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದ ಪವಿತ್ರ ಜಾಗವಿದು ಎಂದು ಪುರಾಣಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ.
ನಾಗರ ಪಂಚಮಿಯಂದು ಇಲ್ಲಿ ವಾಸುಕಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಕ್ಷೀರಾಭಿಷೇಕ ನೆರವೇರಿಸುವುದರಿಂದ ಶತ್ರುಭಯ ಹಾಗೂ ಸರ್ಪಭಯ ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ.
6. ತಿರುನಾಗೇಶ್ವರಂ ನಾಗನಾಥಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ – ಕುಂಭಕೋಣಂ, ತಮಿಳುನಾಡು
ತಮಿಳುನಾಡಿನ ತಂಜಾವೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕುಂಭಕೋಣಂ ಬಳಿಯಿರುವ ತಿರುನಾಗೇಶ್ವರಂ ಕ್ಷೇತ್ರವು ನವಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ‘ರಾಹು’ ದೋಷ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಇಲ್ಲಿ ಶಿವನನ್ನು ‘ನಾಗನಾಥಸ್ವಾಮಿ’ ಎಂದು ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಅಚ್ಚರಿಯ ಪವಾಡ: ರಾಹು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿನ ರಾಹು ವಿಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಹಾಲಿನ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡುವಾಗ, ಬಿಳಿ ಹಾಲು ವಿಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ (Blue color) ತಿರುಗುತ್ತದೆ! ವಿಗ್ರಹದಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಪುನಃ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಮರಳುತ್ತದೆ. ಈ ಪವಾಡವನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿತ್ಯವೂ ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ಬರುತ್ತಾರೆ.