ಲೋನ್ ಸೆಟಲ್ಮೆಂಟ್ ಅಂದರೇನು? ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳು ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತದ ಸಾಲಕ್ಕೆ ಸಣ್ಣ ಮೊತ್ತ ಪಡೆದು ಕೈತೊಳೆಯಲು ಒಪ್ಪುವುದೇಕೆ?
ಸಾರಾಂಶ
ಲೋನ್ ಸೆಟಲ್ಮೆಂಟ್ ಎಂದರೆ ಸಾಲಗಾರನ ತೀವ್ರ ಸಂಕಷ್ಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಕಾನೂನು ವೆಚ್ಚ ಹಾಗೂ ಎನ್ಪಿಎ ನಷ್ಟವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳು ಬಾಕಿ ಮೊತ್ತಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಹಣ ಪಡೆದು ಸಾಲ ಮುಚ್ಚುವುದಾಗಿದೆ. ಇದು ತಕ್ಷಣದ ಸಾಲದ ಹೊರೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ನೀಡಿದರೂ, ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಸ್ಕೋರ್ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕುಸಿಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸಾಲ ಅಥವಾ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಸಿಗುವುದನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಎಸ್ಸೆಲ್ ಗ್ರೂಪ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ದಿವಾಳಿತನ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೇವಲ 6.5 ಕೋಟಿ ರೂ. ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಿದೆ. ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹೂಡಿದ್ದ ಒಟ್ಟು ಸಾಲ ವಸೂಲಾತಿ ಕ್ಲೈಮ್ ಬರೋಬ್ಬರಿ 22,006.57 ಕೋಟಿ ರೂ. ಆಗಿತ್ತು! ಇನ್ಸಾಲ್ವೆನ್ಸಿ ಆಂಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ರಪ್ಟ್ಸಿ ಕೋಡ್ (IBC) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಲಗಾರರ ರೀಪೇಮೆಂಟ್ ಪ್ಲಾನ್ಗೆ ಸಿಕ್ಕಿರುವ ಈ ಒಪ್ಪಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
ಅಷ್ಟಕ್ಕೂ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಸಾವಿರಾರು ಕೋಟಿ ರೂ. ಬಾಕಿ ಇರುವಾಗ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳು ಕೇವಲ ಇಷ್ಟು ಸಣ್ಣ ಮೊತ್ತ ಪಡೆದು ಸೆಟಲ್ಮೆಂಟ್ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದೇಕೆ? ಇದರ ಹಿಂದಿನ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ರಹಸ್ಯ ಇಲ್ಲಿದೆ.
ಏನಿದು ಲೋನ್ ಸೆಟಲ್ಮೆಂಟ್?
ಸಾಲಗಾರನು ಪಡೆದ ಒಟ್ಟು ಸಾಲದ ಮೊತ್ತಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಪಡೆದು ಸಾಲದ ಖಾತೆಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಲು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಥವಾ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಯು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ 'ಲೋನ್ ಸೆಟಲ್ಮೆಂಟ್' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 'ಒನ್-ಟೈಮ್ ಸೆಟಲ್ಮೆಂಟ್' (One-Time Settlement) ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಲಗಾರನು ತೀವ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಲ ಮರುಪಾವತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದಾಗ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಸಲು ಅಥವಾ ಬಡ್ಡಿಯ ಒಂದಿಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಮನ್ನಾ ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಕಡಿಮೆ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದೇಕೆ?
ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಸಾಲದ ಸಣ್ಣ ಭಾಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಬ್ಯಾಂಕ್ಗೆ ನೇರ ನಷ್ಟದಂತೆ ಕಾಣಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
- ಎನ್ಪಿಎ (NPA) ಅಪಾಯ: ಸಾಲಗಾರನು ಸತತ 90 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಸಾಲದ ಕಂತನ್ನು ಪಾವತಿಸದಿದ್ದರೆ ಅಂತಹ ಸಾಲವನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ 'ನಾನ್-ಪರ್ಫಾರ್ಮಿಂಗ್ ಅಸೆಟ್' (NPA) ಅಥವಾ ವಸೂಲಾಗದ ಸಾಲ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವರ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಈ ನಷ್ಟದ ಸಾಲದ ಹಿಂದೆ ಬೀಳುವ ಬದಲು ಸಿಕ್ಕಷ್ಟು ಹಣ ಪಡೆದು ಸಾಲ ಮುಚ್ಚುವುದು ಉತ್ತಮ ಎಂದು ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳು ಯೋಚಿಸುತ್ತವೆ.
- ಕಾನೂನು ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಸುದೀರ್ಘ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ: ಸಾಲ ವಸೂಲಾತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ವಕೀಲರ ಶುಲ್ಕ, ಕೋರ್ಟ್ ಕೇಸ್, ನೋಟಿಸ್ ಮತ್ತು ವಸೂಲಾತಿ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳಿಗಾಗಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಹಣ ವ್ಯಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವರ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಸಮಯ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸೆಟಲ್ಮೆಂಟ್ ಮೂಲಕ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಮತ್ತು ಖಚಿತವಾಗಿ ಒಂದಿಷ್ಟು ಹಣ ವಾಪಸ್ ಪಡೆಯಬಹುದು ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕಾನೂನು ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಬಹುದು.
- ಬ್ಯಾಡ್ ಲೋನ್ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಒತ್ತಡ: ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳು ತಮ್ಮ ಸಾಲದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಉತ್ತಮವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ವಸೂಲಾಗದ ಸಾಲಗಳ ಹೊರೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಬಾಕಿ ಉಳಿದಿರುವ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಗೊಳಿಸಲು ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳಿಗೆ ಆರ್ಬಿಐ ಅಥವಾ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ಒತ್ತಡವಿರುತ್ತದೆ.
- ಸಾಲಗಾರನ ನೈಜ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟ: ಉದ್ಯೋಗ ನಷ್ಟ, ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ನಷ್ಟ ಅಥವಾ ಇತರ ಗಂಭೀರ ಆರ್ಥಿಕ ತೊಂದರೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಸಾಲಗಾರನಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಹಣ ಪಾವತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೇ ಇರಬಹುದು. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ಹಣವನ್ನಾದರೂ ವಸೂಲಿ ಮಾಡಲು ಸೆಟಲ್ಮೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಮಾರ್ಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತವೆ.
ಸೆಟಲ್ಮೆಂಟ್ ನಂತರ ಸಾಲಗಾರನಿಗೆ ಏನಾಗುತ್ತದೆ?
ಲೋನ್ ಸೆಟಲ್ಮೆಂಟ್ ಸಾಲಗಾರನಿಗೆ ಸಾಲದ ಹೊರೆಯಿಂದ ತಕ್ಷಣದ ಮುಕ್ತಿ ನೀಡಬಹುದಾದರೂ ಭವಿಷ್ಯದ ಸಾಲದ ಹಾದಿಯ ಮೇಲೆ ಇದು ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ನೆಗೆಟಿವ್ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.
ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಸ್ಕೋರ್ (CIBIL Score) ಕುಸಿತ: ಸೆಟಲ್ಮೆಂಟ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಸಾಲಗಾರನ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹಾಳಾಗುತ್ತದೆ
ವರದಿಯಲ್ಲಿ 'Settled' ಸ್ಟೇಟಸ್: ಕ್ರೆಡಿಟ್ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಲವನ್ನು 'ಪೂರ್ಣ ಪಾವತಿಸಲಾಗಿದೆ' (Closed/Paid-off) ಎಂದು ತೋರಿಸುವ ಬದಲು 'ಸೆಟಲ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ' (Settled) ಎಂದು ನಮೂದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸಾಲ ನೀಡುವ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳು ಇದನ್ನು ನೆಗೆಟಿವ್ ಆಗಿ ನೋಡುತ್ತವೆ.
ಹೊಸ ಸಾಲ ಪಡೆಯಲು ತೊಂದರೆ: ಮನೆ, ವಾಹನ ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಾಲಕ್ಕಾಗಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವಾಗ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳು ಇಂತಹ ಸಾಲಗಾರರನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಾಯಕಾರಿ (High Risk) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಸಾಲ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತವೆ.
ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಡ್ಡಿ ದರ: ಒಂದು ವೇಳೆ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಾಲ ಸಿಕ್ಕಿದರೂ, ಅವರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ ಷರತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಡ್ಡಿ ದರವನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು: ಹೊಸ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಪಡೆಯುವುದು ಅಥವಾ ಹಾಲಿ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಲಿಮಿಟ್ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.
ಕೋ-ಬಾರೋವರ್ ಮತ್ತು ಗ್ಯಾರಂಟರ್ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ: ಜಂಟಿ ಸಾಲಗಾರರು ಅಥವಾ ಸಾಲಕ್ಕೆ ಗ್ಯಾರಂಟಿ ನೀಡಿದವರ ಮೇಲೂ ಈ ಸೆಟಲ್ಮೆಂಟ್ ನೆಗೆಟಿವ್ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಅವರ ಸಿಬಿಲ್ ಸ್ಕೋರ್ ಕೂಡ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ.
ಲೋನ್ ಸೆಟಲ್ಮೆಂಟ್ ಕೇವಲ ತೀವ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಳಸಬೇಕಾದ ಕೊನೆಯ ಅಸ್ತ್ರವೇ ಹೊರತು ಸಾಲದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸುಲಭ ಮಾರ್ಗವಲ್ಲ.