ಗದಗದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟ ಕಾಲದ ವಿಶಿಷ್ಟ ವೀರಗಲ್ಲು ಪತ್ತೆ, ರಾಜನ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿಗೆ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗದ 'ಕೀಲುಗುಂಟೆ' ಪದ್ಧತಿ!

ಗದಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೇವುಂಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ಕಾಲದ ಅಪರೂಪದ ಶಿಲಾಶಾಸನವೊಂದು ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ತನ್ನ ಅರಸನ ಸಾವಿನ ನಂತರ, ರಾಜಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದ ರಟ್ಟೆಯಣ್ಣ ಎಂಬ ಸೇವಕನ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಚರಣೆಯನ್ನು 'ಕೀಲುಗುಂಟೆ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಗದಗ: ಕರ್ನಾಟಕದ ಶ್ರೀಮಂತ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಅದ್ಭುತ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದೆ. ಗದಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುಂಡರಗಿ ತಾಲೂಕಿನ ಮೇವುಂಡಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ಕಾಲಘಟ್ಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪದ ಶಿಲಾಶಾಸನವೊಂದು ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಯುದ್ಧ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮಡಿದ ವೀರನ ನೆನಪಿನ ಕಲ್ಲಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ತನ್ನ ಅರಸನ ಮೇಲಿನ ಅಪ್ರತಿಮ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಠೆಗಾಗಿ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸೈನಿಕನ ಕಥೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಂಶೋಧಕಿ ಶ್ವೇತಾ ಭಸ್ಮೆ ತಂಡದ ಸಾಧನೆ

ರಾಜ್ಯದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿರುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ವೀರಗಲ್ಲುಗಳ (Memorial Stones) ಕುರಿತು ಇತಿಹಾಸಾಸಕ್ತರ ತಂಡವೊಂದು ಸುದೀರ್ಘ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ವೇಳೆ ವೀರಗಲ್ಲುಗಳ ಕುರಿತಾಗಿಯೇ ವಿಶೇಷ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಬಂಧ (Thesis) ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಶೋಧಕಿ ಶ್ವೇತಾ ಭಸ್ಮೆ ಹಾಗೂ ಅವರ ತಂಡಕ್ಕೆ ಮೇವುಂಡಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಭಿನ್ನ ಶಿಲಾಶಾಸನ ಸಿಕ್ಕಿದೆ. ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಮಾರಕದಂತೆ ಕಂಡರೂ, ಅದರ ಮೇಲಿನ ಬರಹಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಅವಲೋಕಿಸಿದಾಗ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಇತಿಹಾಸದ ರೋಚಕ ಆಚರಣೆಯೊಂದು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿದೆ.

ಏನಿದು ಶಾಸನದ ಇತಿಹಾಸ?

ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿರುವ ವಿವರಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ಆಡಳಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇಂದಿನ ಲಕ್ಷ್ಮೇಶ್ವರ ಭಾಗದ 'ಪುಲಿಗೆರೆ' ಎಂಬ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಕುಪ್ಪೆ ಅರಸ ಎಂಬ ರಾಜನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದನು. ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ಆತ ತೀವ್ರ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ನಿಧನ ಹೊಂದಿದನು. ತನ್ನನ್ನು ಪ್ರಾಣಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಲಹಿದ್ದ ಅರಸನ ಅಗಲಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ಆತನ ಆಪ್ತ ಸೇವಕ ರಟ್ಟೆಯಣ್ಣ ಎಂಬಾತ, ರಾಜನ ಮೇಲಿನ ಅಚಲ ಭಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ತಾನೂ ಆತ್ಮತ್ಯಾಗ (Self-Sacrifice) ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು.

ಅಚ್ಚರಿಯ ವಿಷಯವೆಂದರೆ, ರಟ್ಟೆಯಣ್ಣನು ಅರಸನ ಚಿತೆ ಅಥವಾ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ನೂರಾರು ಮೈಲುಗಳ ದೂರದ ದಾರಿಯನ್ನು ಸವೆಸಿ, ಇಂದಿನ ಮೇವುಂಡಿ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಬಂದು ತಲುಪಿದ್ದನು. ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದ್ದ ತನ್ನ ಒಡೆಯನ ಸಮಾಧಿಯ (ಸ್ಮಾರಕ) ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲೇ ನಿಂತು ತನ್ನ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದನು. ರಟ್ಟೆಯಣ್ಣನ ಈ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ವಾಮಿಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಸಾರುವ ಸಲುವಾಗಿಯೇ ಅಂದು ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ವೀರಗಲ್ಲನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ.

ಏನಿದು 'ಕೀಲುಗುಂಟೆ' ಸಂಪ್ರದಾಯ?

ಇತಿಹಾಸ ತಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರಾಚೀನ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ರೀತಿಯ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಚರಣೆಯನ್ನು "ಕೀಲುಗುಂಟೆ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ, ಇಲ್ಲಿ 'ಕೀಲು' ಎಂದರೆ ಎಳೆಯುವುದು ಅಥವಾ ಸೆಳೆಯುವುದು ಮತ್ತು 'ಗುಂಟೆ' (ಅಥವಾ ಕುಂಟೆ/ಕುಂದಿ) ಎಂದರೆ ಸಮಾಧಿ ಅಥವಾ ಹೂಳುವ ಸ್ಥಳ ಎಂಬ ಅರ್ಥವಿದೆ. ಅರಸನು ಮರಣ ಹೊಂದಿದಾಗ ಆತನ ಆಪ್ತರು ಅಥವಾ ಅಂಗರಕ್ಷಕರು ತಾವೂ ಜೀವತ್ಯಾಗ ಮಾಡುವ ಇಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳು ಗಂಗರು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದವು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಈ ಶಾಸನವೇ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯ ವೀರಗಲ್ಲುಗಳಿಗಿಂತ ಇದು ಹೇಗೆ ಭಿನ್ನ?

ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ವೀರಗಲ್ಲುಗಳು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಗಳ ಎದುರು ವೀರಾವೇಶದಿಂದ ಹೋರಾಡಿ ಮಡಿದ ಯೋಧರು, ಊರಿನ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನು ಅಥವಾ ಗೋವುಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡುವಾಗ ಪ್ರಾಣ ಬಿಟ್ಟ ವೀರರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಮೇವುಂಡಿಯ ಈ ವೀರಗಲ್ಲು ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಿನ್ನವಾದ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಯಾವುದೇ ಯುದ್ಧವಿಲ್ಲದೆ, ಕೇವಲ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ನಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ಒಡೆಯನ ಮೇಲಿನ ಗೌರವಕ್ಕಾಗಿ, ನೂರಾರು ಮೈಲು ನಡೆದು ಬಂದು ಸಮಾಧಿಯ ಮುಂದೆ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದ ಅಪೂರ್ವ ಕಥೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಇತಿಹಾಸ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಹೊಸ ದಿಕ್ಸೂಚಿ

ಈ ಹೊಸ ಶೋಧನೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ಕಾಲದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚೌಕಟ್ಟು, ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ ಮತ್ತು ರಾಜ-ಸೇವಕರ ನಡುವೆ ಇದ್ದ ನಂಬಿಕೆಯ ಸಂಬಂಧಗಳು, ಅಂದಿನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹೊಸ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಇತಿಹಾಸದ ವಿವಿಧ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಶಾಸನವು ಅತ್ಯಂತ ಅಮೂಲ್ಯ ಆಕರ ಗ್ರಂಥವಾಗಿದ್ದು, ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸ ಇಲಾಖೆ ಹಾಗೂ ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ಆಳವಾದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ಇದು ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡಲಿದೆ ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಆಶಿಸಿದ್ದಾರೆ.