ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯ ಸೂಪರ್‌ಫಾಸ್ಟ್ 'ಶತಾಬ್ದಿ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್': ಈ ಹೆಸರಿನ ಹಿಂದಿದೆ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಇತಿಹಾಸ!

ಶತಾಬ್ದಿ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಹಿಂದೆ ವಿಶೇಷ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ. ‘ಶತಾಬ್ದಿ’ ಎಂದರೆ ಶತಮಾನ ಅಥವಾ 100 ವರ್ಷ. ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ಅವರ ಜನ್ಮ ಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ 1988ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ರೈಲು ಸೇವೆ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ವೇಗದ ಹಗಲು ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾದ Shatabdi, ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ಸೇವೆಯಾಗಿದೆ.

ಶತಾಬ್ದಿ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ ಎಂದರೆ ಏನು?

ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ರೈಲು ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಶತಾಬ್ದಿ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ ಕೂಡ ಒಂದು. ವೇಗದ ಪ್ರಯಾಣ, ಹಗಲು ವೇಳೆಯ ಸಂಚಾರ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಂದ ಈ ರೈಲು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ. ಆದರೆ ‘ಶತಾಬ್ದಿ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಅರ್ಥವೇನು ಎಂಬುದು ಬಹುತೇಕರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ.

‘ಶತಾಬ್ದಿ’ ಎಂಬ ಪದದ ಅರ್ಥ ಶತಮಾನ ಅಥವಾ 100 ವರ್ಷ. ಈ ಹೆಸರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದಲ್ಲ. ಭಾರತದ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ಅವರ ಜನ್ಮ ಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಈ ರೈಲು ಸೇವೆಗೆ Shatabdi ಎಂಬ ಹೆಸರು ನೀಡಲಾಯಿತು. Indian Railwaysನ ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲೂ Shatabdi Express ಅನ್ನು ನೆಹರೂ ಅವರ ಜನ್ಮ ಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಅಂಗವಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಿದ ರೈಲು ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

1988ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ವಿಶೇಷ ರೈಲು

Shatabdi Express ಸೇವೆ 1988ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಮೊದಲ Shatabdi ರೈಲು ನವದೆಹಲಿ–ಝಾನ್ಸಿ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿತು. ಬಳಿಕ ಇದರ ಸೇವೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ಹಗಲು ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸಿ, ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣ ಮುಗಿಸಿ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ರೈಲುಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು.

ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ Shatabdi Express ರೈಲುಗಳು ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯ ವೇಗದ ಮತ್ತು ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಸೇವೆಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದ್ದವು. ಏರ್‌ಕಂಡೀಷನ್ ಕೋಚ್‌ಗಳು, Chair Car ಮತ್ತು Executive Chair Car ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗಿದ್ದವು.

‘ಶತಾಬ್ದಿ’ ಹೆಸರೇಕೆ ವಿಶೇಷ?

ಒಂದು ರೈಲಿಗೆ ಕೇವಲ ಆಕರ್ಷಕ ಹೆಸರು ಇಡುವ ಬದಲು, ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕರೊಬ್ಬರ ಜನ್ಮ ಶತಮಾನೋತ್ಸವದೊಂದಿಗೆ ಅದನ್ನು ಜೋಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವೇ Shatabdi ಹೆಸರಿನ ವಿಶೇಷತೆ. ಅಂದರೆ, ‘Shatabdi Express’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಅದರ ವೇಗಕ್ಕಿಂತಲೂ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

ನಂತರ ಬಂದ ಜನ ಶತಾಬ್ದಿ

Shatabdi ರೈಲುಗಳು ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಸೇವೆಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ವರ್ಗದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಕೈಗೆಟುಕುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ Jan Shatabdi Express ಸೇವೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ‘Jan’ ಎಂದರೆ ಜನರು ಎಂಬ ಅರ್ಥ. ಅಧಿಕೃತ ರೈಲ್ವೆ ದಾಖಲೆಯ ಪ್ರಕಾರ, Jan Shatabdi ರೈಲುಗಳಲ್ಲಿ AC ಜೊತೆಗೆ Non-AC ಕೋಚ್‌ಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

ಹೀಗಾಗಿ, Shatabdi Express ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ವೇಗದ ರೈಲಿನ ಹೆಸರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಅದರ ಹೆಸರಿನ ಹಿಂದೆ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ, ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ಅವರ ಜನ್ಮ ಶತಮಾನೋತ್ಸವ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯ ಆಧುನೀಕರಣದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಧ್ಯಾಯವೂ ಇದೆ.