ಸಮವಸ್ತ್ರ ಇರುವುದು ಹಿಜಾಬ್​ ಧರಿಸಲು ಅಲ್ಲ- ಶಾಲಾ-ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಮತಿ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದ ಹೈಕೋರ್ಟ್​

ಶಾಲಾ ಸಮವಸ್ತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಹಿಜಾಬ್ ಧರಿಸಲು ಅನುಮತಿ ಕೋರಿದ್ದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ವಜಾಗೊಳಿಸಿದೆ. ಹಿಜಾಬ್ ಇಸ್ಲಾಂನ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಅರ್ಜಿದಾರರು ವಿಫಲರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಶಾಲಾ ಸಮವಸ್ತ್ರವು ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.

ನಿಗದಿತ ಶಾಲಾ ಸಮವಸ್ತ್ರದ ಜೊತೆಗೆ ಹಿಜಾಬ್, ಹೆಡ್ ಸ್ಕಾರ್ಫ್ ಧರಿಸಲು ಅನುಮತಿ ಕೋರಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯೊಬ್ಬಳು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ವಜಾಗೊಳಿಸಿದೆ. ಹಿಜಾಬ್ ಧರಿಸುವುದು ಇಸ್ಲಾಂನ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದು ಅವರ ಧರ್ಮದ ಮೂಲಭೂತ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಹಾಳು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬ ವಾದವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಅರ್ಜಿದಾರರು ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನು ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದಿರುವ ಹೈಕೋರ್ಟ್​, ಹಿಜಾಬ್​ ಧರಿಸುವುದರಿಂದ ಶಾಲಾ ಸಮವಸ್ತ್ರದ ಸಂಹಿತೆ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮವಸ್ತ್ರ ಇರುವುದು ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.

ಅರ್ಜಿದಾರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿ, ಪ್ರಯಾಗ್‌ರಾಜ್‌ನ ಖಾಸಗಿ ಅನುದಾನಿತ ಶಾಲೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ. 6 ನೇ ತರಗತಿಯಿಂದ 10 ನೇ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ ಒಂದೇ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿದ್ದಳು ಈಕೆ. ಈ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಆಕೆ ನಿಗದಿತ ಶಾಲಾ ಸಮವಸ್ತ್ರದ ಜೊತೆಗೆ ಹಿಜಾಬ್, ಹೆಡ್ ಸ್ಕಾರ್ಫ್ ಧರಿಸಿದ್ದಳು. ಶಾಲೆಯು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ಹತ್ತನೇ ತರಗತಿಯಿಂದ ಪದವಿ ಪಡೆದ ನಂತರ, ಆಕೆ ಅದೇ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಹನ್ನೊಂದನೇ ತರಗತಿಗೆ ದಾಖಲಾದಾಗ, ಹಿಜಾಬ್ ಧರಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಲಕಿ, ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಮೂಲಕ ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಅನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ್ದಳು. ನಿಗದಿತ ಸಮವಸ್ತ್ರದ ಜೊತೆಗೆ ಹಿಜಾಬ್​ ಧರಿಸಲು ಶಾಲೆಗೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡುವಂತೆ ಕೋರಿದ್ದಳು.

ಮೊದಲಿಂದಲೂ ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ

ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿ ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ ತಾನು ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ಶಿರಸ್ತ್ರಾಣ ಧರಿಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಮತ್ತು ಆರನೇ ತರಗತಿಯಿಂದ ಹತ್ತನೇ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾಳೆ. ಆಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಹಿಜಾಬ್ ಧರಿಸುವುದು ತನ್ನ ಧರ್ಮದ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಹಿಜಾಬ್ ಧರಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವುದು ಸಂವಿಧಾನದ 14 ನೇ ವಿಧಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ಮತ್ತು 19(1)(a) ನೇ ವಿಧಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ವಾದಿಸಿದರು. ಆಕೆಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಅವರು ಸಂವಿಧಾನದ 25 ನೇ ವಿಧಿಯನ್ನು ಸಹ ಕೋಟ್​ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಶಾಲೆ ಅದನ್ನು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್​ ಮೊರೆ ಹೋಗಿದ್ದಳು.

ಕೋರ್ಟ್​ ಹೇಳಿದ್ದೇನು?

ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯ ವಾದವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ ಕೋರ್ಟ್​, ಶಾಲೆಯು ಹಿಂದೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿ ಶಿರಸ್ತ್ರಾಣ (ಹಿಜಾಬ್​) ಧರಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸದಿದ್ದರೆ, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಅದೇ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಲು ಇದು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದಿದೆ. ಶಾಲೆಯು ಅನೇಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡದೇ ಇರಬಹುದು. ಡ್ರೆಸ್ ಕೋಡ್ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲತೆ, ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ, ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆ, ಸೌಜನ್ಯ ಅಥವಾ ಇತರ ಹಿಂಜರಿಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಹಾಗೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಶಾಲೆಗೆ ಹಿಬಾಜ್​ ಧರಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಲು ಆಗದು ಎಂದರು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳು.

ಸಮವಸ್ತ್ರಗಳು ಕೇವಲ ಬಟ್ಟೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲ

ಶಾಲಾ ಸಮವಸ್ತ್ರಗಳು ಕೇವಲ ಬಟ್ಟೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲ. ಅವು ಬಹು ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತವೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಸ್ತು, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಏಕರೂಪತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಸಂಸ್ಥೆಯ ಗುರುತನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಮತ್ತು ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ನಡುವಿನ ಬಾಹ್ಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶ ಎಂದು ಕೋರ್ಟ್​ ಹೇಳಿದೆ. ವಿವಿಧ ಧರ್ಮಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸಮವಸ್ತ್ರವು "ಜಾತ್ಯತೀತ ವಾತಾವರಣ"ವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದಿದೆ.

ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯು ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಥವಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆದ್ಯತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿಗದಿತ ಸಮವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಬೇರೆ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಲು ಅನುಮತಿ ಕೋರಿದರೆ, ಅದು ಸಮವಸ್ತ್ರದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನೇ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಶಾಲಾ ಶಿಸ್ತನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ಹಿಜಾಬ್ ಇಸ್ಲಾಂನ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯೇ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ಕೋರ್ಟ್​

ಇದು ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಕಾನೂನು ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಹಿಜಾಬ್ ತನ್ನ ಧರ್ಮದ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆ ಎಂದು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರೂ, ಈ ಹಕ್ಕನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ವಾಸ್ತವಿಕ ಅಥವಾ ಅಧಿಕೃತ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ. ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪ್ರಕಾರ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿ ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ಶಿರಸ್ತ್ರಾಣ ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಮಾತ್ರ ಆರ್ಟಿಕಲ್ 25 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಕ್ಕಿನ ಹಕ್ಕನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ತಲೆ ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅವಳ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಮತ್ತು ಹಾಗೆ ಮಾಡದಿರುವುದು ಅವಳ ನಂಬಿಕೆಯ ಮೂಲಭೂತ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಹಾಳು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.

ಇದೇ ವೇಳೆ, ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ 2022 ರ ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತೀರ್ಪನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ. ಆ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಪೂರ್ಣ ಪೀಠವು ಹಿಜಾಬ್ ಧರಿಸುವ ಮುಸ್ಲಿಂ ಮಹಿಳೆಯರು ಇಸ್ಲಾಂನ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ. ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಇದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯ ಅರ್ಜಿ ವಜಾ ಮಾಡಿದೆ.