ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು: ದೇಶದ ಟಾಪ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಗರಿಷ್ಠ ಉತ್ಪಾದನಾ ಗುರಿ ನೀಡಿದ ಕೇಂದ್ರ! ರಿಲಯನ್ಸ್‌ಗೆ ಖಡಕ್ ಆದೇಶ!

ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ ಸಂಘರ್ಷದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಅಡುಗೆ ಅನಿಲ (LPG) ಪೂರೈಕೆ ವ್ಯತ್ಯಯವನ್ನು ಎದುರಿಸಲು, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ದೇಶೀಯ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಗಳಿಗೆ ಕಡ್ಡಾಯ ಉತ್ಪಾದನಾ ಗುರಿಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದೆ. ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಿರ್ಧಾರವು ದೇಶದ ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮತ್ತು ಆಮದು ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ.

ಹೊಸದೆಹಲಿ: ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ ಸಂಘರ್ಷದಿಂದಾಗಿ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಡುಗೆ ಅನಿಲ (LPG) ಪೂರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಯ ಉಂಟಾದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ದೇಶೀಯ ಪೂರೈಕೆ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಂಡಿದೆ. ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ, ಸರ್ಕಾರವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಾಗೂ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಗಳು ಮತ್ತು ಅಪ್‌ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಗರಿಷ್ಠ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ಗುರಿಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದೆ.

ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಸಚಿವಾಲಯವು ಆಗಸ್ಟ್ 13 ರಂದು ಹೊರಡಿಸಿದ ಆದೇಶದಂತೆ, ದೇಶದ 21 ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಗಳು ಹಾಗೂ ಅಪ್‌ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ಕಂಪನಿಗಳ ಒಟ್ಟು ಸಂಯೋಜಿತ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ದಿನಕ್ಕೆ 63,810 ಟನ್‌ಗಳಿಗೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು FY26 ರ ದೇಶೀಯ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಉತ್ಪಾದನೆಗಿಂತ ಎರಡರಷ್ಟಿದ್ದು, ದೇಶದ ದೈನಂದಿನ ಬಳಕೆಯ ಸುಮಾರು ಶೇ. 70 ರಷ್ಟನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಪೂರೈಕೆ ಕೊರತೆ ಎದುರಾದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಈ ನೂತನ ಉತ್ಪಾದನಾ ಮಿತಿಗಳು ಜಾರಿಗೆ ಬರಲಿವೆ.

ಹಾರ್ಮುಜ್ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಸವಾಲು

FY26 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಒಟ್ಟು 33.2 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಬಳಸಿದೆ (ದಿನಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 91,000 ಟನ್). ಇದರಲ್ಲಿ 13.1 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ ಮಾತ್ರ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಉಳಿದ 21.3 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ (ಶೇ. 64 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು) ಅನಿಲವನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಭಾರತವು ತನ್ನ ಆಮದಿನ ಶೇ. 90 ರಷ್ಟನ್ನು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ 'ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ' ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇರಾನ್ ಯುದ್ಧದಿಂದಾಗಿ ಈ ಸಾಗಣೆ ಮಾರ್ಗ ಬಂದ್ ಆದಾಗ ಭಾರತದ ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲು ಎದುರಾಗಿತ್ತು.

ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ತುರ್ತು ಕ್ರಮಗಳು

ಈ ಹಿಂದೆ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ತೀವ್ರಗೊಂಡಾಗ, ಸರ್ಕಾರವು ಪೆಟ್ರೋಕೆಮಿಕಲ್ಸ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಬಳಸುವ ಇಂಧನ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ತಿರುಗಿಸುವಂತೆ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಗಳಿಗೆ ಸೂಚಿಸಿತ್ತು. ಗೃಹಬಳಕೆಯ ಸಿಲಿಂಡರ್ ಮರುಪೂರಣದ (Refill) ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬಿಗಿಗೊಳಿಸಿ, ವಾಣಿಜ್ಯ ಬಳಕೆಗೆ ಸರಬರಾಜು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲದೆ, ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಪೈಪ್‌ಡ್ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲಕ್ಕೆ (PNG) ಬದಲಾಯಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ದಿನಕ್ಕೆ 55,000 ಟನ್‌ಗಳಿಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಜೂನ್ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪೂರೈಕೆ ಸುಗಮಗೊಂಡ ನಂತರ ಈ ತುರ್ತು ಆದೇಶ ಹಿಂಪಡೆಯಲಾಗಿತ್ತು.

ಹೊಸ ನೀತಿಯ ವಿಶೇಷತೆ ಮತ್ತು ಕಂಪನಿವಾರು ಉತ್ಪಾದನಾ ಗುರಿಗಳು

ಹೊಸ ಆದೇಶವು ಕೇವಲ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕ್ರಮವಾಗಿರದೆ, ಶಾಶ್ವತ ಸೌಲಭ್ಯ-ವಾರ ಉತ್ಪಾದನಾ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ 18 ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಗಳಿಗೆ ದಿನಕ್ಕೆ ಒಟ್ಟು 31,470 ಟನ್ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುವಂತೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗುಜರಾತ್‌ನ ಜಾಮ್‌ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ರಿಲಯನ್ಸ್‌ ಕಂಪನಿಯ 'ದೇಶೀಯ ಸುಂಕ ಪ್ರದೇಶ' (DTA) ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಕ್ಕೆ ದಿನಕ್ಕೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು, ಅಂದರೆ 18,000 ಟನ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಗುರಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ರಫ್ತು-ಮಾತ್ರ (SEZ) ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಗುರಿ ವಿಧಿಸಿಲ್ಲ. ರಷ್ಯಾದ ರೋಸ್‌ನೆಫ್ಟ್ ಬೆಂಬಲಿತ ನಯಾರಾ ಎನರ್ಜಿಯ ವಾಡಿನಾರ್ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಕ್ಕೆ ದಿನಕ್ಕೆ 4,480 ಟನ್ ಗುರಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅಪ್‌ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು (ONGC & GAIL): ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲದಿಂದ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಒಎನ್‌ಜಿಸಿ ಮತ್ತು ಗೇಲ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದಿನಕ್ಕೆ 6,460 ಟನ್ ಗುರಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಕಡ್ಡಾಯ ಅನುಸರಣೆಗಳು

ಎಲ್ಲಾ ತೈಲ ಕಂಪನಿಗಳು ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ರಸ್ತೆ/ರೈಲು ಸಾರಿಗೆ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ. ನಾಫ್ತಾವನ್ನು ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದು ಮತ್ತು 'ಫ್ರ್ಯಾಕ್ಷನಲ್ ಕ್ಯಾಟಲಿಟಿಕ್ ಕ್ರಾಕಿಂಗ್' (FCC) ಘಟಕಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೇರಿಸುವಂತಹ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ, ಸಮಾನ ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಯುತ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಸರ್ಕಾರವು ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಮಾಣದ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುವಂತೆ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ನೇರ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಬಹುದು. ಈ ಉತ್ಪಾದನಾ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಜನವರಿ 1 ಮತ್ತು ಜುಲೈ 1 ರಂದು (ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಎರಡು ಬಾರಿ) ಪರಾಮರ್ಶಿಸಿ ನವೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.