1960ರಲ್ಲಿ 560 ಕೆರೆಗಳಿದ್ದ ಬೆಂಗಳೂರು ಇಂದು ನೀರಿಗಾಗಿ ಪರದಾಡುತ್ತಿರುವುದೇಕೆ? ಕಾವೇರಿಯೇ ಏಕೈಕ ಆಸರೆ!

1960ರ ವೇಳೆಗೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 560 ಕೆರೆಗಳು ಮತ್ತು ಜಲಮೂಲಗಳಿದ್ದವು. ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದ ಈ ಕೆರೆಗಳ ಜಾಲ ಮಳೆನೀರನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಅಂತರ್ಜಲ ಮರುಪೂರಣಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ವೇಗದ ನಗರೀಕರಣದಿಂದ ಕೆರೆಗಳು ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕಾಲುವೆಗಳ ಸಂಪರ್ಕ ಕಡಿತಗೊಂಡಿದ್ದು, ಬೆಂಗಳೂರು ಇಂದು ದೂರದ ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿಸುವಂತಾಗಿದೆ.

1960ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ 560 ಕೆರೆಗಳು; ನಗರದ ನೀರಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹೇಗಿತ್ತು?

ಇಂದು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಬೆಂಗಳೂರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ನಗರವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕೆಲ ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆ ನಗರದ ನೀರಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು. ಸುಮಾರು 1960ರ ವೇಳೆಗೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 560ರಷ್ಟು ಕೆರೆಗಳು ಮತ್ತು ಜಲಮೂಲಗಳಿದ್ದವು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದ ಈ ಕೆರೆಗಳ ಜಾಲವು ಮಳೆನೀರನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅಂತರ್ಜಲ ಮರುಪೂರಣಕ್ಕೂ ನೆರವಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದ ಜಲಜಾಲ

ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ನದಿ ನೇರವಾಗಿ ಹರಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಮಳೆನೀರನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೆರೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಸುಮಾರು 500 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸುತ್ತಮುತ್ತ 80ರಷ್ಟು ಜಲಮೂಲಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಇತಿಹಾಸದ ದಾಖಲೆಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ನಗರದ ಎತ್ತರ-ತಗ್ಗಿನ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕೆರೆಗಳನ್ನು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

ಒಂದು ಕೆರೆಯ ನೀರು ಮತ್ತೊಂದು ಕೆರೆಗೆ

ಈ ಜಲವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಕೆರೆ ತುಂಬಿದಾಗ, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರು ಕಾಲುವೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕೆಳಭಾಗದ ಮತ್ತೊಂದು ಕೆರೆಗೆ ಹರಿಯುತ್ತಿತ್ತು. ಹೀಗೆ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ನೀರು ಸಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಮಳೆನೀರು ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಹರಿದುಹೋಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅಂತರ್ಜಲ ಮರುಪೂರಣಕ್ಕೂ ನೆರವಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ

ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ವೇಗವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜಲವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೂ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. 1970ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 10 ಲಕ್ಷ ತಲುಪಿತ್ತು. ಮುಂದಿನ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅದು ಸುಮಾರು 20 ಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಏರಿತು. ನಂತರ ನಗರ ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಾ ಹೋಯಿತು.

ಕೆರೆಗಳ ಸಂಪರ್ಕ ಕಡಿತ, ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ವಿಸ್ತರಣೆ

ನಗರೀಕರಣದೊಂದಿಗೆ ಕಟ್ಟಡಗಳು, ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳು ಹೆಚ್ಚಾದವು. ಇದರಿಂದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಜಲಹರಿವು ಮತ್ತು ಕೆರೆಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಪರ್ಕ ಕ್ರಮೇಣ ತುಂಡಾಯಿತು. ಸಂಶೋಧನೆಗಳೂ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಹಳೆಯ ಅಂತರ್‌ಸಂಪರ್ಕಿತ ಕೆರೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಗರೀಕರಣದಿಂದ ವಿಭಜಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಿವೆ.

ದೂರದ ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳತ್ತ ಹೆಚ್ಚಿದ ಅವಲಂಬನೆ

ಹಳೆಯ ಕೆರೆ-ಅಂತರ್ಜಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬದಲಿಗೆ ಬೆಂಗಳೂರು ನಂತರ ದೂರದ ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳತ್ತ ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿತವಾಯಿತು. ಇಂದು ಕಾವೇರಿ ನದಿಯಿಂದಲೂ ನಗರಕ್ಕೆ ನೀರು ತರಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಜಿಯಾಲಾಜಿಕಲ್ ಸರ್ವೇ ಪ್ರಕಾರ, ಕಾವೇರಿ ನೀರನ್ನು 100 ಕಿ.ಮೀ.ಗೂ ಹೆಚ್ಚು ದೂರದಿಂದ ಪಂಪ್ ಮಾಡಿ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ತಲುಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಹಳೆಯ ಕೆರೆಗಳು ಮತ್ತೆ ಏಕೆ ಮುಖ್ಯ?

ಬೆಂಗಳೂರಿನ ನೀರಿನ ಇತಿಹಾಸವು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ: ನಗರದ ಕೆರೆಗಳು ಕೇವಲ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಇರುವ ಜಲಮೂಲಗಳಲ್ಲ. ಮಳೆನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಜಲಹರಿವು ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಜಲ ಮರುಪೂರಣದಲ್ಲೂ ಅವು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ನಗರೀಕರಣ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜಲವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಚರ್ಚೆಗೆ ಬಂದಿದೆ.